| تعداد نشریات | 33 |
| تعداد شمارهها | 805 |
| تعداد مقالات | 7,794 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,158,200 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,201,436 |
ارزیابی شدّت خشکسالی حوضة آبخیز «رضیچای» با استفاده از شاخصهای VCI، TCI، VHI | ||
| مجله جغرافیا و توسعه | ||
| مقاله 4، دوره 23، شماره 80، مهر 1404، صفحه 75-98 اصل مقاله (1.38 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gdij.2024.49000.3656 | ||
| نویسندگان | ||
| موسی عابدینی* 1؛ زهرا شریفی2؛ ماهرخ سردشتی2 | ||
| 1استاد گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 2دانشجوی دکترا، گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| چکیده | ||
| خشکسالی بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی، امنیت غذایی و منابع آبی را بهشدت تهدید میکند. شناسایی و پایش مناطق مستعد خشکسالی با استفاده از روشهای نوین، بهویژه در حوضة آبخیز «رضیچای»، از اهمیت زیادی برخوردار است. این پژوهش با هدف بررسی شاخصهای محیطی شامل: دمای سطح زمین (LST)، رطوبت خاک و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) در دورة 2016 تا 2022 و با بهرهگیری از دادههای ماهوارهای« MODIS» در سامانة گوگل ارث انجین انجام شد. در این مطالعه، شاخصهای خشکسالی TCI، VCI و VHI محاسبه و تحلیل شدند. نتایج نشانداد که بیشترین دمای سطح زمین در جنوب غرب حوضه با 303 کلوین و کمترین دما در شمالشرق با 293 کلوین ثبت شده است. همچنین، رطوبت خاک در جنوب غرب به کمینه مقدار خود (73/6 میلیمتر) و در شمال شرق به بیشینه مقدار (16 میلیمتر) رسیده است. شاخص« NDVI» نیز بیشترین تراکم پوشش گیاهی را در جنوب غرب و شمال شرق حوضه با مقدار 15/0 نشانداد. بررسی شاخصهای خشکسالی نشانداد که در بخشهای مرکزی حوضه، شاخص «TCI» با مقدار 42/0 تنش گرمایی را افزایش داده است. همچنین، کاهش شاخصهای VCI و VHI بهترتیب با مقادیر 16/0 و 03/0- ، نشاندهندة افت قابل توجه سلامت پوشش گیاهی در این مناطق بوده است. تحلیل همبستگی میان شاخصهای خشکسالی و عوامل محیطی نشانداد که شاخص «VHI» بیشترین همبستگی معنیدار را با« NDVI» در حدود 34/0 داشته است. در نهایت، این نتایج نشانمیدهد که با افزایش دمای سطح زمین و کاهش رطوبت خاک، خشکسالی تشدید شده و به سلامت پوشش گیاهی آسیب جدی وارد شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شاخصهای خشکسالی؛ حوضة آبخیز «رضیچای»؛ تصاویر ماهوارهای « MODIS»؛ سامانه «GEE».. | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، رویا.؛ هدی قاسمیه؛ رضا قضاوی (1403). ارزیابی وضعیت خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی (مطالعه موردی: زیرحوضههایی از حوضه آبریز فلات مرکزی)، هیدروژئومورفولوژی.
10.22034/hyd.2024.62269.1746
احمدی، محمود؛ کاظم نصرتی؛ هیوا سلکی (1392). خشکسالی و ارتباط آن با رطوبت خاک مطالعه موردی: کبوترآباد اصفهان، جغرافیا. دوره 11. شماره 38، صفحات 91-77.
آرخی، صالح؛ مرضیه برزگزسواسری؛ سمیه عمادالدین (1401). بررسی کارایی شاخصهای منتج از فناوری سنجشازدور VCI، TCI و VHI در ارزیابی خشکسالی با تصاویر مودیس (مطالعه موردی: مناطق مرکزی ایران)، جغرافیا و مخاطرات محیطی. دوره 11. شماره 3. صفحات 224-189.
اسکندریدامنه، هادی؛ حامد اسکندریدامنه؛ حسن خسروی؛ احمد گیلوری؛ محسن عادلی ساردوئی (1400). پایش اثرات خشکسالی بر شاخصهای محیطی حاصل از سنجنده مودیس در بازه زمانی 2019-2001 (مطالعه موردی: مراتع استان اصفهان)، مرتع. دوره 15. شماره 3. صفحات 476-460.
داودآبادیفراهانی، محمدحسین؛ علیرضا شریفی؛ مهدی عربی (1400). پایش خشکسالی کشاورزی استان مرکزی با استفاده از شاخصهای VHI و PDSI، علوم و فنون نقشه برداری. دوره 11. شماره 3. صفحات 100-83.
