پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 825 |
| تعداد مقالات | 7,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,563,155 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,430,245 |
نقدهای محمدعلی بهبهانی بر طریقت نعمتاللهی در مساله جایگاه شریعت | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| دوره 9، شماره 1، فروردین 1404، صفحه 295-319 اصل مقاله (513.66 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.49904.1236 | ||
| نویسندگان | ||
| احسان جندقی* 1؛ محمد انصاریاصل2 | ||
| 1استادیار، گروه تصوف و عرفان اسلامی، دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران | ||
| 2استادیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| آقامحمدعلی بهبهانی در رساله خیراتیه، ضمن نقد جریان کلی تصوف، از سه مساله؛ 1. باور به اسقاط تکالیف برای واصلان و پیروان طریقت، 2. پیروی نعمتاللهیه از جریانهای اباحهگرا و 3. برشمردن مصادیقی از ترک شریعت براساس فقه شیعی سخن میگوید. از همین رو یکی از نقدهای فقهی او به پیروان و اقطاب طریقت مذکور، ترک التزام کوتاه کردن شارب است. یافتن پاسخ به انتقادات بهبهانی، در مورد پایبندی و جایگاه شریعت در طریقت نعمتاللهی، هدف پژوهش پیشرو است. این پژوهش به روش کتابخانهای، با توصیف و تحلیل پدیدارشناسانه منابع موجود، صحت این مناقشات را بررسی میکند. واکاوی منابع مکتوب نعمتاللهی، ادعای اسقاط تکالیف برای سالکان و اقطاب طریقت را رد میکند و پیروان این طریقت مدعیاند در شریعت، پیرو سنت نبوی(ص) و فقه شیعه هستند. ضمن اینکه در بازشناسی تاریخی، ارتباط و تاثیرپذیری نعمتاللهی از کرّامیه (بهعنوان یک جریان اباحهگر) واضح نیست، زیرا تأکید پیروان این طریقت بر تبعیت از فقها و عالمان در مسایل فقهی، نشان از پایبندی ایشان به شریعت و فقه شیعی، دستکم در مقام نظر است. نقد مسأله فقهی شارب نیز مبتنی بر تسامح در ادله سنن و سیره متشرعین است که در بازخوانی تاریخی و فقهی این مسأله، دلیل منتقدین، ضعیف دانسته شده بلکه مستنداتی تاریخی از گذاشتن شارب در سنّت متشرعین شیعه یافت میشود. بنابراین در نعمتاللهیه، شریعت جایگاهی همسو با علما و فقها داشته و نقدهای بهبهانی، بر اساس مشهوراتی است که واقعیت تاریخی یا صحت نظری ندارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نعمت اللهی؛ بهبهانی؛ اسقاط تکالیف؛ اباحهگری؛ مساله فقهی شارب | ||
| مراجع | ||
|
*قرآن مجید
آملی، حیدر بن علی. (1383 ش). انوار الحقیقة و اطوار الطریقة و اسرار الشریعة، به کوشش محسن موسوی تبریزی. قم: نور علی نور
آملی، حیدر بن علی. (1385 ش). تفسیر المحیط الاعظم و بحر الخضم فی تاویل کتاب الله العزیز المحکم، به کوشش محسن موسوی تبریزی. قم: نور علی نور
ابنبابویه، محمد بن علی. (1401 ق). من لایحضره الفقیه، مصحح حسن موسویخرسان. بیروت: دارصعب
ابنبابویه، محمد بن علی. (1406 ق). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. قم: دار الشریف الرضی
ابنحزم، علی بن احمد. (1996 م). المحلى بالآثار. بیروت: دار الفکر
ابنسینا، حسین بن عبدالله. (1362 ش). الاشارات و التنبیهات. تهران: مطبعه آرمان
ابنفهدحلّی،احمد بن محمد. (1987 م). عدّةالداعی و نجاح الساعی، مصحح احمد موحدیقمی. بیروت: دارالکتاب الاسلامی
ابنمنور، محمدبنسعید. (1361 ش).اسرارالتوحید فی مقامات شیخ ابیسعید. تهران: امیرکبیر
ابنندیم، محمد بن اسحق. (بیتا). الفهرست، مصحح محمدرضا تجدد. تهران: مکتبه الاسدی
ابوزهره، محمد. (1997 م). ابنحنبل: حیاته و عصره ـ آراوه و فقهه. قاهره: دارالفکر العربی
ابونصرسراج، عبدالله بن علی. (1960 م). اللمع، محقق عبدالحلیم محمود. قاهره: دارالکتب الحدیثه بمصر
الأسفراینی، أبو المظفر طاهر بن محمد. (1402 ق). التبصیر فی الدین وتمییز الفرقة الناجیة عن الفرق الهالکین، محقق کمال یوسف الحوت. لبنان: عالم الکتب
اصفهانی، مهدی. (1387 ش). ابواب الهدی. مقدمه، تحقیق و تعلیق حسین مفید. تهران: منیر
اوبن، ژان. (1971 م). مجموعه در ترجمه احوال شاه نعمت الله ولی کرمانی، تحت نظارت هانری کربن. تهران: انجمن ایران و فرانسه
برقعی، ابوالفضل. (1337 ش).التفتیش در مسلک صوفی و درویش یا راهنمای گمشدگان در بیان عرفا و مرشدان. بیجا
صفار، محمد بن حسن،(1404هـ ق)، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد(ع)، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی (ره)
بغدادی، عبدالقاهربن طاهر. (1419 ق). الفرق بین الفرق. بیروت: المکتبه العصریه
البوشنجی (نابی)، ابوالحسن بن الهیصم. (1384 ش). قصص الأنبیاء، ویراستار علمی سیدمحمد روحانی. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی
بهبهانی، محمدعلی. (1371 ش). خیراتیه در ابطال طریقه صوفیه، محقق مهدی رجائی. قم: انصاریان
تابنده، سلطانحسین. (1377 ش). رساله رفع شبهات. تهران: حقیقت
تربتی، ابوطالب حسینی. (1342 ش). تزوکات تیموری. تهران: کتاب فروشی اسدی
جامی، عبدالرحمن بن احمد. (1370 ش). نفحات الانس من حضرات القدس، مصحح محمود عابدی. تهران: اطلاعات
جذبی، هبةالله. (1381 ش). رساله باب ولایت و راه هدایت. تهران: حقیقت
حرعاملی، محمد بن حسن. (1374 ش). تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائلالشریعه. قم: موسسه آلالبیت(ع) لاحیاء التراث
خطیب بغدادی، احمد بن علی.(1406 ق). الکفایة فی علم الروایة، مصحح احمد عمرهاشم. بیروت: دارالکتب العلمیه
خوئی، ابوالقاسم. (بیتا). اجود التقریرات: تقریرات آیه الله نائینی. قم: کتابفروشی مصطفوی
راغباصفهانی، حسینبن محمد. (1428 ق). المفردات فی غریبالقرآن. بیروت: دارالمعرفه
ذهبی، محمد بن احمد. (1424 ق). تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام، محقق بشار عواد معروف. بیروت: دارالغرب الاسلامی
سلطانعلیشاه، سلطان محمدبن حیدر. (1387 ش). بشارة المؤمنین، ویراستار حامد خوشنویس. تهران: حقیقت
سمرقندی،کمالالدین عبدالرزاق. (1382 ش). مطلع سعدین و مجمع بحرین،به اهتمام دکتر عبدالحسین نوایی، جلد اول،تهران: پژوهشگاه.
سیستانی، محمدرضا. (1433 ق). بحوث فقهیة، حول الذبح بغیر الحدید والزی والتجمل ومسائل أخرى. بیروت: دار المورخ العربی
شروانی (مستعلیشاه)، زینالعابدین. (1384 ش). حدائق السیاحه. تهران: سازمان چاپ دانشگاه
شفیعیکدکنی، محمدرضا. (1385 ش). «سخنان نویافته دیگر، از محمد بن کرّام» نشریه مطالعات اسلامی: شماره 3
شوشتری، نورالله بن شریفالدین. (1377 ش). مجالس المومنین. قم: کتابفروشی اسلامیه
الشهاری، ابراهیمبن قاسمبن المویدبالله. (1421 ق). طبقات الزیدیة الکبری. محقق عبدالسلام عباس وجیه. عمّان: موسسه الامام زید بن علی الثقافیه
شهید اول، محمدبن مکی. (1417ق). ذکری الشیعه فی احکام الشریعه. قم: مؤسسة آلالبیت(ع) لاحیاء التراث
الشیبی، کامل مصطفی. (1386 ق). الفکر الشیعی و النزاعات الصوفیه (حتی مطلع القرن الثانی عشر الهجری). بغداد: مکتبة النهضه
شیرازی، محمدمعصوم بن زینالعابدین. (1382 ش). طرائق الحقایق با فهرستهای اعلام و اماکن و قبائل و نسبها و کتب. مصحح محمدجعفر محجوب. تهران: سنائی
طریحی، فخرالدین بن محمدعلی. (1428 ق). مجمع البحرین و مطلع النیرین، محقق احمد الحسینی. بیروت: موسسه التاریخ العربی
طوسی، محمد بن حسن. (بیتا). الفهرست. نجف: المکتبه المرتضویه و مطبعتها
علامه حلی، حسن بن یوسف. (1982 م). نهج الحق و کشف الصدق. بیروت: دارالکتاب اللبنانی
علمالهدی، مرتضی بن داعی. (1364 ش). تبصرة العوام فی معرفة الانام / منسوب به مرتضی بن داعی حسنی الرازی، مصحح عباس اقبال. تهران: اساطیر
عین القضاة، عبدالله بن محمد. (1370 ش). تمهیدات، مصحح عفیف عسیران. تهران: منوچهری
غزنوی، محمد بن موسوی. (1340ﻫ.ق). مقامات ژنده پیل (احمد جام)، مصحح حشمتالله مویدسنندجی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب
قشیری، عبدالکریم بن هوازن. (1374 ش). الرساله القشیریه، محقق عبدالحلیم محمود. قم: بیدار
کبودرآهنگی، محمد جعفر، (1377 ش) رسائل مجذوبیه، مجموعه هفت رساله عرفانی، مصحح ناجی اصفهانی، تهران: حقیقت.
کتبی،محمود. (1364 ﻫ.ش).تاریخآلمظفر،بهکوششعبدالحسیننوایی،تهران
کلینی، محمد بن یعقوب. (1407 ق). اصول من الکافی، مصحح علیاکبر غفاری و محمد آخوندی. قم: دار الکتب الإسلامیة
المدنی، علی صدر الدین ابن معصوم. (1389 ق). انوار الربیع فی انزاع البدیع، محقق شاکر هادی شکر. نجف: مطبعة النعمان
مقدسی، محمد بن احمد. (بیتا).احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم. بغداد: مکتبه المثنی
میرخواند، محمد بن سید برهان الدین. (1339 ش). روضة الصفا. جلد پنجم. تهران: بینام
نجاشی، احمد بن علی. (1407 ق). فهرست اسماء مصنفی الشیعه المشتهر برجال النجاشی، مصحح موسی شبیریزنجانی. قم: موسسه النشر الاسلامی
نجفی، محمدحسنبن باقر. (1981 م).جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، محقق عباس قوچانی، بیروت: داراحیاء التراث العربی
نطنزی، معین الدین. (1336 ش). منتخب التواریخ، تصحیح ژان اوبن. تهران: خیام
نعمتاللهولی، نعمتالله بن عبدالله. (1392 ش). مجمعالرسائل، گردآوری محمدعلی صابری. تهران: نشر علم
نووی، یحیی بن شرف. (1392 ق). المنهاج فی شرح صحیح مسلم بن الحجاج. بیروت: دار إحیاء التراث العربی
واصفی، زینالدین محمود. (1349 ش). بدایع الوقایع، مصحح الکساندر بلدروف. تهران: بنیاد فرهنگ ایران
یزدی، معین الدین بن جلال الدین محمد معلم. (1326 ش). مواهب الهیه، تصحیح سعید نفیسی. تهران: اقبال | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 527 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 215 |
||