| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 807 |
| تعداد مقالات | 7,807 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,211,519 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,226,547 |
بررسی تأثیر توسعة فیزیکی شهرستان فیروزآباد بر سکونتگاههای روستایی با استفاده از شاخص «NDBI» | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقهای | ||
| مقاله 4، دوره 15، شماره 57، آذر 1404، صفحه 87-112 اصل مقاله (1.26 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2025.50984.3264 | ||
| نویسنده | ||
| بابک اجتماعی* | ||
| استادیار گروه جغرافیا دانشکده علوم اجتماعی، دانشکاه پیام نور ، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به بررسی تأثیر توسعة فیزیکی شهرستان فیروزآباد بر سکونتگاههای روستایی با استفاده از شاخص نرمالشده ساختوساز پرداخته است. هدف اصلی تحقیق، تحلیل تأثیرات گسترش مناطق ساختوساز بر جمعیت و پایداری روستاها در دورههای زمانی مختلف (1975-1990، 1990-2000، 2000-2014 و 2014-2024) میباشد. دادههای ماهوارهای مورداستفاده شامل تصاویر سریهای لندست بوده که از طریق گوگل ارث انجین پردازش و شاخص نرمالشده ساختوساز برای هر دوره استخراج گردیده است. همچنین نقشههای تراکم جمعیت روستاها برای سالهای مختلف با استفاده از دادههای آماری و سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیهشده است. نتایج نشان میدهد که گسترش مناطق ساختوساز عمدتاً در نزدیکی سکونتگاههای پرجمعیت و اراضی حاصلخیز کشاورزی رخداده است. این توسعه، بهویژه در دوره 2014-2024، موجب کاهش اراضی کشاورزی و تغییرات گسترده در کاربری زمین شده است. بررسی تراکم جمعیت نشان میدهد که روستاهای نزدیک به شهر فیروزآباد، بیشترین تأثیر را از توسعه فیزیکی داشتهاند که به کاهش معیشت کشاورزی و افزایش ساختوساز منجر شده است. در مقابل، برخی روستاهای دورافتاده با کاهش تراکم جمعیت و خالی شدن از سکنه مواجه بودهاند. این تغییرات، چالشهای جدی برای پایداری سکونتگاههای روستایی ایجاد کرده و نیازمند مدیریت پایدار کاربری اراضی، برنامهریزی فضایی مناسب و نظارت مستمر بر روند توسعه ساختوساز است. تحلیل نقشههای شاخص نرمالشده ساختوساز و تراکم جمعیت نشان میدهد که بین افزایش تراکم جمعیت و توسعه ساختوساز در روستاهای شهرستان فیروزآباد ارتباط معناداری وجود دارد. مناطق پرجمعیتتر بهدلیل زیرساختها و دسترسی به امکانات، ساختوسازهای بیشتری را تجربه کردهاند. در مقابل، مناطق کمجمعیتتر ازنظر توسعه ساختوساز و جذب جمعیت وضعیت کمتری داشتهاند. نمونه روستاهایی که توسعه ساختوساز بیشتری را تجربه و کشاورزی آبها افت محسوس داشته میتوان به جایدشت، احمدآباد، بایگان اشاره کرد. در مقابل روستاهای خرقه، دهویه، منارویه، قصرعاصم با جمعیت کمتر و ساختوساز کمتر و مهاجرت بیشتر بهطرف شهر را داشتهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توسعة فیزیکی؛ شاخص نرمالشدة ساختوساز؛ تراکم جمعیت؛ شهرستان فیروزآباد | ||
| مراجع | ||
|
اجتماعی، بابک؛ شکور، علی؛ شجاعیفرد، علی (1401). تحلیل فضایی سکونتگاههای روستایی در ارتباط با عوامل طبیعی (مطالعة موردی: شهرستان فیروزآباد). راهبردهای توسعة روستایی، 9(4)504-491.Doi: 10.22048/rdsj.2022.310954.1985
پناهی، لیلا؛ فرجیراد، عبدالرضا (1389). تحلیل نقش روستاهای واقع در محدودة شهری در توسعة فیزیکی شهر کرج از اصلاحات ارضی تاکنون. جغرافیایی سرزمین، 7(27)، 73-91.
حسینزاده دلیر، کریم؛ هوشیار، حسن (1385). دیدگاهها، عوامل و عناصر مؤثر در توسعة فیزیکی شهرهای ایران. جغرافیا و توسعه ناحیهای، 3(6)، 213-226. https://doi.org/10.22067/geography.v4i6.3113
صفاییپور، مسعود؛ ملکی، سعید؛ قائدی، سهراب؛ ابراهیمی، اعظم (1403). تحلیل و پیشنهاد الگوی توسعة فیزیکی شهر ایذه با تأکید بر مخاطرات طبیعی. مدیریت بحران،
صفری، عزیزی (1399). پتانسیلها و موانع توسعة فیزیکی شهر رودبار با رویکرد دورسنجی و GIS. علوم و تکنولوژی محیطزیست، 22(10), 225-235.Doi:10.22034/jest.2019.38067.4388
قنبری، ابوالفضل؛ پورباقر، میرحسین (1403). ارزیابی توسعة فیزیکی شهر جدید سهند با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی. جغرافیا و برنامهریزی.28(88), 163-1383Doi: 10.22034/gp.2023.55084.30
محمدی، سعدی؛ امیریان، سهراب؛ حسینی، شرمین (1400). تحلیلی بر پیامدهای خزش شهری در توسعۀ سکونتگاههای روستایی پیرامون (موردشناسی: روستاهای پیرامون شهر مریوان). جغرافیا و آمایش شهری منطقهای, 11(38), 1-38.Doi:10.22111/gaij.2021.6030
وارمش، سعید؛ محترم عنبران، سهراب؛ روحنواز، زهرا (1401). ارزیابی و پایش روند گسترش فیزیکی سیساله شهر اردبیل با استفاده از تصاویر ماهوارهای. فصلنامه علمی-پژوهشی اطلاعات جغرافیایی «سپهر», 31(123), 139-153.Doi: 10.22131/sepehr.2022.699919
Abdulwahab, A. & Drambi, D. Heat Temperature Effect on Land-use and Land-cover Dynamics using Geospatial Techniques from Normalize Build-up Index (NDBI), Land Surface Temperature (LST) and Normalize Vegetation Index (NDVI).DOI: 10.9790/2402-1507031637
Bhomi, A. K. Poudyal, R. Tolange, S. K. & Chaudhary, S. (2024). Assessing the Impact of Urban Expansion on Forest Cover using LULC Maps, NDVI, and NDBI: A Case Study of Kathmandu District. Journal on Geoinformatics, Nepal, 1-7.
