پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 830 |
| تعداد مقالات | 7,967 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,693,890 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,483,387 |
اندیشهی شعوبیگری مُوَلَّدان در اندلس؛ علل و زمینهها | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| دوره 18، شماره 35، آبان 1403، صفحه 26-47 اصل مقاله (1.56 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.51084.3757 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی افچنگی* 1؛ محمدعلی میر2 | ||
| 1استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحدگرگان، دانشگاه آزاداسلامی،گرگان،ایران | ||
| 2استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحدگرگان، دانشگاه آزاداسلامی،گرگان،ایران. | ||
| چکیده | ||
| مُوَلَّدان (نومسلمانان بومی) از جمله گروههایی بودند که نقش مهمی در تحولات سیاسی و اجتماعی دورهی حکومت امویان اندلس ایفا کردند. آنان با گروش به اسلام، خواهان حقوق برابر با اقلیت عرب بودند. اما محرومیت سیاسی، فقر و فشار اقتصادی، تبعیض اجتماعی و نژادی که از جانب حاکمان اموی و عربها علیه آنان اعمال شد، زمینهی شورش و اعتراض آنها را فراهم ساخت. ابتدا بسیاری از مُوَلَّدان برای احقاق حقوق خود به مبارزهی نظامی علیه حاکمیت دست زدند. اگرچه با آغاز خلافت عبدالرحمن سوم (حک؛ 300-350ق) این شرایط تا حدود زیادی تغییر کرد و سیاستهای مسالمتجویانه و تسامح و تساهل قومی و نژادی و دینی عبدالرحمن ناصر خلیفه اموی و فرزندش حکم ثانی (حک؛350-362ق) سبب شد مُوَلَّدان مجال بیشتری برای مشارکت در ساختارهای سیاسی و اجتماعی جامعه اندلس یابند، اما در این میان عدهای از آنان با تاکید بر هویت نژادی و قومیشان به فعالیتهای فرهنگی و فکری در قالب ستایش و جانبداری از استعداد و توانایی عجمان علیه تعصب نژادی و برتری قومی عرب-ها پرداختند و به تدریج با ضعف حکومت اموی در آندلس و شکلگیری دولتهای مستقل، حالت دفاعی تبدیل به هجوم و انکار صریح نژاد عرب توسط مُوَلَّدان شد که در رسالهی شعوبیه ابن غرسیه به اوج رسید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امویان اندلس؛ مُوَلّدان؛ عربها؛ شعوبیه؛ صقالبه؛ عجم؛ ابن غرسیه | ||
| مراجع | ||
|
ابن بسام، ابوالحسن علی بن بسام شنترینی،1417 ق. /1966 م، الذخیرة فی محاسن اهل الجزیرة، تحقیق احسان عباس، بیروت.
ابن حزم، 1403 ق / 1983 م، جمهرة انساب العرب، بیروت.
ابن حیان، ابومروان، 1973 م، المقتبس، تحقیق محمود مکی، بیروت.
ابن حیان، ابومروان،بی تا، المقتبس فی تاریخ رجال الاندلس، جلد سوم، چاپ پاریس.
ابن خطیب، لسان الدین،1956 م، اعمال الاعلام، چاپ لوی پروونسال، بیروت.
ابن عذاری، ابوالعباس احمد،(1983 م) البیان المغرب فی اخبار الاندلس و المغرب، جلد دوم، چاپ لوی پروونسال، بیروت.
ابن فرضی، عبدالله بن محمد،(2008م) تاریخ علماء اندلس، علق علیه بشار عواد معروف ،دار المغرب الاسلامی، تونس
ابن قوطیه، ابوبکر محمد،1410 ق / 1989 م، تاریخ افتتاح الاندلس، تحقیق ابراهیم آبیاری، قاهره.
پالنثیا، انخل،1334 ق، تاریخ فکر الاندلسی، نقله عن الاسپانیة حسین مونس؛ مکتبة الثقافة الدینیه، قاهرة.
الحریری، عیسی،) 1403 ق(، حرکات المولدین فی الجنوب الاندلسی فی عصر الامارة الامویة بالاندلس، یمن.
حسین مونس، 1959 م، فجرالاندلس، قاهره.
حمد الجبالی، (بی تا) الزواج المختلط بین المسلمین و الاسبان من الفتح الاسلامی حتی سقوط الخلافه، مکتبه الآداب، قاهره
حموی، یاقوت بن عبداللّه،( 1380 ش)، معجم البلدان، مترجم؛ علی نقی منزوی، سازمان میراث فرهنگی، تهران.
