قلمرو جغرافیای مانویت در جهان؛ از باستان تا قرون وسطی

آهنگری، عبدالقادر حسین و نامق ارغون.( 1351) . آیین مانی در میان اویغورها، بررسی­های تاریخی، شماره 41، ص ص .76-69. 

ابن­اثیر، علی.( 1371) . تاریخ کامل بزرگ اسلام و ایران، جلد چهارم، ترجمه عباس خلیلى، ابوالقاسم حالت‏، تهران، مؤسسه مطبوعات علمى‏.

ابن­عدیم، عمر بن احمد.( بی­تا) . بغیة الطلب فى تاریخ حلب، تحقیق وتصحیح سهیل زکار، جلد چهارم، بیروت: دار الفکر.

ابن­ندیم، محمد بن اسحاق.( 1346) . الفهرست، ترجمه رضا تجدد، چاپ دوم، تهران، چاپخانه بانک بازرگانی ایران.

 احمدی، داریوش.( 1385) . قوم آریا، قم، ادیان.

 اسدی، وحید و میرزا محمد حسنی.( 1399) . جهان پادشاهی و دین جهانی؛ الگوی تعامل شاپور یکم و مانی، پژوهش در تاریخ، سال 10، شماره 27، بهار و تابستان ، ص ص. 23-1.

اسلامی، عصمت.( 1388) . آیین مانی، آفتاب اسرار، سال 3، شماره 9. بهار ، ص ص .77-71.

اشپولر، برتولد.( 1379). ایران در قرون نخستین اسلامی، جلد اول، ترجمه جواد فلاطوری، تهران، علمی و فرهنگی، چاپ ششم.

 اقبال­آشتیانی، عباس.( 1384) . تاریخ مغول، تهران، امیرکبیر، چاپ هشتم.

اکبری، امیر.( 1386) . مانی و سیر گسترش مانویت، تاریخ محلات، شماره 5، ص ص 21-5.

الیاده،  میرچا.( 1373) . آیین گنوسی و مانوی، ترجمه ابوالقاسم اسماعیل­پور، تهران، فکر روز.

انصاری دمشقی، شمس­الدین محمد.( 1382) . نخبةالدهر فی عجائب­البر و البحر، ترجمه سیدحمید طبیبیان، تهران، اساطیر.

 بارتولد، واسیلى ولادیمیروویچ.( 1366). ترکستان­نامه، جلد دوم، تهران، آگاه، چاپ دوم.

 بارتولد، واسیلى ولادیمیروویچ.( 1386). تذکره­ی جغرافیای تاریخی ایران، ترجمه حمزه سردادور، تهران، توس، چاپ سوم.

برتون، رولان.( 1380) . قوم­شناسی سیاسی، ترجمه ناصر فکوهی، تهران، نی، چاپ سوم.

 بکراش، دبورا.( 1383) . تفتیش عقاید، ترجمه مهدی حقیقت­خواه، تهران: ققنوس.

بوکدانویچ، دیان.( 1345). آیین بوگومیل؛ بازمانده کیش مانی در بالکان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، سال 14، شماره 2، پیاپی 54، ص ص 174-158.

بهار، مهرداد.( 1384) . ادیان آسیایی، تهران، چشمه، چاپ پنجم.

بهرامی، اکرم.( 1356) . تاریخ ایران از ظهور اسلام تا سقوط بغداد، تهران، دانشگاه تهران، چاپ دوم.

 بیانی، شیرین.( 1379) . دین و دولت در عهد ساسانی و چند مقاله دیگر، تهران، جامی.

 بیرونی، ابوریحان.( 1389) . آثارالباقیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، تهران، امیرکبیر، چاپ ششم.

پرمون، م.( بی­تا ) . درآمدی بر سیر اندیشه در ایران؛ مانی_مزدک، آلمان غربی، نوید.

 پنجه­باشی، الهه و زینب محمدجانی دیوکلایی.(1402) . مطالعه تطبیقی و پوشش نگاره­های مانوی بر نقاشی صد اسلام، هنر و تمدن شرق، سال 11، شماره 40، ص ص .34-19.

پیرنیا‏، حسن.( 1309) . ایران قدیم؛ تاریخ مختصر ایران تا انقراض ساسانیان، تهران، مجلس.

 پیرنیا، حسن و عباس اقبال­آشتیانى.( 1385) . تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه‏، تهران، نگارستان کتاب، چاپ سوم.

 تاریخ ایران کیمبریج، جلد سوم، گردآورنده احسان یارشاطر.( 1381) . ترجمه حسن انوشه، تهران، امیرکبر.

تدین، علی.( 1393) . جستاری انتقادی در سرچشمه دین مانی، مطالعات تاریخ فرهنگی، سال 6، شماره 22، ص ص. 20-1.

جکسون، آبراهام والنتاین ویلیامز.( 1369) . سفرنامه، ترجمه فریدون بدره­ای، تهران، خوارزمی، چاپ سوم.