Dangulla, M. Abd Manaf, L. & Ramli, M. F. (2023). Determining the response of vegetation to urbanization and land use/land cover changes using NDVI and NDBI differencing techniques.https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-3050037/v1
Degerli, B. & Çetin, M. (2022). Evaluation from rural to urban scale for the effect of NDVI-NDBI indices on land surface temperature, in Samsun, Türkiye. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 10(12), 2446-2452.https://doi.org/10.24925/turjaf.v10i12.2446-2452.5535
Guha, S. Govil, H. Gill, N. & Dey, A. (2021). A long-term seasonal analysis on the relationship between LST and NDBI using Landsat data. Quaternary International, 575, 249-258.https://doi.org/10.1016/j.quaint.2020.06.041
Jaswal, S. & Thakur, P. (2023). Correlation between LST, NDVI and NDBI with reference to Urban Sprawling–A Case Study of Shimla city. Int J Multidisciplinary Res, 5(6), 1-14.
Viana, C. M. Oliveira, S. Oliveira, S. C. & Rocha, J. (2019). Land use/land cover change detection and urban sprawl analysis. In Spatial modeling in GIS and R for earth and environmental sciences (pp. 621-651). Elsevier.https://doi.org/10.1016/B978-0-12-815226-3.00029-6
Jothimani, M. Gunalan, J. Duraisamy, R. & Abebe, A. (2022, October). Study the land use/land cover, NDVI, and NdBI dynamics of Addis Ababa city, Ethiopia, by using satellite image processing techniques. In AIP Conference Proceedings (Vol. 2451, No. 1). AIP Publishing.https://doi.org/10.1063/5.0095199
Khan, A. A. Aqsa, T. & Shahid, M. A. (2023). Urban Vegetation and Population Variability in Pakistan. A GIS and Remote Sensing Analysis of Peshawar, Karachi, and Lahore (1990-2020). Pakistan Research Journal of Social Sciences, 2(4).
Keerthi Naidu, B. N. & Chundeli, F. A. (2023). Assessing LULC changes and LST through NDVI and NDBI spatial indicators: A case of Bengaluru, India. GeoJournal, 88(4), 4335-4350.https://doi.org/10.1007/s41748-020-00150-0
Madhusudhan, M. & Ambujam, N. K. (2022). An urban ecology approach to land-cover changes in the Adyar sub-basin: Comparative analysis of NDWI, NDVI and NDBI using remote sensing. International Journal of Environment and Sustainable Development, 21(4), 407-426.https://doi.org/10.1504/IJESD.2022.126083
Shahfahad, Mourya, M. Kumari, B. Tayyab, M. Paarcha, A. Asif, & Rahman, A. (2021). Indices based assessment of built-up density and urban expansion of fast growing Surat city using multi-temporal Landsat data sets. GeoJournal, 86, 1607-1623.https://doi.org/10.1007/s10708-020-10148-w
Sharma, R. & Joshi, P. K. (2016). Mapping environmental impacts of rapid urbanization in the National Capital Region of India using remote sensing inputs. Urban Climate, 15, 70-82.https://doi.org/10.1016/j.uclim.2016.01.004
Saini, V. (2021, December). Mapping environmental impacts of rapid urbanisation and deriving relationship between NDVI, NDBI and surface temperature: A case study. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 940, No. 1, p. 012005). IOP Publishing.DOI: 10.1088/1755-1315/940/1/012005
Singh, P. Verma, P. Chaudhuri, A. S. Singh, V. K. & Rai, P. K. (2024). Evaluating the relationship between Urban Heat Island and temporal change in land use, NDVI and NDBI: a case study of Bhopal city, India. International Journal of Environmental Science and Technology, 21(3), 3061-3072.https://doi.org/10.1007/s13762-023-05141-y
Yasin, M. Y. Abdullah, J. Noor, N. M. & Yusoff, M. M. (2020, July). Land Cover and NDBI analysis to map built up area in Iskandar Malaysia. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 540, No. 1, p. 012073). IOP Publishing.DOI: 10.1088/1755-1315/540/1/012073
Zhang, Y. Zhao, L. Zhao, H. & Gao, X. (2021). Urban development trend analysis and spatial simulation based on time series remote sensing data: A case study of Jinan, China. Plos one, 16(10), e0257776.https://doi.org/10.1371/journal.pone.0257776
Zheng, Y. Tang, L. & Wang, H. (2021). An improved approach for monitoring urban built-up areas by combining NPP-VIIRS nighttime light, NDVI, NDWI, and NDBI. Journal of Cleaner Production, 328, 129488.https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.129488 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 229 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 18 |
||