| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,021 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,857,892 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,599,285 |
واکاوی آب و هوایی درصد ابرناکی در ایران | ||
| مجله جغرافیا و توسعه | ||
| مقاله 2، دوره 24، شماره 82، فروردین 1405، صفحه 25-50 اصل مقاله (1.7 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gdij.2025.50957.3714 | ||
| نویسندگان | ||
| فهیمه سلطانی اکمل1؛ مجید منتظری* 2؛ محمد صادق کیخسروی کیانی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیا طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامهریزی،دانشگاه اصفهان | ||
| 2دانشیار آب هواشناسی، گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی دانشگاه اصفهان | ||
| 3استادیار آب و هواشناسی، گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| در این پژوهش، از دادههای درصد ابرناکی سنجندهای مودیس تررا برای صبح و مودیس آکوا برای بعدازظهر در بازۀ زمانی 20 ساله، استفاده شد. برای پردازش دادهها از روش تحلیل مؤلفة اصلی و روش تحلیل خوشهای، بهره برده شد. میانگین بلندمدت درصد ابرناکی ایران در پیشازظهر 3/26، بعدازظهر 6/28 و میانگین روزانه 4/27 درصد میباشد که کمتر از نصف متوسط جهانی است. ابرناکی از توزیع فصلی برخوردار بوده و در ماههای سرد بیش از 40 درصد است. در ماه می بهشدت از میزان ابرناکی کاسته شده و از ژوئن تا اکتبر در حدود 10 درصد است. در دورة سرد بهویژه ماههای ژانویه و فوریه ابرناکی صبح بیشتر است در حالیکه در دورة گرم سال ابرناکی بعدازظهر بیشتر از صبح است. مؤلفة اول، نمایندة اقلیمشناسی ابرناکی در ایران است. سواحل و پسکرانههای دریای خزر از سایر بخشهای کشور متمایز است. نقش ارتفاعات، بهویژه البرز از طریق سد کنندگی و زاگرس از طریق اروگرافیک، در شکلگیری تراکم ابری، آشکار است. مؤلفة دوم، نمایندة فعالیتهای همرفتی است. الگوی ابرناکی تابستانه در ناحیة خزری تحتتأثیر اثر دریاچهای و در منطقة جنوبشرق کشور تحتتأثیر موسمی هند، فعال است. مؤلفة سوم حاکمیت ابرناکی در دورۀ گذار است. این دورۀ حاکمیت ابرناکی در منطقة خزری، شمال آذربایجان، کوهستان سهند، سبلان و ارتفاعات مرزی ایران و ترکیه است. الگوی بهاره در ماه می و الگوی پاییزه در اکتبر به اوج میرسد. مؤلفة چهارم بیشتر ماهیت محلی دارد و شکل دیگری از الگوی ابرناکی بهاره را در قلل واقع در خطالرأس کوهستانهای البرز مرکزی، حوضة دریاچة ارومیه، سهند، سبلان، چهلچشمة کردستان و ارتفاعات مرزی ایران و ترکیه را نمایشمیدهد. درصد ابرناکی از نظر زمانی به سه دورة؛ سرد، گذار و گرم و بهلحاظ مکانی به هفت ناحیه قابل افراز است. مقدار ابرناکی در ایران از شمالغرب به جنوبشرق کاهش مییابد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| درصد ابرناکی؛ دادههای مودیس تررا و مودیس آکوا؛ تحلیل مؤلفة اصلی؛ تحلیل خوشهای؛ ایران | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، محمود؛ حمزه احمدی؛ عباسعلی داداشیرودباری (1396). واکاوی روند تغییرات و الگوی فضایی ابرناکی سالانه و فصلی در ایران، مجله مخاطرات محیط طبیعی. دوره 10. شماره 15. صفحات 256- 239.
احمدی، محمود؛ عباسعلی داداشیرودباری؛ بهناز نصیریخوزانی؛ طیبه اکبریازیرانی (1398). وردایی فصلی ابرهای مایع در گستره ایران مبتنی بر دادههای سنجنده MODIS ماهوارهTERRA ، فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی (سپهر). دوره 29. شماره 113. صفحات 19-7.
حاتمیبهمنبیگلو، خداکرم؛ سعید موحدی (1396). شناسایی فصلی و ماهانه ابرناکی در ایران با بهرهگیری از دادههای فرآوردۀ ابر سنجندۀ مودیس ماهوارۀ تررا، نشریه جغرافیا و توسعه. سال 16. شماره 50. صفحات 2030-2013.
رسولی، علیاکبر؛ سعید جهانبخشاصل؛ احمدرضا قاسمی (1392). بررسی تغییرات زمانی و مکانی مقدار پوشش ابر در ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. سال 28. شماره 3. صفحات 104-87.
ساقی، فاطمه؛ محمد بافقیزاده؛ جبرائیل قربانیان؛ رضا برنا (1403). تحلیل زمانی- مکانی ساختار ابرناکی در استان خوزستان با بهکارگیری دادههای باز تحلیل پایگاه ERA5، فصلنامه جغرافیای طبیعی. سال 17. شماره 64. صفحات 110-95.
علیجانی، بهلول؛ محمدرضا کاویانی (1391). مبانی آب و هواشناسی، انتشارات سمت.
