| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شمارهها | 804 |
| تعداد مقالات | 7,792 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,128,475 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,178,544 |
تبیین نقش آسمان در فضای معماری با بازخوانی آن در اشعار شاعران برجسته ایرانی | ||
| پژوهشنامه ادب غنایی | ||
| دوره 23، شماره 44، فروردین 1404، صفحه 95-116 اصل مقاله (839.83 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jllr.2024.47690.3220 | ||
| نویسنده | ||
| زهراالسادات (هما) حسینی* | ||
| استادیار گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی. واحد قم. قم. ایران | ||
| چکیده | ||
| آسمان، یکی از مظاهر طبیعت و بهعنوان محل نزول برکات، همواره مورد توجه انسانها بوده است. تأثیر آسمان بر ابعاد مادی، روانی و معنوی حیات انسان، در آثار بسیاری از هنرمندان ازجمله شاعران و معماران بروز کرده است. بر همین اساس، این پژوهش نظری درصدد است با رویکردی کیفی، بهشیوۀ توصیفی-تحلیلی و استدلال منطقی، با شواهدی از منابع کتابخانهای، به بررسی نقش آسمان و مظاهر تجلی آن در اشعار شاعران برجستۀ ایرانی و تأثیر آن بر ابعاد جسمی، روانی و معنوی انسان و همچنین به بررسی میزان و نوع حضور و تجلی آسمان در اشعار برخی شعرا بپردازد. همچنین این پژوهش درپی یافتن پاسخی برای این پرسش است که صور ذهنی آسمان در اشعار شعرای برجسته، بیشتر بر کدام جنبۀ حیات انسان اعماز مادی، روانی و معنوی تأکید داشته و نمود آن در فضای معماری به چه صورت بوده است. یافتهها نشان میدهد که شعرای برجستۀ قرون ششم تا هشتم هجری قمری ازجمله انوری، خاقانی، سعدی، مولانا و حافظ، در برخی اشعار خود، ضمن تأکید بر نقش آسمان در تأمین نیازهای انسان، از بُعد مادی، روانی و معنوی، به نقش آسمان در یکی از این ابعاد، توجه و تأکید بیشتری داشتهاند. همچنین نتیجۀ پژوهش نشان از آن دارد که در اشعار شعرای برجسته، بُعد معنوی آسمان نسبتبه بعد مادی و روانی، بالاترین سهم را در تأمین نیازهای انسان به خود اختصاص داده است و معماران نیز همانند شعرا، علاوهبر توجه به نیازهای مادی و روانی انسان، نیازهای معنوی او را بهواسطۀ حضور و تجلی آسمان در فضای معماری، مورد توجه قرار دادهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معماری؛ حضور و تجلی آسمان؛ شعرای برجسته؛ ساحتهای حیات انسان | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
اکبری، فاطمه؛ پورنامداریان، تقی؛ شیرازی، علیاصغر؛ آیتاللهی، حبیب. (1389). معرفت روحانی و رمزهای هندسی، پژوهشنامه زبان و ادب فارسی، دورۀ چهارم، شمارۀ 13، صص 1-22.
امیرکلایی، ابراهیم؛ تقوی، الهام؛ سنایی، زهره. (1393). ردپای شعر در معماری و ارتباط آنها باهم، دومین کنگرۀ بینالمللی سازه، معماری و توسعۀ شهری.
انوری، محمد بن محمد. (1394). دیوان انوری، به تصحیح پرویز بابایی، تهران: انتشارات نگاه.
بیرونی خوارزمی، ابوریحان محمد ابن احمد. (1387). التفهیم لاوائل صناعه التنجیم، تهران: شرکت نشر هما.
پاکزاد، مهری؛ شعاعی، مالک. (1399). سیر کاربرد و جلوههای ادبیِ دو واژۀ معمار و معماری (در شعر کلاسیک فارسی از آغاز تا جامی)، پژوهشنامۀ ادب غنایی، دورۀ هجدهم، شمارۀ 34، صص 46-29.
