پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 839 |
| تعداد مقالات | 8,106 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,426,211 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,321,597 |
روابط الهیاتیِ دانشمندان عراق و ایران در عصر اولجایتو (بررسی موردی: روابط علامه حلّی و فرزندش فخر المحققین با خواجه رشید الدین فضل الله همدانی) | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 12، دوره 19، شماره 37، آبان 1404، صفحه 377-411 اصل مقاله (1.76 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.50262.3732 | ||
| نویسنده | ||
| ابراهیم نوئی* | ||
| دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| رابطه فرهنگی و علمی میان دو کشور ایران و عراق پس از اسلام همواره نمونه برجسته ای از همزیستی دینی و قرابت فرهنگی بوده است. یکی از بارزترین جلوه های برهمکنش فرهنگی، در ارتباطات علامه حلی و فرزندش فخرالمحققین به مثابه نمایندگی فقهای شیعی اهل حلّه با خواجه رشید الدین فضل الله همدانی وزیر ایرانی دربار ایلخانی متجلی است. با وجود اختلافات جدی فکری و مذهبی میان این دو شخصیت بارز تاریخی شیعی و سنی مذهب روابط علمی و فرهنگی میان آنان وجود داشته است .ازاین رو پژوهش حاضر قصد دارد ضمن بررسی ماهیت و ابعاد روابط علمی، فرهنگی و فکری میان علامه حلّی، فخرالمحققین و خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی به این موضوع بپردازد که چگونه این رابطه توانسته است الگویی از همزیستی علمی و تعامل میان صاحبان اندیشه با تفاوتهای مذهبی و فرهنگی را به نمایش بگذارد؟ نوشتار حاضر با بهرهگیری از نسخههای خطی برجایمانده، اجازهنامههای علمی، مکاتبات و آثار منتشرشده این شخصیتها، به بررسی و تحلیل ابعاد گوناگون این رابطه میپردازد. فرضیه اصلی پژوهش آن است که ارتباط میان این عالمان و اندیشمندان فراتر از یک رابطه شخصی یا سیاسی بوده و نمونهای موفق از تعامل علمی، مدارا و گفتوگوی فرهنگی در تمدن اسلامی محسوب میشود. نتایج این پژوهش به شیوه تاریخی متکی بر توصیف و تحلیل مستندات نشان داد که تجربه تاریخی این شخصیتها، با وجود تفاوتهای مذهبی و فکری، الگویی ارزشمند برای تقویت گفتوگو، همگرایی فرهنگی و تفاهم میان جوامع اسلامی در عصر حاضر به شمار میآید و از این رو شایسته توجه و بازخوانی دوباره است | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایران؛ عراق؛ علامه حلی؛ فخر المحققین؛ خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی؛ الجایتو؛ روابط علمی | ||
| مراجع | ||
منابع و مطالعاتابن بطوطه. (بیتا). رحلة ابن بطوطة المسماة النظار فی غرائب الأمصار و عجائب الأسفار. بیروت: دار الشرق العربی.
ابن حجر عسقلانی. (1390ق). لسان المیزان. بیروت: مؤسسة الأعلمی.
ابن حجر عسقلانی. (1392ق). الدرر الکامنة فی أعیان المأة الثامنة (ج4). حیدرآباد، هند: مجلس دائرة المعارف العثمانیة.
اعظمی، فریبا، پرگاری، صالح، پورآرین، فؤاد، و رازنهان، محمدحسن. (1403). واکاوی عناصر و مؤلفههای هویت ایرانی در زبدة التواریخ حافظ ابرو. مجله پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، دوره 18، شماره 35، ص 1-25.
https://jhr.usb.ac.ir/article_8669_04814d3f321dff091db239805f6b7d8c.pdf DOI: 10.22111/jhr.2024.48525.3688
افندی، عبدالله بن عیسی بیگ. (بیتا). ریاض العلماء. تهران: مطبعة الخیام.
اقبال آشتیانی، عباس. (1364ش). تاریخ مغول در ایران. تهران: امیرکبیر.
الویری، محسن. (1391). زندگی فرهنگی و اندیشه سیاسی شیعیان. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
آملی، سید محسن امین. (1403ق). أعیان الشیعة. بیروت: دارالتعارف.
خواندمیر، غیاثالدین بن همامالدین. (1380ش). حبیب السیر. تهران: خیام.
خوانساری، محمدباقر. (1390ش). روضات الجنات. قم: اسماعیلیان.
دهقاننژاد، امیر، فولادی، فضلالله، و رحمتی، محسن. (1401). مناسبات علمی ایران دوره ایلخانی با دیگر ملل و مناطق. مجله پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، دوره 16، شماره 31.ص 267-297.
https://jhr.usb.ac.ir/article_6907_a9144a8e7c10cd70055798745873704d.pdf DOI : 10.22111/jhr.2022.35766.2928
شوشتری، نورالله بن شریفالدین. (1365ش). مجالس المؤمنین. تهران: اسلامیه.
طباطبایی، سید عبدالعزیز. (بیتا). مکتبة العلامة الحلی. قم: مرکز آلالبیت لإحیاء التراث.
وصّاف الحضره، عبدالله بن فضلالله. (1269ق). تاریخ وصّاف. بمبئی: چاپ سنگی.
قاشانی، عبدالله بن محمد. (1348ش). تاریخ الجایتو. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مرتضوی، منوچهر. (1385ش). مسائل عصر ایلخانان. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مقریزی، احمد بن علی. (1418ق). السلوک لمعرفة دول الملوک. بیروت: دارالکتب العلمیة.
موسوی، سیدهاشم، و پورمحمدی املشی، نصرالله. (1401). نگرشی بر تعامل/تقارب تشیع و تصوف در ایران قرن هشتم هجری. مجله پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، دوره 16، شماره 30،ص 472-504.
https://jhr.usb.ac.ir/article_6285_daa956c4c56ffb0e311159711adeaf37.pdf Doi. 10.22111/jhr.2021.38362.3125
همدانی، رشیدالدین فضلالله. (1358ش). سوانح الأفکار. تهران: دانشگاه تهران.
همدانی، رشیدالدین فضلالله. (1386ش). بیان الحقایق. تهران: میراث مکتوب.
نسخههای خطیعلامه حلی، حسن بن یوسف. (729ق). کشف الخفاء من کتاب الشفاء. نسخه خطی، کتابخانه چستربیتی، ایرلند، شماره 2603.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (811ق). رسالة فی اللون و تحقیق ماهیته. نسخه خطی، کتابخانه فاتح، استانبول، شماره 5380.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (1077ق). رسالة فی جواب السؤال عن قوله تعالی «ولو علم الله فیهم خیراً لأسمعهم...». نسخه خطی، کتابخانه مسجد گوهرشاد، مشهد، شماره 927.
علامه حلی، حسن بن یوسف. (1077ق). رسالة الجمع بین کلام النبی و قول الوصی و الجمع بین آیتین من الکتاب العزیز. نسخه خطی، مسجد گوهرشاد، مشهد.
همدانی، رشیدالدین فضلالله. (716ق). الأسئلة و الأجوبة. نسخه خطی، کتابخانه آیاصوفیا، شماره 2180. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 169 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 25 |
||