| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,851,305 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,585,606 |
مدیریت آسیبپذیری ناشی از سیل در پرتوی تابآوری مبتنی بر شکوفایی و بقا (نمونۀ موردی: مطالعة محلة نهدره در شهر مشهد) | ||
| جغرافیا و آمایش شهری منطقهای | ||
| مقاله 6، دوره 15، شماره 57، آذر 1404، صفحه 143-168 اصل مقاله (1.03 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/gaij.2025.52117.3290 | ||
| نویسنده | ||
| رستم صابری فر* | ||
| دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| بارانهای سیلآسا، خطری جدی است که نگرانیهای مشخصی را در سیاست شهری مطرحکرده و شدت آن رو به فزونی است. در این بررسی، مفهوم تابآوری در برابر سیل از نقطهنظر بقا و تمرکز بر ثبات یا پویایی مطرحگردید. تحقیق حاضر بهشیوة توصیفی-تحلیلی انجام شده و دادههای مورد نیاز، بهشیوة نظرسنجی و میدانی گردآوری شد. برای گردآوری دادهها از پرسشنامه استفاده شد. این پرسشنامه بهلحاظ روایی و پایایی، مورد ارزیابی قرارگرفت. مطابق دیدگاه صاحبنظران حوزههای مدیریت خطر سیل، مدیریت شهری و سیاستگذاری و ضریب آلفای کرونباخ (در حد 81/0) تناسب پرسشنامه مورد تأیید قرارگرفت. برای تعیین وضعیت در برابر سیل، 16 شاخص در قالب آسیبپذیری مکان، حساسیت فردی و ظرفیتهای فردی و محلهای مورد بهرهبرداری قرارگرفت. دادههای گردآوریشده، بهروش نرمالسازی حداقل-حداکثر بیمقیاس شدند و به هر محله نمرة نسبی بین 0 و 1 اختصاص یافت. نتایج نشانداد که وضعیت مسکن نقش مهمی در آسیبپذیری در مقابل سیل داشتهاست. به همین دلیل، زیرزمینها، بیشترین آسیب را دریافت نموده و در سیل 1403، خسارات بیشتری دیدند. همچنین ااثرات سیل در اثر تغییرات حادثشده در زیرساختهای حملونقل افزایش یافتهاست و ساختار و شرایط کالبدی محل نیز در آسیبپذیری مؤثر بود. در مجموع، دادههای بهدستآمده مشخصساخت که حساسیتهای فردی نسبت به سیل در محلات محدودة مورد بررسی متفاوت است. بهطورکلی، ارتباط بین آسیبپذیری اجتماعی-فضایی و عدم ارتباط مسئولیت و ظرفیتهای قبلی، ابعاد بیشتری از مشکلات مربوط به تابآوری در مقابل سیل را روشن ساخت؛ بنابراین بایستی نگرشهای کنونی از تابآوری شهر در قبال سیل بهخصوص در مناطق فقیر و حاشیهای چون نهدره، در عمل به شکلی مد نظر قرارگیرد که بهجای نادیدهگرفتن تفاوتهای اجتماعی و فضایی، تأکید اصلی را بر بقا و شکوفایی بگذارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مدیریت آسیبپذیری سیل؛ شکوفایی و بقا؛ تابآوری؛ تفاوت-های اجتماعی-فضایی؛ مشهد | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، یوسف؛ بذرافشان، امالبنین؛ سلاجقه، علی؛ حلیساز، ارشک؛ آذره، علی(1400). شناسایی عوامل مؤثر بر آسیبپذیری سیلاب شهری بندرعباس با تأکید بر مدیریت رواناب شهری، اقتصاد شهر، دوره 2، شماره 3، صص. 246-236.https://www.doi.org/10.22034/UE.2021.02.03.10
پایدار، ابوذر، سنجری، امیرارسلان(1395). ارزیابی آسیبپذیری محلاّت شهر جیرفت در مقابلِ سیلاب و ارائۀ راهکارهای حفاظتی. جغرافیای اجتماعی شهری، 3(3)، 42-21. https://doi.org/10.22103/juas.2016.1828
پناهی، قاسم؛ اسماعیلی، کاظم(1397). توصیه رویکردهای نوین در مدیریت سیلاب شهری. آبوخاک، دوره 5، شماره 1، صص. 100-93.
توچی، کارلوس(1403). مدیریت سیلاب شهری. ترجمة محمدحسین رشیدی مهرآباد. تهران: نوآوران.
نوری، محبوبه؛ رضایی، محمدرضا؛ عسگری، ابراهیم (1388). مدلسازی ساختاری تفسیری عوامل مؤثر بر تابآوری کالبدی و اجتماعی شهر شیراز در برابر سانحۀ طبیعی سیل. جغرافیای اجتماعی شهری، 7(2)، 172-149. https://doi.org/10.22103/JUSG.2020.2024
Alexander, D. E. 2013, “Resilience and disaster risk reduction: An etymological journey”, Natural Hazards and Earth System Science, 13(11), 2707–2716.https://doi.org/10.5194/nhess-13-2707-2013.
