پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,482 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,507 |
«آموزش و تدریس تاریخ»: راهبردهای مجلات و روزنامهها در ایران معاصر (1289 – 1320 ش) | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 11، دوره 19، شماره 36، مرداد 1404، صفحه 291-316 اصل مقاله (1.8 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.51073.3756 | ||
| نویسندگان | ||
| امیر کریمی* 1؛ محمد سلماسی زاده2 | ||
| 1دانشجوی دکتری ایران بعد از اسلام ، گروه تاریخ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، آذربایجان شرقی، ایران. | ||
| چکیده | ||
| نشریات در ایران معاصر نهتنها رسانههای خبری، بلکه ابزارهایی برای آموزش عمومی بودند. مسأله اصلی این پژوهش آن است که آموزش و تدریس تاریخ در مجلات و روزنامههای سالهای ۱۲۸۹ تا ۱۳۲۰ شمسی چگونه بازنمایی شده و این بازنمایی چه نسبتی با ایدئولوژیهای مسلط داشته است. پرسش محوری تحقیق چنین است: چه راهبردها و رهیافتهایی در مطبوعات این دوره برای آموزش و تدریس تاریخ مطرح شده و چه تعارضها یا شکافهایی میان گفتمان رسمی آموزش تاریخ و نقدهای نویسندگان و معلمان وجود داشته است؟ فرضیه مقاله بر این است که مطبوعات با وجود پیروی نسبی از خط مشیهای ملیگرایانه و باستانگرایانه حکومت، در عین حال عرصهای برای طرح نقدهای آموزشی، پیشنهاد اصلاح روشهای تدریس و توجه به پرورش تفکر تاریخی فراهم کردند. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای انتقادی مقالات و گزارشهای آموزشی در نشریات دوره قاجار متأخر و رضاشاه است. یافتهها نشان میدهد که روزنامهها و مجلات، هم بهمثابه ابزار بازتولید قدرت و ایدئولوژی رسمی عمل کردند و هم بستری برای گفتوگوی انتقادی درباره اهداف و روشهای آموزش تاریخ در مدارس ایران فراهم ساختند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تاریخ ایران معاصر؛ تاریخ آموزشوپرورش؛ مجله و روزنامه؛ آموزش تاریخ؛ تاریخ علم | ||
| مراجع | ||
|
آموزگار، حبیب الله. (1298). قوه بیان درس طوطی واری-یگانه راه علاج، اصول تعلیمات، شماره ۴ و ۵.
اکبری، محمدعلی و معصومه شکورقهاری. (1391). «وجوه فرهنگی ایرانیت در متون درسی عصر پهلوی اول (کتابهای تاریخ، جغرافیا و ادبیات فارسی)». مسکویه، 7(23), 7-32.
بایسوزی شیرازی، حسن. (1306). احتیاج ایران، سودمند، شماره ۷.
بیگدلو، رضا و ثریا مرسلی. (1396). «بازنمایی هویت نژادی در کتابهای درسی تاریخِ مدارس ابتدایی و دبیرستان در دوره پهلوی اول». مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهشنامه انجمن ایرانی تاریخ), 9(34), 1-24.
پازارگادی، بهاءالدین. (1317). اوژنیک یا فن اصلاح و تکامل نژاد انسان، تعلیم و تربیت سال هشتم، شماره ۵ و ۶.
پازارگادی، علاءالدین. (۱۳۱۹). چگونه باید تاریخ را تدریس کرد، تعلیم و تربیت، سال 10.
تریان، امین و حمید آزاد. (1394). «تحلیل گفتمان روایت جنبش مشروطه در کتابهای درسی تاریخ (دوره پهلوی و پس از انقلاب اسلامی)». پژوهشهای تاریخی، 7(1), 121-140.
جیلانی خان اعظمی، غلام. (1311). اهمیت دارالفنون در وطن، کابل، سال دوم، شماره ۹.
خیراندیش، عبد الرسول. (1390). آموزش تاریخ در نسبت میان زندگی فردی و سیر تاریخ بشری. رشد آموزش تاریخ, 42.
رشید یاسمی، غلامرضا. (1314). نگارش تاریخ، تعلیم و تربیت، دوره اول، شماره ۹۳.
رشید یاسمی، غلامرضا. (۱۳۱۸). تدریس تاریخ، مجله تعلیم و تربیت، سال نهم، شماره 4.
رشید یاسمی، غلامرضا. (1304). تربیت و تعلیم در ایران تعلیم و تربیت دوره اول، شماره ۲.
رشید یاسمی، غلامرضا. (1304). تربیت و تعلیم در ایران تعلیم و تربیت دوره اول، شماره 1.
رضا. (1297). تعلیم یک درس تاریخ در کلاسهای متفاوته مدارس ابتدایی، اصول تعلیمات، شماره 2.
رینگر، مونیکا ام. (1403). آموزش، دین، و گفتمان اصلاح فرهنگی در دوران قاجار، ترجمه مهدی حقیقتخواه، تهران: ققنوس.
سلیمی، حسین. (1397). «تبار رمانتیکی گفتمان ملتگرایی دوره پهلوی اول و آموزش هویت ملی در کتابهای درسی دبستان»، مطالعات تاریخ فرهنگی تابستان، سال دهم - شماره 36، 77 تا 104.
سیاسی، علیاکبر. (1298). تعلیم و تربیت، اصول تعلیمات سال ۱۲۹۸ شماره ۴ و ۵.
