پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,479 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,506 |
امکانسنجی جعل و بازسازی هماهنگ تاریخ اسلام در دوره عباسیان؛ نقد نظریههای تجدیدنظرطلبانه با تکیه بر منابع غیراسلامی | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 7، دوره 19، شماره 37، آبان 1404، صفحه 207-233 اصل مقاله (1.69 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.52403.3805 | ||
| نویسنده | ||
| سید جعفر صادقی* | ||
| استادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| دیدگاههای تجدیدنظرطلبانه بر آناند که اسلام یک جنبش یهودی-مسیحی بود که در مناطق شمالیتر شکل گرفت و بعدها توسط عباسیان بهعنوان دینی با مرکزیت مکه بازنویسی شد؛ لذا تکیه بر منابع اسلامی برای بررسی هویت و تاریخ این آیین نیز با چالش جدی مواجه است. این پرسش پژوهش در صدد آن است که وقوع چنین جعل گستردهای را توسط حکومت عباسی امکانسنجی نماید. پرسش اصلی این است که آیا اساساً عباسیان از زیرساختهای مورد نیاز برای چنین اقدام عمده و مهمی برخوردار بودند تا حدی که بتوانند روایات سنتی اسلام را بازنویسی یا آیین جدیدی تحمیل کنند؟ روش تحقیق مبتنی بر تحلیل منابع غیراسلامی همعصر عباسیان و متأخر از آنان و گزارشهایی درباره برخی شواهد مادی است. یافتهها نشان میدهند که ناپایداری سیاسی ناشی از تفرقههای داخلی، رقابتهای خانوادگی و شورشهای منطقهای، انسجام خلافت را تضعیف کرده بود. گستردگی جغرافیایی امپراتوری نیز، همراه با تنوع فرهنگی و سیاسی جوامع غیرعرب یکسانسازی روایی را غیرممکن میساخت. از سوی دیگر تنوع مذهبی و قومی در میان اعراب، موجب ایجاد شبکههای روایی مستقل شده بود. همچنین تعاملات سیاسی، تجاری و فرهنگی با بیزانس، پارسیان و ارمنیان، آگاهی گسترده از روایت سنتی اسلام را تقویت میکرد. شواهد مادی، از جمله نسخههای کهن قرآنهای کشف شده و کتیبههای اموی نیز تثبیت زودهنگام هویت اسلامی و وجود این موانع را تأیید میکنند. نتیجه کلی این است که موانع ساختاری و شواهد مادی، امکان جعل یا بازنویسی تاریخ اسلام را توسط عباسیان بهشدت محدود و نامحتمل میسازند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خاستگاه اسلام؛ عباسیان؛ منابع اسلامی؛ تجدیدنظرطلبی؛ شواهد مادی؛ قرآنهای کهن | ||
| مراجع | ||
|
منابع فارسی
خضری، سید احمدرضا؛ بایرام، مائده (1395). «واکاوی نقش رویکرد شکاکانه پاتریشیا کرون در شکلگیری دیدگاه های وی در کتاب تجارت مکه و ظهور اسلام». تاریخ اسلام در آیینه پژوهش. 13(2). 43- 60.
راد، علی و کریمپور، سعید (1395). «تحلیل و نقد فرضیه تأثیر سامریّت بر اسلام». فصلنامه تحقیقات کلامی. 4(14). 103- 118.
ساکی، نانسی؛ شاکر، محمدکاظم (1394). «کندوکاوی نو در مسئله وثاقت تاریخی قرآن با استناد به مصاحف صنعا». پژوهشهای علم و دین. 6(1). 37- 59.
شفیعی خوزانی، سعید . (1398). «جریانشناسی مطالعات تاریخ قرآن در غرب با رویکرد انتقادی به جریان شکاکیت نوین». پژوهشهای قرآن و حدیث. 52(1). 69- 93.
doi: 10.22059/jqst.2020.280098.669277
کریمپور، سعید؛ راد، علی (1396). «فرضیه خاستگاه هاجری اسلام، تحلیل و نقد». فلسفه دین. 14(4). 769- 786.
نصرتی، سپیده؛ علمی، قربان؛ گذشته، ناصر . (1396). «نقد و بررسی آراء تجدیدنظرطلبانه پاتریشیا کرون در زمینه مطالعات اسلامی». تاریخ و تمدن اسلامی. 13(1). 121- 147.
