پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,479 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,504 |
تحلیل و ارزیابی رویکرد انتقادی شیخ حرّ عاملی در مواجهه با برخی آداب و رسوم صوفیه | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 8، دوره 10، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 195-229 اصل مقاله (520.91 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.50759.1244 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیه رضائی زاده زنگی آبادی1؛ سید امیر جهادی حسینی* 2؛ حمیدرضا خوارزمی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران | ||
| 2نویسنده مسئول، دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران | ||
| چکیده | ||
| موضعگیری فقها و علما در مورد عرفان و تصوف موجب خلق آثار ارزشمند فراوانی چون رسالۀ الاثنی عشریه فی الرد علی الصوفیه شده است. شیخ حرّ عاملی ( 1104ق) فقیه وعالم عظیمالشأن دورۀ صفویه در این کتاب از دید انتقادی که متأثر از رویکرد فقهی ایشان است به آداب و مستحسنات صوفیه نگریسته و با آوردن دلایلی آنها را رد کردهاست. برخی از آنها چون چلهنشینی، کسب روزی با تکیه به توکّل و عدم اشتغال، غنا و ذکر در این مقاله بررسی شده و به اهمیت آنها نزد عرفا و متصوفه اشارهشدهاست. ما در این مقاله که به روش توصیفی- تحلیلی نگاشته شده، در صددیم تا به این سؤال پاسخ دهیم که شیخ حرّ عاملی چه دلایلی در ردّ و انکار تصوف و مباحث مطروحه آورده است و اعمال و آداب عرفا و متصوفه که ردّ یا انکار برخی فقها را در پی داشته کدامند؟ و به این نتیجه میرسیم که نظر نویسندۀ کتاب دربارۀ مفاهیم مورد اقبالِ عرفا چون چلهنشینی و کسب روزی نسبتاً افراطی مینماید؛ به گونهای که رویکرد شیخ عاملی در این باب جنبۀ سلبی به خود گرفته است. حال آنکه در بسیاری از مکاتب و طریقتهای معتدلانه، عرفا و متصوفه چلهنشینی را راهی برای خلوت با خدا و عزلت از گناه دانسته، برای کسب روزی تلاش کردهاند و دل نبستن به دنیا را سرلوحه خود قرار داده و ذکر خدواند را راهی برای رسیدن آرامش دانستهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تصوّف؛ عرفان اسلامی؛ شیخ حرّ عاملی؛ چلهنشینی؛ کسب روزی | ||
| مراجع | ||
|
آقاجری، سید هاشم. (1388). مقدمهای بر مناسبات دین و دولت در ایران عصر صفوی. تهران: طرح نو.
آقا قلیزاده معز،منیره،سعادتی خمسه،اسماعیل و میکائیلی، اشرف. (1400). «جایگاه غنا و موسیقی در میان عارفان مسلمان» پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی .
احمدوند، ولیمحمد. (1399). تصوف و قدرت سیاسی: بررسی رابطه تصوف و قدرت سیاسی در عصر ایلخانان. تهران: نشر تاریخ ایران.
ابن جوزی ، ابوالفرج. (1368). تلبیس ابلیس. ترجمه علیرضا ذکاوتی. چاپ اول.تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
امینی، ایمان و پازوکی، شهرام. (1398). «تصوف در صورتبندی گفتمانی رساله رد صوفیه»، مجله تاریخ و تمدن اسلامی، شماره پیاپی 29، صص 167- 203 .
انصاری، مرتضی. (1411 ق). کتاب المکاسب. قم: دارالذخائر.
بهشتی، محمدحسین.(1390). موسیقی و تفریح در اسلام.تهران: بنیاد نشر آثار و اندیشههای شهید آیت الله دکتر بهشتی.
جعفریان، رسول.(1389). صفویه در عرصه دین فرهنگ وسیاست. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
جعفریان، رسول. (1388). سیاست و فرهنگ روزگار صفوی.ج1. تهران: نشر علمی.
جهانشاهی، نجمه و قدرت الهی، احسان. (1390). «ذکر در تصوف». پایاننامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه کاشان.
چیتیک، ویلیام. (1382). درآمدی بر تصوف و عرفان اسلامی. مترجم جلیل پروین.تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
حسن زاده آملی ، حسن. (1396). نور علی نور در ذکر و ذاکر و مذکور. قم: نشر الف لام میم .
حیدرخانی، حسین. (1374). سماع عارفان. تهران: نشر سنایی.
خالقیان،ام البنین و غفورینژاد ، محمد.( 1395). «روش شناسی شیخ حر عاملی در تبیین ، تنظیم و اثبات عقاید»، مجله پژوهشنامه مذاهب اسلامی، شماره 5، صص 31 تا 48.
رضائی زاده،مهدی، میمنه، حیدر علی و داربوی، ریحانه السادات. (1393).«علل و انگیزههای مشارکت اجتماعی صوفیان بر اساس متون نثرعرفانی فارسی سده پنجم و ششم». مجله پژوهش های عرفانی. دوره 8، شماره1، صص 79- 110.