حدودالعالم من­المشرق الى­المغرب.( 1379) .تحقیق وتصحیح یوسف­الهادی، قاهره: دارالثقافیه للنشر.

 حسینی فسایى، حاج میرزا حسن.( 1382). فارسنامه ناصرى، به تصحیح منصور رستگار فسایى‏، جلد دوم، تهران، امیرکبیر، چاپ سوم.

حسنی رازی، سیدمرتضی.( 1383). تبصرةالعوام فی معرفة مقالات­الأنام، به­تصحیح عباس اقبال­آشتیانی، تهران: اساطیر، چاپ دوم.

حکمت، علی­اصغر.( 1371). تاریخ ادیان، به­کوشش پروین و پریچهر حکمت، بی­جا، بی­نا.

 حمیدى، جعفر. (1381). تاریخ اورشلیم (بیت­المقدس)، تهران: امیرکبیر، چاپ دوم.

خدادادیان، اردشیر.( 1383). تاریخ ایران باستان، جلد دوم، تهران، سخن.

خلیلى، جعفر.( 1364). موسوعة العتبات المقدسة، جلد یازدهم، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ دوم.

دریایی، تورج.( 1383). شاهنشاهی ساسانی، ترجمه مرتضی ثاقب­فر، تهران، ققنوس.

دولاندلن، ش.( 1368). تاریخ جهانی، جلد یکم، ترجمه احمد بهمنش، تهران: دانشگاه تهران.

دینورى، ابوحنیفه.( 1383). اخبارالطوال، ترجمه محمود مهدوى دامغانى‏، تهران، نى‏، چاپ چهارم‏.

راوندى، مرتضى.(1382) . تاریخ اجتماعى ایران‏، جلد یکم، تهران، آگاه، چاپ دوم.

رضایی، عبدالعظیم.( 1372) . اصل و نسب دین­های ایرانیان باستان، تهران، موج.

رضایی، عبدالعظیم.(1380). تاریخ ادیان جهان، جلد یکم، تهران، علمی و فرهنگی، چاپ دوم.

رضایی باغ­بیدی، حسن، (1376). نقش جاده ابریشم در انتقال مانویت به شرق، ایران­شناخت، شماره 5، ص ص. 226-214.

روستا، جمشید.( 1387). تحلیلی بر چگونگی شکل­گیری دولت قراختایی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، شماره 53، ص ص. 112-93. 

زرین­کوب، عبدالحسین و روزبه.( 1385). تاریخ ایران باستان، چلد چهارم، تهران، سمت، چاپ سوم.

زرین­کوب، عبدالحسین.( 1388). جستجو در تصوف ایران، تهران، امیرکبیر، چاپ نهم.

زرین­کوب، عبدالحسین.(1380). فتح ایران به­دست اعراب و پیامدهای آن، تاریخ ایران؛ از ظهور اسلام تا آمدن دولت سلجوقیان، مجموعه مقالات، گردآورنده ریچارد فرای، ترجمه حسن انوشه، تهران، امیرکبیر، چاپ چهارم، ص ص. 52-9.

سایکس، سرپرسى.( 1380). تاریخ ایران، ترجمه سیدمحمدتقى فخرداعى گیلانى، تهران، افسون، چاپ هفتم.

سپهوند، اسماعیل.( 1402). بررسی تأثیر ادیان و مذاهب و فرق پیش از مانی بر مانویت، فصلنامه ادیان و عرفان تطبیقی، دوره 7، شماره 2، ص ص. 87-69

ستاری، جلال.( 1359). کارتارهای مانوی، آینده، سال 6، شماره 3 و 4، ص ص. 180-171.

سرکاراتی، بهمن.( 1354). اخبار تاریخی در آثار مانوی؛ مانی و بهرام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، شماره 116، ص ص. 524-498.

 سیدسجادى، منصور.( 1383) . مرو، تهران، سازمان میراث فرهنگی.

شاکد، شائول.(1381). از ایران زردشتی تا اسلام، ترجمه مرتضی ثاقب­فر، تهران، ققنوس.

شکری فومشی.( 1382) . عقاید گنوسی در مانویت، سال 3، شماره 1، بهار و تابستان ، ص ص. 66-35.

شهرستانی، عبدالکریم.( 1365). ملل و نحل، تحقیق محمد سیدگیلانی، جلد اول، بیروت، دارصعب.

شهیدی، سیدجعفر.( 1387). تاریخ تحلیلی اسلام، تهران، علمی و فرهنگی/مرکز نشر دانشگاهی، چاپ چهارم.

صادقی اول، هادی و حسین محسنی.( 1401). تحلیل استعاره صلح و نوع­دوستی در نظریه دولت آیینی مانی، دولت­پژوهی، سال 8، شماره 29، ص ص. 188-151.

صفا، ذبیح­الله.( 1356). خلاصه­ی تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران، تهران، امیرکبیر.

صدیقی، غلامحسین.( 1372). جنبش­های دینی ایران در قرن­های دوم و سوم هجری، تهران، پازنگ.

