| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 862 |
| تعداد مقالات | 8,313 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,724,494 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,154,807 |
بررسی نقشمایه های مشترک هنر ایران باستان و هنر بودایی | ||
| مطالعات شبه قاره | ||
| مقاله 13، دوره 18، شماره 50، فروردین 1405، صفحه 239-258 اصل مقاله (1.91 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jsr.2025.39745.2202 | ||
| نویسندگان | ||
| مجید ساریخانی* 1؛ سیده زهرا بنی هاشمی امام قیسی2؛ علیرضا خواجه گیر3 | ||
| 1دانشیار گروه باستانشناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. | ||
| 2. دانشآموختة کارشناسیارشد باستانشناسی، دانشگاه شهرکرد، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه شهرکرد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هند و ایران همواره در طول تاریخ مبادلات فرهنگی و هنری داشتهاند. هنر بودایی یکی از آنهاست. آیین بودا از مهمترین ادیان هندی است که در بسیاری از نواحی مختلف ایران؛ بخصوص، نواحی شرقی رواج داشته و بر هنر ایران باستان تاثیرات بسزایی برجای گذاشته است. هدف پژوهش مشخص کردن نقوش مشترک و بررسی تأثیر نقشمایههای بودایی در هنر ایران باستان است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوه مطالعات اسنادی انجام پذیرفته است. سوال پژوهش مبتنی بر آن است که نقشمایه های مشترک هنر ایران باستان و بودایی کدامند و چه عناصری از هنر بودایی بیشتر بر هنر ایرانی تاثیر گذاشت؟ و فرضیه بیانگر آن است که نقشمایه های مشترک شامل نقوش حیوانی، گیاهی و هندسی است و عناصری مانند نقش گل نیلوفر و محل قرارگیری برخی از نقوش برجستهها و مجسمهها به تاثیر-پذیری از هنر بودایی وارد هنر ایران شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که عناصر هنر بودایی در قالب سه موضوع حیوانی نظیر فیل؛ گیاهی مانند نیلوفر و هندسی مثل سواستیکا و چرخ(دایره) و همچنین ترجیح ایجاد نقوش برجسته(تاق بستان دوره ساسانی) و مجسمه(غار بیشاپور) در غار در هنر ایران باستان موثر واقع شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هند؛ هنر بودایی؛ ایران؛ نقشمایه؛ ساسانی- اشکانی | ||
| مراجع | ||
|
احمدیان، محمد؛ رشه، صمد. (1394). بررسی تطبیقی نقوش گیاهی و حیوانی مشترک هخامنشی و صفوی، اولین کنفرانس سالانة پژوهشهای معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، مؤسسه معماری و شهرسازی سفیران راه مهرازی، یزد، 1-15.
اخواناقدم، ندا. (1393). تفسیر شمایلنگارانة صحنههای شکار در ظروف فلزی ساسانی، فصلنامة کیمیای هنر، 3(12): 33-50.
باقری، مهناز. (1389). بازتاب اندیشههای دینی در نگارههای هخامنشی، تهران: امیرکبیر.
بلخاریقهی، حسن. (1388). اسرار مکنون یک گل (تأملی در مبانی نیلوفر مقدس در آیین و هنر شرق)، تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی.
پرادا، ایدت. (1383). هنر ایران باستان (تمدنهای پیشازاسلام)، با همکاری رابرت دایسون، چارلز ویلکینسون، ترجمة یوسف مجیدزاده، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ.
جلیلینیا، فروغ. (1397). بررسی تطبیقی سمبلهای هند و ایران در عهد باستان، فصلنامة مطالعات علوم اجتماعی، 4(1): 14-26.
جوادی، شهره. (1386). نقشبرجستهها و مجسمههای هند باستان در هنر بودایی، نشریة باغ نظر، شماره هفتم: 5-18.
حسینآبادی، زهرا. (1393). بررسی پیوستگی نگارههای درخت با باورهای اساطیری و مذهبی هند، فصلنامة مطالعات شبه قاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، 6(18): 29-48.
