پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,853,146 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,960 |
نسبت عقل و شهود با معرفت در آرای مشایخ بغداد و خراسان | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 12، دوره 7، شماره 2، اسفند 1402، صفحه 255-274 اصل مقاله (354.85 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2024.46018.1132 | ||
| نویسندگان | ||
| عباس رجبی* 1؛ هادی وکیلی2 | ||
| 1دانش آموخته دکتری، عرفان اسلامی و اندیشه های امام خمینی(ره)، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی ، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه حکمت معاصر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، تهران ،ایران | ||
| چکیده | ||
| در بررسی پیرامون نسبت عقل و شهود با معرفت در آرای مشایخ صوفیه سخنان فراوانی یافت میشود که نشانگر اهمیت مسألۀ حاضر است. این که عارف در طی مقامات عرفانی تا چه اندازه به معرفت نیازمند است و جنس معرفتی که وی بدان محتاج است از چه سنخی است، آیا از نوع معلومات مکتسبۀ عقل است یا از اموری است که محصول و رهآورد شهود تلقی میشود؟ و این که در آرای مشایخ بغداد و خراسان در این باره چه تشابهات و چه تفاوتهایی دیده میشود؟ سوالاتی است که جستار حاضر در پی پاسخگویی به آنهاست. بر این اساس در مقاله حاضر به بررسی آرای صوفیه در دو مکتب مذکور پرداخته شده است. در نگاه عارفان مکتب بغداد به لحاظ زمانه و زمینۀ دینی و تسلط اهل ظاهر نسبت به عقل و شهود توأمان نگریسته میشده است و حتی در مقام دفاع از تصوف و رد شبهات عقل گریزی یا عقل ستیزی دفاعیههایی نیز به رشتۀ تحریر در آمد. اما در خراسان به سبب آزادیهایی که در بیان عقاید وجود داشته است، مشایخ خراسان بیشتر بر نقش شهود در سلوک تأیید و تأکید داشتهاند. ضمن آن که عقل را نیز نا آشنای با عالم عرفان و تعالیم عرفانی قلمداد نمیکردهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معرفت؛ عقل؛ شهود؛ مشایخ بغداد و خراسان | ||
| مراجع | ||
|
ابستین، مایکل، کدخدایی، علیرضا.(1397) .«ذوالنون مصری و عرفان اسلامی نخستین»، مجله هفت آسمان، شماره 75 .
ابنخلدون، عبدالرحمن.(1382). مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادی، تهران: علمی و فرهنگی.
ابنعربی، محی الدین، الفتوحات المکیۀ(4جلدی)، بیروت: دارالصادر، بیتا
اسمیت، مارگارت،(1390 ). مطالعاتی در عرفان اولیه، ترجمه منصور پیرانی و مریم محمدی نصرآبادی، تهران: مرکز.
اصفهانی، حافظ ابونعیم؛ حلیۀ الاولیاء و طبقات الاصفیاء، تصحیح محمدرضا شفیعیکدکنی، قاهره: دار امالقراء للطباعۀ و النشر، بیتا
انصاری، خواجه عبدالله، طبقات الصوفیه، بیتا: بیجا.
بغدادی، ابوالقاسم جنید، (1425) . رسائل الجنید، تصحیح جمال رجب سیدبی، دمشق: دار اقرأ للطباعه و النشر و التوزیع.
پورجوادی، نصرالله. (1382). «ذیل مدخل تصوف: تصوف از ابتدا تا پایان قرن ششم»، دانشنامه جهان اسلام (جلد7)، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، وابسته به بنیاد دائرۀ المعارف اسلامی.
پورجوادی، نصرالله. ( 1394). دریای معرفت(از بایزید تا نجم دایه)، تهران: هرمس.
الترمذی، الحکیم(1422). ختم الاولیاء بیروت: مهد الآداب الشرقیۀ.