دماوندی، علیاکبر؛ محمد رحیمی؛ محمدرضا یزدانی؛ علیاکبر نوروزی (1395). پایش مکانی خشکسالی کشاورزی از طریق سریهای زمانی شاخصهای NDVI وLST دادههای MODIS (مطالعه موردی: استان مرکزی)، اطلاعات جغرافیایی سپهر. دوره 25. شماره 99. صفحات 126-115.
راهی، غلامرضا؛ فاطمه بحرینی؛ محمد خسروشاهی؛ لیلا بیابانی (1400). تاثیر خشکسالی بر فراوانی وقوع پدیده گردوغبار (مطالعه موردی: استان بوشهر)، حفاظت آب و خاک. دوره 29. شماره 1. صفحات 51-31.
سیاسر، هادی؛ امالنبی محمدرضاپور؛ مهرانه خدامرادپور (1403). پایش خشکسالی با استفاده از دادههای سنجندۀ MODIS و مقایسه با شاخص هواشناسی SPI در دورههای کوتاهمدت مطالعۀ موردی: استان گلستان، جغرافیا و توسعه. دوره 22. شماره 74. صفحات 186-166.
doi: 10.22111/gdij.2024.8175
صفدری مولان، امین؛ عادل مردانه (1402). بررسی روند تغییرات خشکسالی با شاخص خشکی دمایی- پوشش گیاهی (TVDI) و ارتباط آن با عوامل جوی (مطالعه موردی: حوضه آبریز سیاهکوه)، آب و توسعه پایدار.دوره10. شماره3. صفحات 108-99.
عابدینی، موسی؛ فریده بهرامینیا؛ رئوف مصطفیزاده؛ امیرحسام پاسبان (1402). بررسی تاثیر تغییرات کاربری اراضی در یک دوره بیست سال بر میزان فرسایش و رسوب حوضه رضیچای، جغرافیا و مطالعات محیطی. دوره 12. شماره 45. صفحات 133-114. عابدینی، موسی؛ احسان قلعه؛ نازفر آقازاده؛ مریم محمدزاده شیشهگران (1401). پایش دمای سطح زمین و بررسی رابطه کاربری اراضی با دمای سطح با استفاده از تصاویر سنجنده OLI وTM ، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. دوره 22. شماره 67. صفحات 393-375.
20.1001.1.22287736.1401.22.67.18.5
عابدینی، موسی؛ مریم محمدزادهشیشهگران؛ احسان قلعه (1401). پایش و برآورد وسعت مناطق دچار حریق بخشی از کوهستان زاگرس با استفاده از تصاویر ماهواره لندست، نشریه جغرافیا و برنامهریزی محیطی. دوره 33. شماره 4. صفحات 62 -49. فرامرزی، محمد؛ حمید نوری (1394). بررسی و امکانسنجی کارایی شاخصهای گیاهی و حرارتی ماهواره لندست در تحلیل خشکسالی کشاورزی (مطالعه موردی: شهرستان ملایر)، تحقیقات جغرافیایی. دوره 30. شماره 3. صفحات 152-139.
فیضالهپور، مهدی (1403). پایش تنش رطوبتی و خشکسالی بر پایه تحلیل همبستگی بین شاخصهای طیفی مبتنی بر رطوبت، پوشش گیاهی و دما در محدوده تالاب شادگان. هیدروژئومورفولوژی.
https://doi.org/10.22034/hyd.2024.60376.1727
نوریپوردرگزی، محسن؛ امالبنین بذرافشان؛ یحیی اسماعیلپور (1401). پایش خشکسالی کشاورزی با تاکید بر دادههای اقلیم، پوشش گیاهی و رطوبت خاک در استان هرمزگان، نیوار. دوره 46. شماره 116. صفحات 178-163.
10.30467/NIVAR.2022.352541.1224
نیکپور، نورالله؛ حسین نگارش؛ صمد فتوحی؛ سیدزینالعابدین حسینی؛ شهرام بهرامی (1397). پایش روند تغییرات شاخص پوشش گیاهی (NDVI)، یکی از مهمترین شاخصهای تخریب سرزمین ( در استان ایلام)، تحلیل فضایی مخاطرات محیطی. دوره 5. شماره 4. صفحات 48-21.