حنیفه، بیتا. (1390). بررسی تأثیر عناصر ایرانی پیش از اسلام در هنر بودایی، پایاننامة کارشناسیارشد دانشگاه الزهرا، به راهنمایی منصور حسامی.
خواجهگیر، علیرضا؛ دلدار، مرضیه. (1395). بازشناسی هنر بودایی از طریق شمایلشناسی مودراها، فصلنامة مطالعات شبه قاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، 7(29): 47-68.
دادور، ابوالقاسم؛ منصوری، الهام. (1385). درآمدی بر اسطورهها و نمادهای ایران و هند در عهد باستان، تهران: کلهر.
دادور، ابوالقاسم؛ مکوندی، لیلا. (1391). بررسی طرح تاج شاهان در سکههای ایران از دورة هخامنشی تا ساسانی، نشریة هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، شمارة 50: 23-32.
دادور، ابوالقاسم؛ مبینی، مهتاب. (1390). ستون، نماد قدرت در معماری هخامنشی، فصلنامة نگره، شمارة 19: 81-94.
ده پهلوان، مصطفی؛ قنواتیهندیجانی، محمد. (1394). تأملی در برخی نقشمایههای نمادین حیوانی بر مهرها و گل مهرهای ساسانی، نمونههای مورد پژوهش: مهرها و گل مهرهای ساسانی موزة مقدم، مطالعات باستانشناسی، 7(2): 47-67.
رجبی، زینب؛ افشاری، مرتضی. (1397). بررسی تأثیرات طراحی و نقوش هنر هخامنشی و ساسانی بر آثار استاد مجید مهرگان، فصلنامة نگره، شمارة 45: 33-51.
روزنفیلد، جان.م. (1358). هنر دورة کوشانی، ترجمة پوهنوال سرور همایون، کابل: مرکز بینالمللی مطالعات کوشانی.
ساریخانی، مجید. (1398). بررسی نقوش حیوانی منسوجات ایران در دوران ساسانی، مجلة جستارهای باستانشناسی ایران پیش از اسلام، 4(8): 77-92.
شریفی، لیلا؛ ضرغام، ادهم. (1392). سیر تحول تصویر اسب از دورة ماد تا دورة هخامنشی، فصلنامة نگره، شمارة 28: 41-57.
شومان، هانسولفگانگ. (1375). آیین بودا، ترجمة ع پاشایی، چاپ دوم، تهران: دیبایه.
صحافیاصل، پریسا؛ آیتاللهی، حبیبالله. (1390). بررسی تداوم عناصر تزئینی معماری ایران باستان در معماری دوران اسلامی ایران تا پایان دورة صفوی، فصلنامه نگره، شمارة 19، 63- 79.
طالبپور، فریده. (1394). تأثیر نقوش ساسانی بر منسوجات اندلس، مطالعات تاریخ فرهنگی، پژوهشنامة انجمن ایرانی تاریخ، 7(21): 45- 72.
طاهری، صدرالدین. (1391). کهنالگوی شیر در ایران، میانرودان و مصر باستان، نشریة هنرهای زیبا - هنرهای تجسمی، شمارة 49، 83-93.
فرحبخش، علی. (1387). گردونة مهر در کیش بودایی، نشریة مذاهب و عرفان، اخبار ادیان، 6(26-27): 63-66.
فرقدان، عاطفه؛ هوشیار، مهران. (1389). بررسی تطبیقی مفاهیم گل نیلوفر آبی در ایران، هند و مصر، نقشمایه، 3(6): 49-58.
فریدنژاد، شوین. (1384). اسب و سوار در هنر ساسانی، مجلة کتاب ماه هنر، شمارة 89-90، 148-154.
فیشر، رابرت ایی. (1383). نگارگری و معماری بودایی، ترجمة ع پاشایی، تهران: فرهنگستان هنر.
قریب، بدرالزمان. (1384). روایتی از تولد بودا، تهران: نشر اسطوره.
کازینز، ال. اس،. (1384). آیین بودا در جهان امروز، ترجمة علیرضا شجاعی، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.