سبزواری، میر لوحی.(بیتا). سلوةالشیعه و قوةالشریعة. تحقیق علی رضا دوستی. بیجا.
ستایشگر، مهدی. (1384). رباب رومی: گشتی در رفتار و آثار موسیقیایی جمال آفرین جلالالدین محمد بلخی.تهران: شرکت تعاونی کار آفرینان فرهنگ و هنر.
سهروردی ،ابونجیب عبدالقاهر. (1363). آداب المریدین. ترجمه عمر بن محمد بن احمد شیرکان. تصحیح نجیب مایل هروی. تهران: نشر مولی.
سیوطی، جلال الدین. (بیتا). جامع الصغیر.بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
شرف خوانی خویی، احمد. (1380).انسان، غنا، موسیقی. قم: انتشارات مشهور.
شهبازی کهن، راضیه. (1392). «بررسی سماع در متون تصوف از آغاز تا قرن هشتم».پایاننامۀ کارشناسی ارشد. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی.
عاملی، شیخ حر. (1386). نقدی جامع بر تصوف.ترجمه رسالة الاثنی عشریة فی الرد علی الصوفیة. ترجمۀ عباس جلالی. چاپ دوم،قم: انتشارات انصاریان.
عبادی، مظفربه اردشیر. (1363). مناقبالصوفیه. تصحیح نجیب مایل هروی.تهران: نشر مولی.
عبدالقادر گیلانی. (بیتا). الفیوضات الربانیه. مترجم باسم بن علی آل مدرس حسینی. بیجا.
عزالدین کاشانی، محمد بن علی.(1389). مصباحالهدایه و مفتاحالکفایه. به تصحیح جلالالدین همایی. تهران: انتشارات زوار.
عطار، شیخ فریدالدین.(1384).تذکرة الاولیا. به کوشش رینولد آلن نیکلسون. تهران: انتشارات علم.
غزالی، محمد. (1376). احیاء علوم الدین. ترجمه مؤیدالدین محمد خوارزمی.تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
قشیری، ابوالقاسم. (1361). رساله قشیریه. تصحیح بدیعالزمان فروزانفر. تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
قمی، ملا محمد طاهر.(1369). تحفةالاخیار: بحثی در پیرامون آراء و عقاید صوفیه. با مقدمه و تحقیق و تصحیح داود الهامی. ناشر مدرسة الامام المؤمنین قم: مطبوعاتی هدف.
کاظمی، مرضیه. (1389).«ذکر و نقش آن در تکامل انسان از دیدگاه عرفان و تصوف در متون نظم و نثر فارسی(تا پایان قرن هفتم هجری)». پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.
کرمانشاهی، محمدجعفر بن آقا محمد علی. (هـ . ق. 1413). فضایحالصوفیه. تحقیق مؤسسه علامه مجدد وحید بهبهانی. چاپ اول. قم: انتشارات انصاریان.
کرمانشاهی، محمدعلی. (1371). خیراتیه در ابطال صوفیه. قم: موسسه انصاریان.
کلینی ، محمد بن یعقوب. (1388هـ. ق.). کافی .تهران: نشر اسلامیه.
مایل هروی، نجیب. (1372).اندرغزل خویش نهان خواهم گشتن: سماع نامههای فارسی.تهران: نشر نی.
محمد بن منور. (1367). اسرارالتوحید. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: انتشارات آگاه.
مجلسی، محمدباقر. (1386). عین الحیات. اصفهان: نقش نگین.
مدرس تبریزی، محمدعلی. (1394). ریحانةالادب. زیر نظر علیرضا سبحانی.قم: مؤسسه امام صادق(ع).
مستملی، اسماعیل بن محمد. (1363). شرح التعرف لمذهب التصوف.تصحیح محمدروشن. تهران: انتشارات اساطیر.
مطهری، مرتضی. (1376). مجموعه آثار استاد شهید مطهری (مسئلۀ شناخت). جلد 13. تهران: صدرا.
معین، محمد. (1376).فرهنگ فارسی. چاپ یازدهم.تهران: انتشارات امیرکبیر.
مولوی ، جلالالدین محمد. (1389). مثنوی معنوی. چاپ پانزدهم. تهران: انتشارات بهزاد.
نامداری،زهرا. (1391).«غنا و موسیقی ازدیدگاه فقه امامیه» پایاننامه کارشناسیارشد، اهواز: دانشگاه شهیدچمران.
نجم رازی. (1352). مرصادالعباد. به اهتمام محمد امین ریاحی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
نسفی، عزیز بن محمد. (1359).کشفالحقایق. به اهتمام احمد مهدوی دامغانی.تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب.
نسفی، عزیز بن محمد. (1391).کشف الحقایق. مقدمه، تصحیح و تعلیقات: سید علی اصغر میرباقری فرد، تهران: انتشارات سخن.
نعیمایی، ایرج، صفوی، سید سلمان. (1396).موسیقی و عرفان. لندن: آکادمی مطالعات ایرانی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 195 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 107 |
||