پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,021 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,858,097 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,600,189 |
رشد شهرنشینی درفرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس ( بوشهر،1340-1355ش) | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 9، دوره 17، شماره 33، دی 1402، صفحه 197-222 اصل مقاله (1.36 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2023.42403.3388 | ||
| نویسندگان | ||
| زینب قنبری نژاد* 1؛ حبیب الله سعیدی نیا2؛ حمید اسدپور3 | ||
| 1دکتری تاریخ مطالعات ایران بعد از اسلام.از دانشگاه خلیج فارس بوشهر، بوشهر،ایران | ||
| 2دانشیار گروه تاریخ ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه خلیج فارس بوشهر.ایران. | ||
| 3استادیار گروه تاریخ دانشگاه ادبیات و علوم انشانی دانشگاه خلیح فارس.بوشهر .ایران. | ||
| چکیده | ||
| شهرنشینی یکی از مشخصترین نمود تکامل جوامع انسانی است. گسترش روزافزون شهرنشینی و افزایش تعداد شهرها و تغییرات کمی و کیفی آنها تحت تأثیر عوامل مختلفی نظیر صنعتی شدن، مهاجرت روستائیان به شهرها، تحولات اجتماعی و فرهنگی در جوامع مختلف بوده است. از دهه 20 به بعد که کشور دچار تحولات سیاسی عمدهای شد تحرک و جابجاییهای داخلی در کشور نیز بسیار محسوس گردید. در ادامه این روند در آغاز دهه چهل و با انجام اصلاحات اجتماعی توسط محمدرضا شاه این تحرک در کشور شدت بیشتری یافت که پیامد بارز آن گسترش شهرها و توسعه شهرنشینی در دهه چهل و بعد از آن بود. سؤال این پژوهش این است که وضعیت فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیجفارس (بوشهر) در طی سالهای 1340 تا 1355 ش از لحاظ جمعیت شهری و رشد شهرنشینی چگونه بود و تعداد شهرهای آن از نظر کمی چه تغییری یافت؟ روش پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی با مطالعه منابع کتابخانهای و اسنادی و تحلیل ثانویه دادههای سرشماری نفوس و مسکن در فاصله سالهای مورد نظر است. طبق یافتههای پژوهش فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس که در سالهای قبل از دهه چهل دارای کمترین میزان شهرنشینی در کشور بود، در سالهای بعد از آن با رشد شهرنشینی بالایی مواجه شد. بوشهر مرکز فرمانداری پذیرای بیش از 50 درصد مهاجرین داخلی استان بود و گسترش جمعیت شهری در آن موجب توسعه فیزیکی شهر و پیدایش پدیده حاشیهنشینی در شهر شد؛ بااینحال به دلیل تراکم پایین جمعیت تعداد شهرهای آن در طول سالهای مورد نظر افزایش چندانی نداشت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خلیج فارس؛ فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیجفارس؛ بوشهر؛ محمد رضاپهلوی؛ مهاجرت؛ شهرنشینی؛ حاشیهنشینی | ||
| مراجع | ||
|
آبادیان، حسین، (1397) «اصلاحات ارضی و تبعات اجتماعی مهاجرت روستاییان به شهر تهران»، فصلنامه تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی، س 8، ش 2، ص 1-20.
احمدیان، بهرام، (1385) تقسیمات کشوری، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
احمدی ریشهری، عبدالحسین، (1380) سنگستان، ج دوم، شیراز: انتشارات نوید.
استفان رای، گرومون، (1378) چالش برای قدرت و ثروت در جنوب ایران، ترجمه حسن زنگنه، قم: موسسه نشر همسایه.
اسنادی از مهاجرت داخلی در ایران 1311-1357، (1390) مرکز پژوهش و سنجش اسناد ریاست جمهوری، به کوشش ایرج محمدی، تهران: انتشارات خانه کتاب.
اسنادی از اتاق بازرگانی بوشهر، (1393) به کوشش مجتبی پدیدار، جلد اول، تهران: انتشارات آباد بوم.
اشرف، احمد و علی بنو عزیزی، (1372) «طبقات اجتماعی در دوره پهلوی»، ترجمه عماد افروغ، مجله راهبرد، ش 2.
ایران محبوب، جلیل، (1380) جامعهشناسی شهری، شیراز: دانشگاه شیراز.