صورالأقالیم.( 1353). به­تحقیق و تصحیح منوچهر ستوده، تهران، بنیاد فرهنگ ایرانی.

طقوش، محمدسهیل.( 1385) . دولت عباسیان، ترجمه حجت­الله جودکی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ سوم.

طوسی، محمد بن محمود.( 1345). عجایب­المخلوقات، به­اهتمام منوچهر ستوده، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

غفاری، اصلان.( 1383) . پذیرش اسلام در ایران، تهران، پژوهه.

فرای، ریچارد ن.( 1385). میراث باستانی ایران، ترجمه مسعود رجب­نیا، تهران ، علمی فرهنگی، چاپ هفتم.

 فیاض، علی­اکبر.( 1391). تاریخ اسلام، تهران، دانشگاه تهران، چاپ نوزدهم.

قره­چانلو، حسین.( 1380).جغرافیاى تاریخى کشورهاى اسلامى، جلد اول، تهران، سمت.

قزوینى، زکریا.( 1373).آثارالبلاد و اخبارالعباد، ترجمه میرزا جهانگیر قاجار، تهران ، امیرکبیر.

 قطبی اهری نجم، ابوبکر.( 1389). تواریخ شیخ اویس، به­کوشش ایرج افشار، تبریز، ستوده.

کاتب بغدادى.( 1370). قدامه بن جعفر، الخراج، ترجمه حسین قره­چانلو، تهران، البرز.

کانپا، متیو.( 1399). هنر و تشریفات مذهبی مانوی، ترجمه نگار مروتی، جندی شاپور، سال 6، شماره 21، ص ص. 102-51.

کریستن­سن، آرتور.( 1345). ایران در زمان ساسانیان، ترجمه غلامحسین رشید یاسمی، تهران، گلشن، چاپ سوم.

کلارک، جیلین.( 1379). اعترافات آگوستین، ترجمه رضا علی­زاده، تهران: مرکز.

گیرشمن، رومن.( 1384 ). تاریخ ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمود بهفروزی، تهران، جامی،چاپ شانزدهم.

 لطفی، نقی و محمدعلی علی­زاده.( 1386 ). تاریخ تحولات اروپا در قرون جدید، تهران، سمت، چاپ چهارم.

 لوکاس، هنری.( 1372). تاریخ تمدن، جلد یکم، ترجمه عبدالحسین آذرنگ، تهران، کیهان.

 مشکور، محمدجواد.( 1387 ) . فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، بنیاد پژوهش­های اسلامی، چاپ ششم.

 مفتخری، حسین و حسین زمانی.( 1384 ) . تاریخ ایران؛ از ورود مسلمانان تا پایان طاهریان، تهران، سمت،  چاپ دوم.

مقریزى، احمد بن على.( 2378) . المواعظ و الإعتبار فى ذکر الخطط و الآثار، جلد یکم، تحقیق و تصحیح توسط ایمن فؤاد سید، لندن: موسسه الفرقان للتراث الاسلامی.

مورگان، دیوید.( 1380) . مغول­ها، ترجمه عباس پورمخبر، تهران، مرکز، چاپ دوم.

میرباقری­فرد، سیدعلی­اصغر و دیگران.( 1380) . تاریخ ادبیات ایران، جلد اول، تهران، سمت.

میرزایی، محسن.( 1403 ) . زمینه­های تأثیرپذیری مانی از هندوستان و شواهد آن در شاپورگان، مطالعات ایرانی، شماره 45، سال 23، بهار و تابستان ، ص ص. 446-419.

میرزایی، صدرالدین.( 1347 ) . زندگی و تمدن در قرون وسطی، تهران، اقبال.

میرفخرایی، مهشید.( 1383) . فرشته­ی روشنی؛ مانی و آموزه­های او، تهران، ققنوس.

نفیسی، سعید.( 1346) . سرچشمه تصوف در ایران، تهران، چاپخانه مروی.

نقیوسى، قدیس یوحنا.(1382) . تاریخ مصر لیوحنا النقیوسی؛ رویه قبطیه للفتح الاسلامی، قاهره: عین للدراسات و البحوث الإنسانیة و الاجتماعیة. 

نوذری، عزت­الله.( 1382) . اروپا در قرون وسطی، شیراز، نوید شیراز، چاپ سوم.

وامقی، ایرج.( 1373 ) . عیسی مسیح در نوشته­های مانوی، آشنا، شماره 19، سال 3، مهر و آبان ، ص ص. 79-75.

ویسهوفر، یوزف.( 1378) . ایران باستان، ترجمه مرتضی ثاقب­فر، تهران: ققنوس، چاپ سوم.

هفت کشور و سفرهاى ابن­تراب.( 1386). تهران، چشمه.

هوار، کلمان.( 1384 ). ایران و تمدن ایران، ترجمه حسن انوشه، تهران، امیرکبیر، چاپ چهارم.

یاقوت حموى، عبدالله.(1380). معجم­البلدان، جلد اول، ترجمه علی­نقی منزوی، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور.