اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 806 |
| تعداد مقالات | 7,807 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,200,032 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,221,408 |
تبیین و تحلیل الگوهای سیاست عربی اردشیر بابکان و شاپور یکم و تداوم آن در دورة ساسانی | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| دوره 18، شماره 35، آبان 1403، صفحه 183-207 اصل مقاله (1.76 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.50875.3751 | ||
| نویسندگان | ||
| اسماعیل سنگاری* 1؛ فرزاد رفیعی فر2؛ حسین شیرمحمدی باباشیخعلی3 | ||
| 1(نویسنده مسئول)دانشیار تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 3دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| با تشکیل شاهنشاهی ساسانی (224 م.) مناسبات اعراب با جهان ایرانی وارد مرحلة تازهای شد. اردشیر بابکان مؤسس این سلسله به تسخیر برخی از مناطق و شاهزادهنشینهای عربی نظیر میشان پرداخت و در خاک بحرین واقع در کرانههای جنوبی خلیجفارس پیشروی کرد. جانشین وی شاپور یکم نیز با تداوم سیاست جهانگشایی سلف خود، شاهزادهنشین فتحناشدنی الحضر را بهزانو درآورد و به مناسبات مساعد با دولت عربی حیره در شمال شبه جزیرة عربی ادامه داد. ارتباطات و روابط این دو فرمانروا با اعراب با توجه به اهدافی صورت گرفت که تا آخرین روزهای حیات سلسلة ساسانی پابرجا ماند. به همین سبب شیوة برخورد بسیاری از شاهان بعدی این دودمان با طوایف و دولتهای عربی در مواردی برگرفته از همان الگوی ارتباطی اردشیر و شاپور بود. این پژوهش بر آن است با بهرهگیری از منابع مکتوب و شیوة پژوهش توصیفی،تحلیلی؛ پس از تبیین و تشریح روابط اردشیر بابکان و شاپور یکم با اعراب، درستی این فرضیه را نیز در بوتة آزمایش قرار دهد، بهویژه آن که تحقیق در باب مناسبات شاهنشاهی ساسانی در زمان فرمانروایی نخستین شاهان این سلسله، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایران؛ امپراتوری ساسانی؛ اردشیر بابکان؛ شاپور یکم؛ سیاست عربی؛ حیره؛ الحضر | ||
| مراجع | ||
|
-ابن اثیر، علی بن محمد،(1386) ، اخبار ایران از الکامل ابن اثیر، ترجمة محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران: علم.
-ابن بلخی، (1374) ، فارسنامة ابن بلخی، توضیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، شیراز: بنیاد فارسشناسی.
-آشوری، داریوش،(1368) ، فرهنگ سیاسی، چ ۱۴، تهران: مروارید.
-آشوری، داریوش،(1389) ، فرهنگ علوم انسانی انگلیسی-فارسی، چ ۲، تهران: مرکز.
-بادامچی، حسین،(1392) ، فرمان کوروش بزرگ به همراه ویرایش، ترجمه و واژهنامة متن اکدی، تهران: نگاه معاصر.
-بلعمی، ابوعلی،(1378) ، تاریخنامة طبری گردانیده منسوب به بلعمی، تحقیق محمد روشن، ج ۱ و ۲، چ ۲، تهران: سروش.
-بیگدلی، معصومه و شهرام جلیلیان،( 1394) «روابط هخامنشیان و عربها در سدة ششم پیش از میلاد»، فصلنامة جندیشاپور، دانشگاه شهید چمران اهواز، سال یکم، شمارة دوم.
-پیگولوسکایا، ن.و،( 1372) ، اعراب حدود مرزهای روم شرقی و ایران در سدههای چهارم-ششم میلادی، ترجمة عنایتالله رضا، تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
-ثعالبی، محمد بن عبدالملک،( 1384) ، شاهنامة ثعالبی، ترجمة محمود هدایت، چ ۵، تهران: اساطیر.
-جلیلیان، شهرام،( 1397) ، تاریخ تحولات سیاسی ساسانیان، چ ۲، تهران: سمت.
-جهان، زهرا ، ایمانپور، محمد تقی، عباسی، جواد، مفتخری،حسین (1400) جایگاه عوامل غیردینی موثردر پیروزی عربهای مسلمان در فتح ایران، پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، دوره 15، شماره 29 - شماره پیاپی 29. صص 75-101.
-داندامایف، محمد (1389) ، تاریخ سیاسی هخامنشی، ترجمة فرید جواهرکلام، تهران: فرزان روز.
-دینوری، احمد بن داود، (1371) ، اخبار الطوال، ترجمة محمد مهدوی دامغانی، چ ۴، تهران: نی.
-زریابخویی، عباس،( 1356) ، «افسانة فتح الحضر در منابع عربی و شاهنامه»، یغما، سال سیام، شمارة یازدهم.
-سالم، عبدالعزیز،( 1383) ، تاریخ عرب قبل از اسلام، ترجمة باقر صدرینیا، چ ۲، تهران: شرکت انشارات علمی و فرهنگی.