حمیری، ابوعبدالله محمد بن عبدالمنعم، الروض المعطارفی خیر الاقطار، تحقیق احسان عباس، بیروت، 1975 م.
خشنی القروی، قضاة قرطبه؛ تحقیق ابراهیم آبیاری، قاهرة، دار الکتاب المصری.
ذکر بلاد الاندلس،1983 م، تحقیق لویس مولینا، مادرید.
ذنون طه، عبدالواحد،2004 م، الفتح و الاستقرار العربی، بیروت، دار المدار الاسلامی.
ذنون طه، عبدالواحد،2004 م، دراسات فی حضارة الاندلس و تاریخها، دارالمدار الاسلامی.
رضوی، ابوالفضل، اشرفی، حمید، 1396، زمینههای اجتماعی استمرار جشنهای ایرانی در قرون نخستین اسلامی؛ پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، ش 1 ،
زرگر، محمد امین، جان احمدی، فاطمه ، 1399، زمینههای اقتصادی جنبشهای اجتماعی در طلیطله عصر امویان؛ مجله پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، ش 26. بهار و تابستان.
سالم، عبدالعزیز،1981 م، تاریخ المسلمین و آثارهم فی الاندلس، بیروت.
سامرایی، خلیل ابرهیم صالح،1976 م، الثغر الاعلی الاندلسی، بغداد.
صالحی، کورش، 1391 ش، دهقانان ایرانی در روند گذار از دوره ساسانی به دوره اسلامی، مجله پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، شماره 11، زمستان.
ضبی، احمد،1884 م، بغیة الملتمس، مادرید.
ضیف، شوقی، بیتا، عصر العباسی؛ ذوی القربی، قم.
ضیف، شوقی،1989 م، تاریخ الادب العربی، عصر الدول و الامارات الاندلس، دارالمعارف، قاهره.
عبادی، مختار،1373 ق، الصقالبة فی اسبانیا، قاهره.
عذری، احمد بن عمر،1965 م، ترصیع الاخبار، تحقیق عبدالعزیز الاهوانی، مادرید.
العزاوی، نعمه رحیم،1982 م، مقالات فی اثر الشعوبیة فی الادبا العربی و تاریخه، بغداد.
عطوان، حسین، بیتا، الزندقة و الشعوبیة فی العصر العباسی الاول، دارالجیل، بیروت.
علیزاده جورکویه، زینب،1395، نقش فقهای مالکی و مولّدان در شورش ربض در اندلس بر اساس نظریه چالمرز جانسون، مجله تاریخ و فرهنگ، سال چهل و هشتم، پیاپی 96، بهار و تابستان،153-171.
عنان، محمد عبدالله، 1969 م، دولة الاسلام فی الاندلس، العصرالاول، الطبعة الرابعه، قاهره.
فروخ، عمر،1984، الادب فی المغرب و الاندلس منذ الفتح الاسلامی الی اخر عصر ملوک الطوائف، دارالعلم الملآ یین، بیروت.
قدوره، زاهیه،1408 ق، الشعوبیة واثرها الاجتماعی و السیاسی فی حیاة الاسلامیة فی العصر العباسی الاول، المکتب الاسلامی، بیروت.
ممتحن، حسینعلی،1371 ش، نهضت شعوبیه، جنبش مقاومت ملی ایرانیان در برابر خلافت اموی و عباسی، شرکت سهامی کتاب جیبی، تهران.
هارون، عبدالسلام، 1991، «الشعوبیة عند مسلمی اسبانیا» نوادر المخطوطات، جلد 1، مادرید.
Goldziher, I. Die su ubigga unter den muhammedanem in spanien,zeitchrit der 28 deutschen morgenlandischen gesellschaft,vol.53,1899,pp.601-620
Gumzman, Roberto Marin, “ The end of the Revoit of ibn in Al- Andalus, the period of Abdal – Rahman /// (912-28)”, Islamic studie 34/ii(1995)
Hitchcock, Richard, mozarabs in medieval and modern spain, Ashgate e- book.
Imamuddin, s.m. muslim spain 711-1492 A.D.A sociological study medival Iberian peninsula, brill academic, 1981
Larsson, Goran, Ibn Garcia’ shuubiyya Letter. Ethnic and theological tension in medieval al-Andalus. Leiden,2003.
Monroe, J.T. the shu’ubiyya in Al- Andalus, The Risala of Ibn Garcia and Fiue Refutations (Berkeley, Los Angeles and London 1970) pp.23-29
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 450 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 166 |
||