پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 825 |
| تعداد مقالات | 7,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,563,057 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,430,203 |
نفی یکتایی نقش مذهب در زوال طریقت نقشبندیه در دوره صفویه ایران | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 11، دوره 10، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 277-300 اصل مقاله (441.86 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.49277.1219 | ||
| نویسنده | ||
| احسان جندقی* | ||
| نویسنده مسئول، استادیار، گروه تصوف و عرفان اسلامی، دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چکیده درکنار اختلاف مذهبی صفویه شیعی و نقشبندیان سنی، کنشگری سیاسی مشایخ این طریقت در دوره پیشاصفوی و همزمان با آغاز حکومت صفویه در زوال طریقت نقشبندیه ایران موثر بودهاست. بازشناسی این دوره تاریخی نشان میدهد؛ مشایخ نقشبندیه ضمن اینکه کنش سیاسی داشتهاند، آندسته از مشایخ که در نقش و کنش سیاسی خود به مخالفت با صفویه پرداختهاند یا با حکومتهای رقیب صفویه (عثمانی و ازبک) ارتباط داشتهاند، در دوران پیشاصفوی و آغاز حکومت صفویه دچار محدودیتهای شدند که یا به قتل آنها منجر شده یا مجبور به خروج از ایران و زوال طریقت در ایران شدهاست. در این دسته باید از کسانی چون سیدعلی کردی، ابراهیم شبستری و برخی وابستگان این طریقت نام برد. ولی در مقابل آندسته از مشایخ که مخالفت سیاسی با صفویه نداشتهاند، حداقل تا سالها آغازین پس از رویکار آمدن صوفیه، علیرغم سنی مذهب بودن، همچنان در ایران حضور داشتند که در این مورد نیز میتوان از عبدالوهاب همدانی و صنعالله کوزهکنانی نام برد. پژوهش پیشرو با روش توصیفی ـ تحلیلی و شیوه مطالعه کتابخانهای، مستنداتی را ارایه میکند مبنی براینکه در چگونگی برخورد صفویه با مشایخ طریقت نقشبندیه در ایران قرن دهم هجری، عوامل سیاسی و کنشهای سیاسی ایشان با جریان صفویه دارای نقش اساسی است. کلیدواژهها: نقشبندیه، صفویه، اختلاف مذهبی، زوال نقشبندیه در ایران | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقشبندیه؛ صفویه؛ اختلاف مذهبی؛ زوال نقشبندیه در ایران | ||
| مراجع | ||
|
ابن عماد، عبدالحی بن احمد. (1350 ق). شذرات الذهب فی اخبار من ذهب. قاهره: مکتبه القدسی
ابن کربلائی، حافظ حسین. (1349 ش). روضات الجنان و جنات الجنان، مصحح جعفر سلطانالقرائی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب
اسکندرمنشی. (1377 ش). تاریخ عالم آرای عباسی، مصحح محمد اسماعیل رضوانی. تهران: دنیای کتاب
الهیاری، فریدون و دیگران. (1389 ش). «حکومتهای محلی ایران در قرن هشتم هجری و مسأله مشروعیت». تهران: مجله پژوهشهای تاریخی سال دوم شماره پیاپی 6
اوبن، ژان. (1361 ش). مجموعه در ترجمه احوال شاه نعمت الله ولی کرمانی مشتمل بر؛ رساله عبدالرزاق کرمانی، فصلی از جامع مفیدی و رساله عبدالعزیز واعظی. تهران: طهوری
براون، ادوارد گرانویل. (1366 ش). تاریخ ادبیات ایران، جلد چهارم از آغاز عهد صفویه تا عصر حاضر مترجم رشید یاسمی. تهران: مروارید
تربتی، ابوطالب حسینی. (1342 ش). تزوکات تیموری. تهران: کتاب فروشی اسدی
تربیت، محمدعلی. (1378 ش). دانشمندان آذربایجان، بهکوشش غلامرضا طباطباییمجد. تهران: سازمان چاپ و انتشارات
جامی، عبدالرحمن بن احمد. (1378 ش). مثنوی هفت اورنگ، تصحیح مرتضی مدرسیگیلانی. تهران: مرکز مطالعات ایرانی؛ میراث مکتوب
جنابدی، میرزابیگ. (1378 ش). روضه الصفویه، به کوشش غلامرضا طباطباییمجد. تهران: بنیاد موقوفات دکترمحمود افشار
جوینی، عطاملک بن محمد. (1382 ش). تاریخ جهانگشای جوینی، تصحیح علامه محمد قزوینی. تهران: افراسیاب
حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله. (1410 ق). کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون. بیروت: دارالفکر