-سرکاراتی، بهمن،( 1353) ، «اخبار تاریخی در آثار مانوی (2. ذکر اخبار اردشیر بابکان)»، نشریة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، شمارة 112.
-شیپمان، کلاوس،( 138۴) ، مبانی تاریخ پارتیان، ترجمة هوشنگ صادقی، تهران: فرزان روز.
-طبری، محمد بن جریر،( 1375) ، تاریخ طبری، ترجمة ابوالقاسم پاینده، ج ۱ و ۲، چ ۵، تهران: اساطیر.
-فرای، ر.ن، (1363) ، تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه (از سلسله تحقیقات گروه تاریخ ایران دانشگاه کمبریج)، ترجمة حسن انوشه، ج ۴، تهران: امیرکبیر.
-فرای، ر.ن، (1388) ، تاریخ باستانی ایران، ترجمة مسعود رجبنیا، چ ۴، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
-فردوسی، ابوالقاسم،( 1384) ، شاهنامة فردوسی، به کوشش سعید حمیدیان، چ ۵، تهران: قطره.
-کاویانی پویا، حمید( 1402) اهداف اصلی ساسانیان در اجرای سیاست کوچ اقوامِ مغلوبه و اسیران،پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، پاییز و زمستان، دوره17، شماره33، صص223-244.
-کریستنسن، آرتور، (1384) ، ایران در زمان ساسانیان، ترجمة رشید یاسمی، تهران: نگاه.
-کوک، جان مانوئل،( 1390) ، شاهنشاهی هخامنشی، ترجمة مرتضی ثاقبفر، چ ۵، تهران: ققنوس.
-گردیزی،( 1363) ، زینالاخبار، به مقابله و تصحیح و تحشیه و تعلیق عبدالحی حبیبی، تهران: دنیای کتاب.
-لوکوک، پییر، (۱۳۹۷) ، کتیبههای هخامنشی، ترجمة نازیلا خلخالی، چ ۵، تهران: فرزان روز.
لوکونین، ولادیمیر گریگوریویچ، (1393)، تمدن ایران ساسانی، ترجمة عنایتالله رضا، چ ۵، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
-مولف مجهول، مجملالتواریخ، (1378) ، ویرایش نجمالدین سیفآبادی و زیگفرید وبر، آلمان: دومونده نیکارهوزن.
-محمدی ملایری، محمد،( 1379) ، تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی، ج ۱ و ۲، تهران: توس.
-محمدیفر، یعقوب و علیرضا خونانی،( 1392) ، «خاراسن و جایگاه سیاسی و تجاری آن در شاهنشاهی اشکانی»، مطالعات تاریخ فرهنگی؛ پزوهشنامة انجمن ایرانی تاریخ، سال چهارم، شمارة شانزدهم.
-مسعودی، علی بن الحسین، (1374) ، مروج الذهب و معادن الجوهر، ترجمة ابوالقاسم پاینده، چ ۵، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
-مسعودی، علی بن حسین، (1365) ، التنبیه و الاشراف، ترجمة ابوالقاسم پاینده، چ ۲، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
-مسکویه رازی، ابوعلی، (1369) ، تجارب الامم، ترجمة ابوالقاسم امامی، ج ۱، تهران: سروش.
-مقدسی، مطهر بن طاهر،( 1374) ، آفرینش و تاریخ، ترجمة محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: آگه.
-مولف مجهول، نهایه الارب فی اخبار الفرس و العرب، (1375) ، به تصحیح محمدتقی دانشپژوه، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
-ولسکی، یوزف، (1393) ، شاهنشاهی اشکانی، ترجمة مرتضی ثاقبفر، چ ۶، تهران: ققنوس.
-هرودوت، (1389) ، تاریخ هرودوت، ترجمة مرتضی ثاقبفر، ج ۱ و ۲، تهران، اساطیر.
-الهیاری، فریدون و دیگران ( ۱۳۹۲) ، «تکوین هویت ایرانی در تاریخنگاری عهد ساسانی»، پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، دوره ۷، شماره ۱۲، ص ۱-۲۰.
-یعقوبی، ابن واضع، (1378) ، تاریخ یعقوبی، ترجمة محمدابراهیم آیتی، جلد 1، چ ۸، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
-یوسفجمالی، محمدکریم و دیگران،( 1395) ، «اعراب و شاهزادهنشین عربی خاراسن در دولت اشکانیان»، فصلنامة پژوهشهای تاریخی، سال پنجاه و دوم، شمارة 32.
-Bosworth, C.E, (1986). "ARAB i. Arabs and Iran in the pre-Islamic period", in Encyclopedia Iranica, vol. II, Pp. 201-203, http://www.iranicaonline.org/articles/arab-i.
-Fisher, Greg, (2011). Between Empires (Arabs, Romans and Sasanians in Late Antiquity), Oxford: Oxford University Press.
-Fisher, Greg, (2015). Arabs and Empire before Islam, Oxford: Oxford University Press.
-Hoyland, Robert G, (2011). Arabia and the Arabs from the Bronze Age to the Coming of Islam, London: Routledge.
-Procopius, History of the Wars. Books I and II, Translated by H.B. Dewing, London, The Loeb Classical Library. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 498 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 135 |
||