غلامی، آوا؛ سیدحسین میرموسوی؛ مسعود جلالی؛ کوهزاد رئیسپور (1402). تحلیل زمانی- مکانی ابرناکی در ایران، نشریه آب و خاک. جلد 37. شماره 4. صفحات 641-621.
قویدل، فاطمه؛ مجید رضاییبنفشه؛ غلامحسن محمدی (1403). تحلیل توزیع زمانی و مکانی ابرناکی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، هیدروژئومورفولوژی. دوره 11. شماره 39. صفحات 40-19.
قاسمیفر، الهام؛ منوچهر فرجزاده؛ یوسف قویدلرحیمی؛ عباسعلی علیاکبریبیدختی (1397). بررسی تغییرات فضایی-زمانی ابرناکی بر پایه ویژگیهای جغرافیایی و دادههای سنجش از دور در ایران، فیزیک زمین و فضا. دوره 44. شماره 1. صفحات 124-103.
لشکری، حسن؛ یوسف زارعی؛ محمد مرادی (1396). تحلیل همدیدی ـ ترمودینامیکی مکانیسم ابر در منطقه آذربایجان، نشریه علمی پژوهشی جغرافیا و برنامهریزی. سال 21. شماره 59. صفحات 301-281.
موسویبایگی، محمد؛ بتول اشرف (1390). شناسایی مناطق با کمترین میزان ابرناکی به منظور پهنهبندی نواحی پرتابش کشور، نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی)، جلد25. شماره 3. صفحات 675-665.
https://civilica.com/doc/1389345/
Bao, S., Letu, H., Zhao, J., Shang, H., Lei, Y., Duan, A., ... & Shi, J. (2019). Spatiotemporal distributions of cloud parameters and their response to meteorological factors over the Tibetan Plateau during 2003-2015 based on MODIS data. International Journal of Climatology, 39(1), 532-543. https://rmets.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/joc.5826 Gao, C., Li, Y., & Chen, H. (2019). Diurnal variations of different cloud types and the relationship between the diurnal variations of clouds and precipitation in central and east China. Atmosphere, 10(6), 304 https://www.mdpi.com/2073-4433/10/6/304 LIU Baixin ., LI Dongliang. (2018). Spatio-Temporal Variation Features of Cloud Cover in China and Its Correlation to North Boundary Belt of Subtropical Summer Monsoon (2018). http://qxqk.nmc.cn/qxen/article/abstract/20180305?st=article_issue Ma, J., Wu, H., Wang, C., Zhang, X., Li, Z., & Wang, X. (2014). Multiyear satellite and surface observations of cloud fraction over China. Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 119(12), 7655-7666. https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2013JD021413 Mao, K., Yuan, Z., Zuo, Z., Xu, T., Shen, X., & Gao, C. (2019). Changes in global cloud cover based on remote sensing data from 2003 to 2012. Chinese Geographical Science, 29, 306-315. https://link.springer.com/article/10.1007/s11769-019-1030-6 Quante, M. (2004). The role of clouds in the climate system. In Journal de Physique IV (Proceedings) (Vol. 121, 61-86). EDP sciences. https://jp4.journaldephysique.org/articles/jp4/abs/2004/09/jp4121003/jp4121003 Sfica, L., Beck, C., Nita, A. I., Voiculescu, M., Birsan, M. V., & Philipp, A. (2021). Cloud cover changes driven by atmospheric circulation in Europe during the last decades. International Journal of Climatology, 41(1), E2211-E2230. https://rmets.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/joc.6841 Shi, J., & Wang, C. (2023). CDMnet: Cloud Detection in Remote Sensing Images Based on CNN. In Journal of Physics: Conference Series (Vol. 2640, No. 1, 012013). IOP Publishing. https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2023JPhCS2640a2013S/abstract Sunny Lim, K. S., Riihimaki, L. D., Shi, Y., Flynn, D., Kleiss, J. M., Berg, L. K.,... & Johnson, K. L. (2019). Long-term retrievals of cloud type and fair-weather shallow cumulus events at the ARM SGP site. Journal of Atmospheric and Oceanic Technology, 36(10), 2031-2043 https://journals.ametsoc.org/view/journals/atot/36/10/jtech-d-18-0215.1 Valjarević, A., Morar, C., Živković, J., Niemets, L., Kićović, D., Golijanin, J., ... & Lukić, T. (2021). Long term monitoring and connection between topography and cloud cover distribution in Serbia. Atmosphere, 12(8), 964 https://www.mdpi.com/2073-4433/12/8/964 Valjarević, A. (2024). Long-term remote sensing-based methods for monitoring air pollution and cloud cover in the Balkan countries. Environmental Science and Pollution Research, 31(18), 27155-27171 https://link.springer.com/article/10.1007/s11356-024-32982-y Wang, J., Yang, D., Chen, S., Zhu, X., Wu, S., Bogonovich, M., ... & Wu, J. (2021). Automatic cloud and cloud shadow detection in tropical areas for PlanetScope satellite images. Remote Sensing of Environment, 264, 112604. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0034425721003242 Yousef, L. A., Temimi, M., Wehbe, Y., & Al Mandous, A. (2019). Total cloud cover climatology over the United Arab Emirates. Atmospheric Science Letters, 20 (2), e883 https://rmets.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/asl.883
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 551 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 104 |
||