کشتگر، ملیحه. (1391). بررسی تطبیقی چلیپا بهعنوان نماد دینی در تمدنهای ایران باستان، بینالنهرین، هند و چین، فصلنامة نقشمایه، 5(12): 63-72.
کریستین سن، آرتور. (1385). ایران در زمان ساسانیان، ترجمة رشید یاسمی، ویراستار حسن رضایی باغ بیدی، تهران: صدای معاصر.
کریون، روی سی. (1388). تاریخ مختصر هنر هند، مترجمان فرزانه سجودی، کاوه سجودی، تهران: فرهنگستان هنر.
کوماراسوامی، آناندا. (1382). مقدمهای بر هنر هند، ترجمة امیرحسین ذکرگو، تهران: روزنه.
گاردنر، هلن. (1365). هنر در گذر زمان، به تجدیدنظر هورست دلاکروا، ریچارد ج. تنسی، ترجمة محمدتقی فرامرزی، تهران: آگاه.
ماسون، میخائیل یوگنیویچ؛ پوگاچنکووا، گالینا آناتولیونا. (1384). ریتونهای اشکانی نسا، ترجمة شهرام حیدرآبادیان و رویا تاجبخش، جلد دوم، تهران: بازتاب اندیشه.
محمدحسنی، میرزا. (1393). بازنگری و تأملی در نقشبرجستة محوشدة پادشاه ساسانی در نقش رستم، مطالعات باستانشناسی، 6(2): 21-37.
مسعودی، شیدا. (1390). نقش تصویر در هنر بودایی هند، پایاننامة کارشناسیارشد، گرایش تصویرسازی دانشکده هنر و معماری، به راهنمایی منصوره حبیبی، دانشگاه آزاد تهران واحد تهران مرکز.
موسویحاجی، رسول؛ رستمی، هوشنگ. (1395). پژوهشی در نقوش و نشانهای نمادین و اساطیری مشترک در ایران و هند با تکیه بر مطالعات سنگنگارهها و گچبریهای دورة ساسانی، فصلنامة مطالعات شبه قاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، 8(26): 101-126.
موسوینیا، زهره. (1388). دایره نماد دینی در تمدنهای بینالنهرین، ایران، آیین بودایی، هند و چین، مجلة کتاب ماه هنر، شمارة 131، 108-113.
موسوی، مهرزاد. (1390). جستاری در پیشینة هنر هخامنشی، شیراز: رخشید.
وکیلی، شروین. (1393). تاریخ سیاسی شاهنشاهی اشکانی، تهران: نشر شورآفرین.
ولایتی، رحیم. (1387). مطالعة بخشی از یافتههای باستانشناسی مرتبط با هنر دورة هخامنشیان در مصر، 5(10): باغ نظر، 89- 104.
هال، جیمز. (1380). فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمة رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.
هوکینز، بردلی. (1380). آیین بودا، ترجمة محمدرضا بدیعی، تهران: امیرکبیر.
هیوم، رابرت ا. (1386). ادیان زندة جهان، ترجمة عبدالرحیم گواهی، تهران: علم.
منابع لاتین
Alvarez-Mon, Javier; Garrison, Mark B(2011). "Elam and Persia" Winona Lake, Indiana Eisenbrauns.
Curtis, John; Tallis, Nigel. (2005). "Forgotten Empire" The World of Ancient Persia, The British Museum.
Curtis, John; Sarkhosh, Vesta. (2010). "Arsacid Parthian Coinage in the British Museum" Paris, 2010, 15.04, 1-22.
Huntington, Susan L. (2012). " Lay Ritual in the Early Buddhist Art of India" More Evidence Against the Aniconic Theory, Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, Amsterdam.
Masia, Kate. (2000). "The Evolution of Swords and Daggers in the Sasanian Empire, Iranica Antiqua, 35.
Saeed, Nazir. (2014). " Life Story of Buddha Etched in Stone" Glorious gandhara, 2014.
https://en.wikipedia.org/wiki/Bala_Bodhisattva. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||