ایوانف، م. س، (1385) عشایر جنوب، ترجمه کیوان پهلوان، معصومه داد، تهران: انتشارات آرون.
پوستچی، ایرج و همکاران، (1353) طرح مطالعاتی حاشیهنشینهای شیراز، شیراز: مرکز جمعیتشناسی دانشگاه شیراز.
جعفری، عبدالرحیم، (1343) «راه تجدید حیات نواحی جنوب»، پیک خجسته، ش 603.
ــــــــــــــــ (1346) «استانداری بنادر در قضاوت مردم جنوب»، پیک خجسته، ش 762.
حسامیان، فرخ؛ اعتماد، گیتی، (1363) شهرنشینی در ایران، تهران: انتشارات آگاه.
حسینی فسایی، میرزا حسن، (بیتا) فارس نامه ناصری، تهران: انتشارات کتابخانه سنایی.
حیدری، جهانگیر، (1392) «بررسی نقش دولت در پیدایش و توسعه کالبدی- فضایی بندر بوشهر»، فصلنامه مطالعات شهری، ش 7.
زاهد زاهدانی، سید سعید، (1365) «نظریهای در مورد مهاجرت با توجه به نمونه ایران»، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دور دوم، ش اول، ص 2-18.
زاهدی مازندرانی؛ محمدجواد و دیگران، (1366) «مهاجرت روستایی و روند یکصد ساله اخیر آن در ایران»، مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی، ش 12.
زنجانی، حبیبالله، فریدون رحمانی، (1368) راهنمای جمعیت شهرهای ایران، تهران: مرکز مطالعات معماری و شهرسازی ایران.
دانش، ابوالحسن، (1362) مقدمهای بر تئوری حاشیهنشینی و مهاجرتهای بیرویه در کشورهای جهان سوم، تهران: سازمان برنامه
و بودجه.
ساعدی، غلامحسین، (1345) اهل هوا، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن، (1345) ج 165، فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیجفارس، تیرماه 1347.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن آبان ماه، (1355) شهرستان بوشهر، ش 143.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن، (1345) ج 139، شهرستان بندر بوشهر، خرداد 1347
سرشماری عمومی نفوس و مسکن، (1345) شهرستان دشتستان، ج 140، خرداد 1347.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن، (1355) شهرستان دشتستان، ش 144، خرداد 1358.
شکوئی، حسین، (1369) جغرافیای اجتماعی شهرها، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
صفوی، مهرناز، (1378) وضعیت مهاجرت در استان بوشهر طی سالهای 1350- 1375، بوشهر: سازمان برنامهوبودجه استان بوشهر.
فریدی مجید، فاطمه، (1390) سرگذشت تقسیمات کشوری 1285-1385، تهران: بنیاد ایرانشناسی.
فلور، ویلم، (1387) ظهور و سقوط بوشهر، ترجمه حسن زنگنه، تهران: انتشارات طلوع دانش.
قدیری معصوم، مجتبی، (1387) «نقش برنامههای عمرانی پیش از انقلاب در مهاجرتهای روستا شهری»، پژوهشهای جغرافیایی، ش 63.
کپرنشینان بوشهر، (1351) تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران.
کتابشناسی استان بوشهر، (1372) سازمان برنامهوبودجه استان بوشهر، شیراز: چاپخانه مصطفوی شیراز.
لوریمر، ج. ج، (1379) راهنمای خلیجفارس، تاریخ و جغرافیای استان بوشهر، ترجمه سید محمدحسن نبوی، شیراز: انتشارات نوید.
محرمی، ﻧﻌﻤﺖاﷲ و ﺣﺴﻦ ﻣﻬﺮﺑﺎن، (1385) ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﺼﻮﺑﺎت ﺗﻘﺴﯿﻤﺎت ﮐﺸﻮری 1285-1363، تهران: انتشارات گوهرشاد.
مؤمنی، باقر، (1359) مسئله ارضی و جنگ طبقاتی در ایران، تهران: انتشارات پیوند.
پیک خجسته (5/5/1348)، ش 846.
پیک خجسته (31/5/1349)، ش 903.
اسنادسازمان اسناد و کتابخانه ملی (ساکما تهران): 26837/230؛ 23534/230؛ 13725/293؛ 26833/230؛ 17061/310 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 860 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 689 |
||