همتی، محمد علی و امرائی، ایوب (1402). «میوههای خنک یا پسران بهشتی؛ نقدی بر قرائت سریانی – آرامی لوکزنبرگ از «وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ» در قرآن». قرآنپژوهی خاورشناسان. 18(35). 179- 202.
doi: 10.22034/jqopv.2024.9104
همتی، محمدعلی؛ شاکر، محمدکاظم (1395). گزارش، نقد و بررسی آراء کریستف لوگزنبرگ در کتاب قرائت آرامی - سریانی قرآن. قم: دانشکده اصول دین.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1396). «نقد قرائت سریانی- آرامی لوکزنبرگ از آیه 24 سوره مریم». تحقیقات علوم قرآن و حدیث. 14(1). 165- 186.
وحیدنیا، آلاء (1397). تاریخ گذاری مخطوطات قرآنی در پرتو روش های نوین علمی (آزمایش کربن 14). مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی. ش 7. 99- 131. منابع لاتین
Arzoumanian, Zaven. (1982). History of Lewond, the Eminent Vardapet of the Armenians. Philadelphia: St. Sahag and St. Mesrob Press.
Brooks, E. W. (1906). The Syriac Chronicle of 819. In Journal of the Royal Asiatic Society (pp. 77–85). Cambridge University Press.
Chabot, Jean-Baptiste (1910). Chronique de Michel le Syrien. Paris: Ernest Leroux.
Collins, Roger. (1995). Early medieval Spain: Unity in diversity, 400–1000 (2nd ed.). New York: St. Martin’s Press.
Crone, Patricia, & Cook, Michael A. (1977). Hagarism: The making of the Islamic world. Cambridge. Cambridge University Press.
Crone, Patricia. (1987). Meccan trade and the rise of Islam. Princeton University Press.
Déroche, François. (2014). Qur’ans of the Umayyads: A first overview. Leiden: Brill.
Donner, Fred McGraw. (1981). The early Islamic conquests. Princeton, NJ: Princeton University Press
Flood, Finbarr Barry. (2001). The Great Mosque of Damascus: Studies on the Makings of an Umayyad Visual Culture. Leiden: Brill.
Gibson, Dan. (2017). Early Islamic qiblas: A survey of mosques built between 1AH/622 C.E. and 263 AH/876 C.E. Independent Scholars Press.
Grabar, Oleg. (1996). The Dome of the Rock. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Harrak, Amir (1999). The Chronicle of Zuqnin, Parts III and IV: A.D. 488–775. Toronto: Pontifical Institute of Mediaeval Studies.
Hodgson, Marshall G. S. (1974). The venture of Islam: Conscience and history in a world civilization. Chicago: University of Chicago Press.
Hoyland, Robert G. (1997). Seeing Islam as Others Saw It: A Survey and Evaluation of Christian, Jewish and Zoroastrian Writings on Early Islam. Princeton, NJ: Darwin Press.
Kennedy, Hugh N. (2004). The Prophet and the age of the caliphates: The Islamic Near East from the sixth to the eleventh century (2nd ed.). London: Longman.
Luxenberg, Christoph. (2000). The Syro-Aramaic reading of the Koran: A contribution to the decoding of the language of the Qur’an. Verlag Hans Schiler.
Mango, Cyril & Scott, Roger (1997). The Chronicle of Theophanes Confessor: Byzantine and Near Eastern History, AD 284–813. Oxford: Clarendon Press.
Motzki, Harald. (2000). The origins of Islamic jurisprudence: Meccan fiqh before the classical schools. Leiden: Brill.
Penn, Michael P. (2015). Envisioning Islam: Syriac Christians and the early Muslim world. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
Sadeghi, Behnam & Goudarzi, Mohsen. (2012). “San‘a’ 1 and the origins of the Qur’an”. Der Islam, 87(1), 1–129.
Schoeler, Gregor (1996). Charakter und Authentie der Muslimischen Überlieferung über das Leben Mohammeds, Berlin: De Gruyter.
Thomson, Robert W., & Howard-Johnston, James. (1999). The Armenian History Attributed to Sebeos. Liverpool: Liverpool University Press.
Wansbrough, John (1978). The Sectarian Milieu: Content and Composition of Islamic Salvation History. Oxford: Oxford University Press.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1977). Patricia Crone and Michael Cook: Hagarism: the making of the Islamic world. Cambridge: Cambridge University Press.
Wilkinson, John C. (2010). Ibadism: Origins and early development in Oman. Oxford. Oxford University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 295 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 61 |
||