شائق، هاشم. (1314). علت وحدت ملت، آیینه عرفان، شماره ۶۸.
شفق، رضازاده. (1313). اهمیت کار در تعلیم تربیت، تعلیم و تربیت، دوره اول، شماره ۵۹.
شفق، رضازاده. (1308). تعلیم تربیت (1)، تقدم، شماره ۱۱.
شوهانی، اصغر، عباس قدیمی قیداری و ناصر صدقی. (1402). تاریخنگاری آکادمیک در ایران؛ پیدایی، دگرگونی و کارکرد (1357-1285خ)، رساله دکتری، دانشگاه تبریز.
صدیق، عیسی. (1299). تاریخ و طریقه تدریس آن، ارمغان، دوره اول، آذر و بهمن، شماره ۹ و ۱۰.
صورتگر، لطفعلی. (1313). طرز تعلیم تاریخ در مدارس عالیه، تعلیم و تربیت، دوره اول آذر، شماره 57.
صورتگر، لطفعلی و عیسی صدیق. (1316). تاریخ مختصر تعلیم و تربیت، سال پنجم، شماره ۱۲.
عسکرانی، محمدرضا. (1389). «هویت ایرانی در کتابهای درسی تاریخ «مطالعه موردی: دوره قاجار تا پایان حکومت رضاشاه»»، پژوهشهای تاریخی، 2(1), 67-86.
فرامرزی، اعظم، محمد کلهر و علیاکبر خدری زاده. (1400). «ترویج آموزهها و مفاهیم ملی در محتوای کتابهای درسی تاریخ در عصر پهلوی دوم کاربست نظریۀ تحلیل گفتمان تاریخی روث وداک». پژوهشهای تاریخی، 13(4), 77-92.
فرامرزی، عبدالرحمان. (1306). طبایع ملت فرانسه، تقدم، شماره ۴.
فروغی، ذکاءالملک. (1300). داریوش کبیر و هرقلیطوس حکیم؛ یا دانشطلبی شاهنشاهان قدیم ایران، فروغ تربیت، شماره ۴.
فهیمی، رضا. (1298). یک درس تاریخ عملی، اصول تعلیمات، شماره ۴ و ۵.
فلسفی، نصرالله. (1314). اصول تعلیم و تربیت، تعلیم و تربیت، شماره ۹۴.
فلسفی، نصرالله. (1305). اصول تعلیم و تربیت، تعلیم و تربیت، شماره 13.
کریمی، امیر؛ قدیمی قیداری، عباس؛ سلماسی زاده، محمد. (1403). مطالعه تطبیقی کارکردهای آموزش تاریخ در آلمان نازی (1324-1312 ش، 1933-1945 م) و ایران دوره رضاشاه پهلوی (1304-1320 ش، 1925-1941 م)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.
نخشبی، رسول. (1306). تعلیم و تربیت (نسل آینده ایران)، تقدم، شماره ۲.
نخشبی، رسول. (1307). تعلیم و تربیت توده ملت، تقدم، شماره ۱۰.
مظفری، حبیبالله. (1306). تدریس تاریخ در مدارس، تعلیم و تربیت، دوره اول مرداد و شهریور، شماره ۲۸ و ۲۹.
مرآت، اسماعیل. (1298). حس ملیت و وطنخواهی و طریقه تولید آن نزد اطفال، اصول تعلیمات، شماره ۴ و ۵.
مؤلف ناشناس. (1285). قزاق ایران، کاوه، شماره 4.
مؤلف ناشناس. (1289). اوضاع ایران، کاوه، شماره ۳۶.
مؤلف ناشناس. (1313). مواد مفیده در تعلیم عمومی: چه چیزها بهوسیله مدارس ابتدائی و تعلیمات اجباری باید بقاطیه افراد ملت آموخت، تعلیم و تربیت، دوره اول، شماره ۵۸.
مؤلف ناشناس. (1306). نژاد نو و تربیت استقلالی، راه نو در تعلیم و تربیت، شماره ۱.
مؤلف ناشناس. (1305). وطن، سودمند، شماره ۱.
مهری، فرشید، رضا شعبانی و قباد منصور بخت. (1396). «جایگاه و جلوههای ناسیونالیسم در متون درسی تاریخ دوره پهلوی اول». فصلنامه تاریخ، 12(44), 68-98.
مناشری، دیوید. (1402). نظام آموزشی و ساختن ایران مدرن، ترجمه عرفان مصلح، تهران: انتشارات سینا.
ملایی توانی، علیرضا. (1386). مجله ایرانشهر و لزوم انقلاب در افکار و عقاید ایرانیان، مجله علمی و پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه الزهرا، بهار.
وجدانی، فرزین. (1403). کتاب تحول تاریخنگاری در ایران معاصر، آموزش، ملیگرایی و فرهنگ نشر، ترجمه امیر سعید الهی، تهران: نشر پارسه.
وطندوست، غلامرضا، فصیحی، سیمین، حامدی، زهرا. (1388). «نمودهای ناسیونالیسم در کتابهای درسی تاریخ دورهی پهلوی اول». تاریخ نگری و تاریخنگاری، 19(1): 181-205.
Karimi, A. (2024). Representation of History Education in the Supreme Council of Education and Culture (1301-1320 A.H.): Foundation Period to Evolution. Journal for the History of Science, 22(1), 87-132. doi: 10.22059/jihs.2024.383414.371805 [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 359 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 113 |
||