پوپ، آرتور. (1365). معماری ایران پیروزی شکل و رنگ. ترجمه: کرامت الله افسر، تهران: انتشارات یساولی.
حافظ شیرازی، شمسالدین محمد. (1393). دیوان حافظ، به تصحیح غنی-قزوینی، تهران: انتشارات ققنوس.
خاقانی شروانی، افضلالدین بدیل بن علی. (1401). دیوان خاقانی شروانی، به تصحیح محمدرضا برزگر خالقی، تهران: انتشارات زوار.
خامسی هامانه، فخرالسادات. (1392). جستاری در مشابهات معماری و ادبیات، چیدمان، دورۀ دوم، شمارۀ 4، صص 167-160.
دوبوکور، مونیک. (1376). رمزهای زنده جان، ترجمۀ جلال ستاری. تهران: نشر مرکز.
رضایی، مهدی؛ خاتمی، سید هاشم. (1395). استعارهزدایی از واژۀ آسمان در اشعار کلاسیک فارسی، شعر پژوهشی (بوستان ادب)، دورۀ هشتم، شمارۀ 29، صص 71-94.
زمردی، حمیرا. (1382). نقد تطبیقی ادیان و اساطیر. تهران: زوار.
سعدی، مشرفالدین مصلح. (1379). کلیات سعدی، به تصحیح بهاءالدین خرمشاهی، تهران: انتشارات دوستان.
شایستهفر، مهناز. (1388). تعامل معماری و شعر فارسی در بناهای عصر تیموری و صفوی، مطالعات هنر اسلامی، دورۀ ششم، شمارۀ 11، صص 79-104.
شولتز، کریستین نوربرگ. (1392). روح مکان، ترجمۀ محمدرضا شیرازی، تهران: انتشارات رخ داد نو.
علّامی، ذوالفقار. (1386). آسمان پدر و زمین مادر در اساطیر ایرانی و شعر فارسی، نشریۀ علوم انسانی دانشگاه الزهرا، دورۀ هفدهم، شمارۀ 66، صص 119-144.
فرنبغ، دادگی. (1369). بندهشن، ترجمۀ مهرداد بهار. تهران: انتشارات توس.
کربلایی حسینی غیاثوند، ابوالفضل؛ آیوازیان، سیمون؛ شکاری، سمیه. (1396). مطالعۀ تطبیقی زبان مشترک شعر و معماری در قرون هفتم تا نهم ه.ق در ایران، انجمن علمی معماری و شهرسازی، دورۀ هشتم، شمارۀ 13، صص 181-195.
گروت، لیندا و وانگ، دیوید. (1386). روشهای تحقیق در معماری، ترجمۀ علیرضا عینیفر. تهران: دانشگاه تهران.
مددپور، محمد. (1374). تجلیات حکمت معنوی در هنر اسلامی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
معین، محمد. (1386). فرهنگ معین، تهران: انتشارات زرین.
موسوی حاجی، سید رسول؛ شریفی، مصطفی؛ و شفیعیفر، فرزاد. (1391). رویکردی باستانشناسانه به بازشناسی مفاهیم کاربردی و معنوی عناصر معماری دوران اسلامی بر پایه دیوان اشعار حافظ شیرازی، نامۀ باستانشناسی، دورۀ دوم، شمارۀ 3، صص 45-60.
مولوی رومی، جلالالدین محمد. (1388). کلیات شمس تبریزی، به تصحیح بدیع الزمان فروزانفر، تهران: پیام عدالت.
نصر، سید حسین. (1375). هنر و معنویت اسلامی، ترجمۀ رحیم قاسمیان، تهران: دفتر مطالعات دینی هنر.
نقیزاده، محمد. (1380). ساحتهای حیات و مراتب هنر، نامۀ فرهنگ، دورۀ نهم، شمارۀ 42، صص 157-167. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 488 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 171 |
||