الحسینی، عبدالمحسن( 1968). المعرفۀ عند الحکیم الترمذی، قاهره: دار الکاتب العربی.
الحلاج، حسین بن منصور(2002). اخبار الحلاج(دیوان الحلاج)، تصحیح محمد باسل عیونالسود، بیروت: دارالکتب العلمیۀ.
خیاطیان، قدرت الله، دلاور، سید حمید.(1390) «تشکیکی در تقسیم بندی معروف مکاتب تصوف و عرفان بغداد و خراسان»، مجله تاریخ فلسفه، شماره 1.
رئیسی، احسان( 1394) . «جایگاه و نحوۀ تعامل فکر و ذکر در سنت اول عرفانی»، پژوهشنامه عرفان، شماره18.
زرین کوب، غلامحسین. (1382) ، ارزش میراث صوفیه، تهران: امیرکبیر.
زرین کوب، غلامحسین. ( 1385). دنبالۀ جستجو در تصوف ایران، تهران: امیرکبیر.
ستاری، جلال.(1374). عشق صوفیانه، تهران: مرکز.
سراج، ابونصر.( 1914). اللمع فی التصوف، تصحیح رینولد نیکلسون؛ لندن: بریل.
سلمی، عبدالرحمن.( 1414). تسعۀ کتب فی اصول التصوف و الزهد، تصحیح سلیمان ابراهیم آتش، الناشر للطباعه و النشر و التوزیع و الاعلان.
سمعانی، احمد.( 1384). روح الارواح فی شرح اسماء الملک الفتاح، تصحیح نجیب مایل هروی، تهران: علمی و فرهنگی.
عطار نیشابوری.( 1385). فریدالدین، تذکرۀ الاولیاء، تهران: طلوع
غنی، قاسم.( 1383). تاریخ تصوف در اسلام(جلد2)، تهران: زوار.
قشیری، ابوالقاسم.( 1374). الرسالۀ القشیریۀ، تصحیح عبدالحلیم محمود، قم: بیدار.
کلاباذی، ابوبکر محمدبن ابراهیم.( 1933). التعرّف لمذهب التصوف، قاهره: مطبعۀ السعادۀ.
مایر، فریتس.( 1378). ابوسعید ابوالخیر: حقیقت یا افسانه، ترجمه مهرآفاق ابیوردی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
مایر، فریتس.( 1388). سنگبناهای معارف اسلامی، ترجمه مهرآفاق ابیوردی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
محاسبی، حارث .(1421). المسائل: کتاب العقل، تصحیح خلیل عمران المنصور، بیروت: دارالکتب العلمیۀ.
مدنی، امیرحسین.( 1396). «اندیشههای عرفانی ابوعلی دقّاق نیشابوری با تأکید الشَّواهد و الأَمثال»، مجله مطالعات عرفانی، شماره25.
المزیدی، احمد فرید.( 1427). الإمام جنید سید الطائفتین، بیروت: دارالکتب العلمیۀ.
مکی، ابوطالب.( 1417). قوت القلوب فی معاملۀ المحجوب، تصحیح باسل عیو السود، بیروت: دارالکتب العلمیه.
منور میهنی، محمد بن ابی سعد.( 1378). اسرار التوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید، تصحیح ذبیح الله صفا، تهران: فروس-عطار.
نفری، محمدبن عبدالجبار.(1417). کتاب المواقف، تصحیح ارثر یوحنا اربری، بیروت: دارالکتب العلمیۀ.
نویا، پل.( 1373). تفسیر قرآنی و زبان عرفانی، ترجمه اسماعیل سعادت، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
نیکلسون، رینولد.( 1366). عرفان عارفان مسلمان، ترجمه اسدالله آزاد، مشهد: دانشگاه فردوسی.
هجویری، ابوالحسن علی.( 1375). کشف المحجوب، تصحیح ژکوفسکی، تهران: طهوری. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 534 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 435 |
||