حسنزاده، اسماعیل. (1379 ش). حکومت ترکمانان قراقویونلو و آققویونلو در ایران. تهران: سمت
حسینی طهرانی، محمدحسین. (1361 ش). مهر تابان: یادنامه و مصاحبات تلمیذ و علامه محمدحسین طباطبائی تبریزی. قم: باقرالعلوم
خنجی، فضلالله بن روزبهان. (1362 ش). سلوک ملوک، تصحیح محمدعلی موحد. تهران: خوارزمی
خنجی، فضلالله بن روزبهان. (1382 ش). تاریخ عالم آرای امینی، تصحیح محمداکبر عشیق. تهران: میراث مکتوب
خنجی، فضلالله بن روزبهان. (1384 ش). مهماننامه بخارا (تاریخ پادشاهی محمد شیبانی)، به اهتمام منوچهر ستوده. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
خواندمیر، غیاثالدین بن همامالدین. (1380 ش). تاریخ حبیبالسیر فی اخبار افراد بشر، تصحیح جلالالدین همایی. تهران: خیام
سخاوی، محمد بن عبدالرحمن. (1992 م). الضوء اللامع لأهل القرن التاسع. بیروت: دار الجیل
سمرقندی، عبدالرزاق بن اسحاق. (1383 ش). مطلع سعدین و مجمع بحرین، به اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
شوشتری، نورالله بن شریفالدین. (1384 ش). مصائب النواصب: فی رد علی نواقض الروافض. قم: دلیل ما
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. (1335 ش). الملل و النحل، تصحیح، مقدمه و حاشیه محمدرضا جلالی نائینی. تهران: چاپخانه تابان
الشیبی، کامل مصطفی. (1386 ق). الفکر الشیعی و النزاعات الصوفیه (حتی مطلع القرن الثانی عشر الهجری). بغداد: مکتبة النهضه
شیروانی، زینالعابدین. (1339 ش). ریاض السیاحه، تصحیح اصغر حامد. تهران: سعدی
طباطبایی، سیدجواد. (1383 ش). زوال اندیشه سیاسی در ایران. تهران: کویر
طهرانی، ابوبکر. (1356 ش). کتاب دیاربکریه، مصحح نجاتی لوغال و فاروق سومر. تهران: طهوری
قزوینی، محمد بن حسین. (بیتا) سلسله نامه خواجگان نقشبند، نسخه خطی کتابخانه لالهلی (سلیمانیه)، ش 1381، گ 7 پ
کاشفی، علی بن حسین مشهور به فخرالدین صفی (2536 شاهی). رشحات عین الحیات، مصحح علیاصغر معینیان. تهران: بنیاد نیکوکاری نوریانی
کشمی، محمدهاشم. (بیتا) نسمات القدس من حدایق الانس، نسخه خطی کتابخانه گنجبخش اسلامآباد. ش 1047
الگار، حامد. (1389 ش). نقشبندیه، ترجمه داود وفایی. تهران: مولی
مجلسی، محمدباقر بن محمد تقی مشهورعلامه مجلسی. (1403 ق). بحار الأنوار. بیروت: مؤسسة الوفاء
مجلسی، محمدتقی بن مقصودعلی و دیگران. (1362 ش). رساله تشویق السالکین و رساله اجوبه بانضمام: لوایح و لوامع. تهران: نور فاطمه
مدرس تبریزی، محمدعلی. (1374 ش). ریحانه الادب فی تراجم المعروفین بالکتبه او اللقب یا کنی و القاب. تهران: خیام
مستوفی، حمدالله بن ابی بکر. (1362 ش). تاریخ گزیده، تصحیح عبدالحسین نوائی. تهران: امیرکبیر
امیرکبیر قمی، احمد بن حسین. (1383 ش). خلاصة التواریخ، تصحیح احسان اشراقی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران
منشی قزوینی، بوداق. (1378 ش). جواهر الاخبار (بخش تاریخ ایران از قراقویونلو تا سال ۹۸۴ ه.ق)، مصحح محسن بهرامنژاد. تهران: میراث مکتوب
میبدی، حسین بن معینالدین. (1376 ش). منشآت میبدی، به کوشش نصرتالله فروهر. تهران: نقطه؛ میراث مکتوب
میرجعفری، حسین. (1395 ش). تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوره تیموریان و ترکمانان. تهران: سمت
نامعلوم. (1384 ش). عالم آرای شاه اسماعیل، مصحح اصغر منتظر صاحب. تهران: علمی و فرهنگی
واله اصفهانی، محمدیوسف. (1372 ش). خُلدبَرین (ایران در روزگار صفویان)، به کوشش میرهاشم محدث. تهران: بنیاد موقوفات دکترمحمود افشار
هامرپورگشتال، یوزف فون. (1367 ش). تاریخ امپراطوری عثمانی، ترجمه علی زکیآبادی. تهران: زرین
همدانی، رشیدالدین فضلالله. (1374 ش). جامع التواریخ، گردآورنده بهمن کریمی. تهران: اقبال
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 442 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 200 |
||