Anderson, B. 2025, “Special forum: Resilience revisited”, Politics, 35, 60–66.https://doi.org/10.1111/1467-9256.12079.
Begg, C. 2018, “Power, responsibility and justice: A review of local stakeholder participation in European flood risk management”, Local Environment, 23(4), 383–397.https://doi.org/10.1080/13549839.2017.1422119.
Davoudi, S. 2012, “Resilience: A bridging concept or a dead end?”, Planning Theory & Theory, 13, 299–333.https://doi.org/10.1080/14649357.2012.677124.
England, K., & Knox, K. 2016, “Targeting flood investment and policy to minimise flood disadvantage”, Joseph Rowntree Foundation, Londen.
Fielding, J. L. 2012, “Inequalities in exposure and awareness of flood risk in England and Wales”, Disasters, 36(3), 47-74.https://doi.org/10.1111/j.1467-7717.2011.01270.x.
Forrest, S. A., Trell, E.M., & Woltjer, J. 2019, “Flood groups in England: Governance arrangements and contribution to flood resilience”, In E-M. Trell, B. Restemeyer, M. M. Bakema, & B. van Hoven (Eds.), Governing for resilience in vulnerable places (pp. 92–115), Routledge.
Forresta, S.A., Trella, E., & Woltjer, J. 2020, “Socio-spatial inequalities in flood resilience: Rainfall flooding in the city of Arnhem”, Cities, 105, 1-15.
Holling, C. S. 1973, “Resilience and Stability of Ecological Systems”, Annu. Rev. Ecol. Syst. 4(1), 1–23.
ICLEI. 2019, “Resilient”, cities, 2019. https://resilientcities2019.iclei.org/ (Accessed: 29th August 2024).
Jiale, Q., Yunyan, D., Fuyuan, L., Jiawei, Y., & Xueqin, Z. 2024, “Measuring community resilience inequality to inland flooding using location aware big data”, Cities, 149, 21-39.https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.104915
Kaika, M. 2017, “Don't call me resilient again!’: The new urban agenda as immunology… or…what happens when communities refuse to be vaccinated with ‘smart cities’ and indicators”, Environment and Urbanization, 29(1), 89–102.https://doi.org/10.1177/0956247816684763.
O'Hare, P., & White, I. 2018, “Beyond ‘just’ flood risk management: The potential for—And limits to—Alleviating flood disadvantage”, Regional Environmental Change, 18, 385-410.https://doi.org/10.1007/s10113-017-1216-3.
Olsson, P., Gunderson, L. H., Carpenter, S. R., Ryan, P., Lebel, L., Folke, C., & Holling, C. S. 2006, “Shooting the rapids: navigating transitions to adaptive governance of social-ecological systems”, Ecol. Soc. 11(1), 18.
Restemeyer, B., Woltjer, J., & Van Den Brink, M. 2015, “A strategy-based framework for assessing the flood resilience of cities – A Hamburg case study”, Planning Theory and Practice, 16, 45–62.https://doi.org/10.1080/14649357.2014.1000950.
Richardson, G. 2002. “The metatheory of resilience and resiliency”, Clinical Psychology, 58(3), 307-322.https://doi.org/10.1002/jclp.10020
Sayers, P., Penning-Rowsell, E. C., & Horritt, M. 2018, “Flood vulnerability, risk, and social disadvantage: Current and future patterns in the UK”, Regional Environmental Change, 18, 339–352.https://doi.org/10.1007/s10113-017-1252-z.
Scott, M. 2013, “Living with flood risk”, Planning Theory & Practice, 14(1), 103–140. https://doi.org/10.1080/14649357.2012.761904.
Seebauer, S., Ortner, S., Babcicky, P., & Thaler, T. 2019, “Bottom-up citizen initiatives as emergent actors in flood risk management: Mapping roles, relations and limitations”, J Flood Risk Management. 12: 12-24.https://doi.org/10.1111/jfr3.12468.
Twigger-Ross, C., Kashefi, E., Weldon, S., Brooks, K., Deeming, H., & Forrest, S. 2014, “Flood resilience community pathfinder evaluation: Rapid evidence assessment”, Defra, 561 page.
Vale, L. J. 2014, “The politics of resilient cities: Whose resilience and whose city?” Building Research & Information, 42(2), 191–201.https://doi.org/10.1080/09613218.2014.850602.
Wiles, J., & Kobayashi, A. 2009, “Equity”, International encyclopedia of human geography, 12, 580–585).https://doi.org/10.1016/B978-008044910-4.00944-5. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 342 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 76 |
||