http://dx.doi.org/10.29252/jsaeh.5.4.21
Balti, H., Ben Abbes, A., Mellouli, N., Farah, I.R., Sang, Y., Lamolle, M (2020). A review of drought monitoring with big data: Issues, methods, challenges and research directions, Ecological Informatics 60. https:// doi.org/10.1016/j.ecoinf.2020.101136 101136. Bento, V.A., Gouveia, C.M., DaCamara, C.C., Trigo, I. F (2018). A climatological assessment of drought impact on vegetation health index, Agricultural and Forest Meteorology, Vol 259, 286-295. DOI:10.1016/j.agrformet.2018.05.014 Das, P. K., Chandra, S., Das, D. K., Midya, S. K., Paul, A., Bandyopadhyay, S., Dadhwal, V. K (2020). Understanding the interactions between meteorological and soil moisture drought over Indian region, Journal of Earth System Science, Vol 129, N 1, 1-17. https://doi.org/10.1007/s12040-020-01460-7 Javed, T., Yao, N., Chen, X., Suon, S., Li, Y (2020). Drought evolution indicated by meteorological and remote-sensing drought indices under different land cover types in China, Environmental Science and Pollution Research, Vol 27, N 4, 4258–4274. DOI: 10.1007/s11356-019-06629-2 Jehanzaib, M., Sattar, M.N., Lee, J.H., Kim, T. W (2020). Investigating effect of climate change on drought propagation from meteorological to hydrological drought using multi-model ensemble projections, Stochastic Environmental Research and Risk Assessment, Vol 34, N 1, 7-21. https://doi.org/10.1038/nclimate1633 Ji, T., Li, G., Yang, H., Liu, R., He, T (2018). Comprehensive drought index as an indicator for use in drought monitoring integrating multisource remote sensing data: a case study covering the Sichuan-Chongqing region, International Journal of Remote Sensing, Vol39, N 3, 786-809. DOI:10.1080/01431161.2017.1392635 Jiao, W., Tian, C., Chang, Q., Novick, K.A., Wang, L (2019). A new multi-sensor integrated index for drought monitoring, Agricultural and Forest Meteorology, Vol 268, 74-85. https://doi.org/10.1016/j.agrformet.2019.01.008 Kogan, F.N (1990). Remote sensing of weather impacts on vegetation in non-homogeneous areas, International Journal of Remote Sensing, Vol 11, N 8, 1405-1419. https://doi.org/10.1080/01431169008955102 Konapala, G., Mishra, A.K., Wada, Y., Mann, M. E (2020). Climate change will affect global water availability through compounding changes in seasonal precipitation and evaporation, Nature Communications,Vol.11,N 1,3044. DOI:10.1038/s41467-020-16757-w Li, X., Li, Y., Chen, A., Gao, M., Slette, I. J., Piao, S (2019). The impact of the 2009/2010 drought on vegetation growth and terrestrial carbon balance in Southwest China, Agricultural and Forest Meteorology, Vol 269, 239-248. DOI:10.1016/j.agrformet.2019.01.036 Masroor, M.D., Haroon, S., Sufia, R., Roshani, S., Hibjur Rahaman, M.D., Mehbub, S., Raihan, A., Ram, A (2022). Analysing the relationship between drought and soil erosion using vegetation health index and RUSLE models in Godavari middle sub-basin, India, Geoscience Frontiers, Vol 13, V 2, 1-13. Mbatha, N., Xulu, S (2018). Time series analysis of MODIS-Derived NDVI for the Hluhluwe-Imfolozi Park, South Africa: Impact of recent intense drought. Climate, Vol 6, N 4, 95. https://doi.org/10.3390/cli6040095 Mckee, T.B., Doesken, N.J., Kleist, J (2018). The Relationship of Drought Frequency and Duration to Time Scales. In Proceedings of the AMS 8th Conference on Applied Climatology, Anaheim, CA, USA, 17-22 January, 179-184. Santos, C., Augusto, G., Brasil, N., Reginaldo, M., Nascimento, Thiago V., Silva, R., Mishra, M., Frade, T. G (2021). Geospatial drought severity analysis based on Persiann-Cdr-estimated rainfall data for Odisha state in India (1983–2018), Science of The Total Environment, Vol 750, 141-258. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2020.141258 Serrano, S.M., Beguerıa, S., Lopez-Moreno, J. I (2010). A Multiscalar Drought Index Sensitive to Global Warming: The Standardized Precipitation Evapotranspiration Index, Journal of Climate,Vol.23, N.7,1696-1718. DOI: https://doi.org/10.1175/2009JCLI2909.1 Shao, W., Kam, J (2020). Retrospective and prospective evaluations of drought and flood, Science of The Total Environment, pp. 748. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.141155 Singh, S., Bhardwaj, A., Verma, V (2020). Remote sensing and GIS based analysis of temporal land use/land cover and water quality changes in Harike wetland ecosystem, Punjab, India, Journal of Environmental Management, Vol 262, 11035. DOI:10.1016/j.jenvman.2020.110355 Walker, J. P. Houser, P. R (2004). Requirements of a global near-surface soil moisture mission: accuracy, repeat time, and spatial resolution, Advances in Water Resources, Vol 27, 785-801. DOI:10.1016/j.advwatres.2004.05.006 Yao, J., Zhao, Y., Chen, Y., Yu, X., Zhang, R (2018). Multi-scale assessments of droughts: A case study in Xinjiang China, Science of the Total Environment, Vol 630, 444-452. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2018.02.200 Yu, Y., Wang, J., Cheng, F., Deng, H., Chen, S (2020). Drought monitoring in Yunnan Province based on a TRMM precipitation product, Natural Hazards, Vol 104, N 3, 2369-2387. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 521 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 150 |
||