| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 825 |
| تعداد مقالات | 7,925 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,584,006 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,440,793 |
سویههای مرگشناسانه و فرجامشناختی "کوه مقدس" در اسطورهها | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| دوره 9، شماره 1، فروردین 1404، صفحه 185-210 اصل مقاله (429.29 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.49148.1205 | ||
| نویسنده | ||
| حسین صابری ورزنه* | ||
| استادیار، گروه فلسفۀ دین، ادیان و عرفان، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران،قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| اسطورهها نوعی روایتگر ظهور امر قدسی در ساحت اینجهانی هستند. مکان مقدس از جملۀ این برساختههاست. یکی از مکانهای این جهانی که در فرهتگها و ادیان مختلف، با امور قدسی پیوند داشته، کوه مقدس است. کوه به واسطۀ بلندی، مهارناپذیری، غرابت، نزدیکیاش به آسمان و ثبات و پایداریاش، با بسیاری از تصویرسازیهای دینی و اسطورهای همراه بوده است. کوه مقدس اغلب ابعاد کیهانشناسانه به خود میگیرد و با الوهیت، آفرینش، زندگی و مرگ، الهام و وحی و جهان پسین پیوند میخورد. حضور این مضمون در باورهای دینی و اسطورهای در فرهنگهای مختلف و پیچیدگیهای نمادین آن، تحقیق دقیق در اطراف این مضمون را ضرورت میبخشد. در این تحقیق به طور خاص، به ابعادی از تصویرسازیهای مختلف دربارۀ کوه مقدس پرداختهایم که با مرگ، جهان مردگان و بهشت و دوزخ ارتباط دارند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و با رویکرد مقایسهای و پدیدارشناسانه است. در این تحقیق 1- با ذکر مصادیق نشان دادهایم که باور به کوه مقدس و ترسیم ابعاد مرگشناسانه و فرجامشناختی برای آن، تقریباً در اکثر فرهنگهای دینی و مضامین اسطورهای ملل مختلف و حتی در سرزمینهای مسطح و فاقد کوههای بلند وجود داشته است، 2- بررسی تطبیقی و پدیدارشناسانه نشان میدهد که خصوصیات طبیعی کوه همچون بلندی، استحکام، ثبات، پوشیدگی و ناشناختگی و همچنین حفرهها و غارهای طبیعی موجود در آن، زمینۀ لازم را فراهم آورده تا اسطورهپردازان، مفاهیمی همچون جایگاه خدایان، مرگ، جهان ارواح و بهشت و دوزخ را در تصویر کوه نمادینه کنند و بدینطریق، امور ناشناختهای چون مرگ و جهان پسین را به ساحت امور شناختپذیر وارد سازند و از غرابت آنها بکاهند و 3- در نهایت اینکه کوه مقدس در بسیاری موارد، کارکردی دوگانه دارد، یعنی در عین حال که با مضامین فرجامشناختی مرتبط است، به نحوی با آغاز آفرینش و زندگی نیز ارتباط دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کوه مقدس؛ مرگ؛ خدا؛ جهان مردگان؛ بهشت؛ دوزخ | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم.
کتاب مقدس (عهدین).
ابنحنبل، احمد (1416)، المسند، بیروت، مؤسسه الرساله.
ازرقی، محمدبن عبدالله (1403)، اخبار مکه و ما جاء فیها من الآثار، به کوشش رشدی صالح ملحس، بیروت، دار الأندلس.
ایمانیان، ملیحه؛ حسامی، منصور. (1397). "طبیعت تجلی مکان مقدس در نگارگری ایران، بازتاب کهن الگوی ایرانی زمین و کوه در نگارگری ایران"، نگره. شمارۀ 47. ص ص 131-146.
بندهش، (1380). به کوشش مهرداد بهار. انتشارات توس.
بهنام، مرتضی. (1394). "نقش کوه در اساطیر ایران"، تاریخ پژوهی. شمارۀ 64. ص ص 355-373.
جوادی، شهره. (1386). "اماکن مقدس در ارتباط با طبیعت: آب، درخت و کوه"، باغ نظر. شمارۀ 8. ص ص 12-22.
چاترجی، ساتیشچاندرا؛ داتا، دریندراموهان (1384)، معرفی مکتبهای فلسفی هند، ترجمۀ فرناز ناظرزادۀ کرمانی، قم: انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.
ساندرز، ن. ک. (1373). بهشت و دوزخ در بینالنهرین، ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیلپور. فکر روز.
شمشادی، رضوان؛ حسنی دستجردی، سید مجید. (1396). "نقش و تاثیر باورها و نمادهای آیینی در شکلگیری زیگورات چغازنبیل"، پژوهش در هنر و علوم انسانی. شمارۀ 2(8). ص ص 103-116.
طبری، محمد بن جریر (بیتا)، تاریخ الطبری: تاریخ الامم و الملوک، به تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت.
قدوسیفر، هادی؛ حبیب، فرح؛ شهبازی، مهتیام. (1391). "حکمت خالده و جایگاه طبیعت در جهانبینی و معماری معابد ادیان مختلف"، باغ نظر. شمارۀ 20. صص 37-50.
کرافورد، هریت. (1387). سومر و سومریان، ترجمۀ زهرا باستی. انتشارات سمت.
گاتها، (1384). دو گزارش از ابراهیم پورداود. انتشارات اساطیر.
مجلسی، محمدباقر (1403). بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
محبی، حمیدرضا. (1391). "استعلاء زمین زاینده: کوه و تجلی آن در هنرهای تصویری ایران باستان"، کتاب ماه هنر. شمارۀ 167. ص ص 76-88.
محمودی، ابوالفضل؛ عدلی محمدرضا. (1386). "دین و آیینهای مذهبی در تبّت"، پژوهشهای اعتقادی-کلامی. شمارۀ 7. ص ص 69-102.
نصرتی، مسعود. (1380). "اهمیت و مقام کوه مقدس و مینوی"، کتاب ماه هنر. شماره 35 و 36. ص ص 102-107.
هژبری، علی؛ حصاری، مرتضی. (1398). "آشنایی با کوه مقدس بمو کرمانشاه"، مطالعات باستان شناسی پارسه. شمارۀ 8. ص ص 25-35. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 534 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 263 |
||