پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,852,483 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,586,508 |
راهبردهای سیاسی و نظامی باد بن دوستک در برابر عضدالدوله و صمصام الدوله بویهی با تاکید بر الگوی تاریخی ابن خلدون | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 5، دوره 19، شماره 37، آبان 1404، صفحه 107-135 اصل مقاله (1.53 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.52665.3811 | ||
| نویسندگان | ||
| سکینه سعیدی* ؛ سید علی اکبر عباسپور | ||
| استادیار تاریخ و تمدن ملل اسلامی، گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| جستار حاضر به بررسی و تحلیل راهبردهای سیاسی و نظامی «باد بن دوستک» ـ بنیانگذار حکومت بنیمروان در دیاربکر ـ در مواجهه با عضدالدوله و صمصامالدوله بویهی پرداخته و این کنشها را در چارچوب الگوی تاریخی ابنخلدون تحلیل کرده است. این پژوهش بر آن است تا با بهرهگیری از منابع تاریخی و با روش توصیفی ـ تحلیلی، نشان دهد که شکلگیری قدرت باد در بستر انحطاط و فروپاشی تدریجی حکومت مرکزی آلبویه و با اتکا به نارضایتی اجتماعی و موقعیت جغرافیایی ویژه ثغور و نیز فرصت به دست آمده از خلا قدرت و اختلافات داخلی پس از درگذشت عضدالدوله رخ داد. باد با بهرهگیری از سیاستهای واقع بینانه، از جمله اتحاد با امپراتوری روم، و اجرای جنگهای نامنظم در مناطق صعب العبور، توانست به رغم مخالفت دستگاه خلافت عباسی، مشروعیت و نیروی مردمی لازم را برای تأسیس حکومتی محلی فراهم آورد. در مقابل، عضدالدوله و صمصامالدوله دیلمی با رویکرد نظامی متداول و متمرکز به مقابله برخاستند؛ اما بهدلیل محدودیت نفوذ در ثغور مطابق با الگوی تاریخی ابن خلدون و نیز به سبب مواجهه با بحرانهای داخلی پس از مرگ عضدالدوله، نتوانستند موفقیتی پایدار بهدست آورند. این مقاله ضمن تحلیل تطبیقی این دو راهبرد، نشان میدهد که چگونگی بهرهگیری از ضعف ساختارهای مرکزی، توان مردمی، و اعمال قدرت در ثغور ، میتواند زمینهساز ظهور دولتهای محلی شود؛ همانگونه که ابنخلدون آن را در نظریهی انتقال قدرت با بهره مندی از موقعیت نواحی مرزی تبیین کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بنی مروان؛ باد بن دوستک؛ دیار بکر؛ عضدالدوله؛ صمصام الدوله؛ الگوی تاریخی ابن خلدون | ||
| مراجع | ||
|
ابن اثیر، عزالدین، (1371)، الکامل فی التاریخ، تحقیق علی شیری، بیروت، داراحیاءالتراث العربی.
ابن اثیر، عزالدین، (بی تا)، التاریخ الباهر فی الدوله الاتابکیه بالموصل، تحقیق عبدالقادر احمد طیلمات، القاهره، دار الکتب الحدیثة.
ابن ازرق، احمد بن یوسف علی بن الازرق، (1386ش)، تاریخ میافارقین دیار بکر، تصحیح بدوی عبداللطیف عوض، ترجمه و تحشیه قرچانلو، تهران، سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، چاپ اول.
ابن الوردی، زین الدین عمر، (1417ق)، تاریخ ابن الوردی، بیروت، دارالکتب العلمیه، بیروت، چاپ اول.
ابن بلخی، ابوزید احمد بن سهل، (1921م)، فارسنامه، لندن، لیدن، چاپ لسترنج و نیلکسون.
ابن خلدون، عبدالرحمن بن خلدون، (1364ش)، تاریخ، ترجمه عبدالحمیدآیتی، تهران،مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چاپ اول.
ابن خلدون، عبدالرحمن بن خلدون، (1369ش)، مقدمه، ترجمه محمد پروین گنابادی،تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هفتم.
ابن عبری، غریغوریوس ابوالفرج بن هارون المالطی، (1364ش)، تاریخ مختصر الدول، ترجمه محمد علی تاج پور و حشمت الله ریاضی، تهران،موسسه اطلاعات، چاپ اول.
اشپولر، برتولد، (1369ش)، تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، ترجمه جواد فلاطوری، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم.
امیر شاهکرمی، مهین، منتظر القائم، اصغر و پیرمردیان، مصطفی، (1401). کاربست روش ابن خلدون در نقد اخبار بلاذری درباره فتوح قتیبه بن مسلم باهلی در ماوراءالنهر. نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، 16 (30). 135-113.
انطاکی، یحیی بن سعید بن یحیی الانطاکی، (1990م)، تاریخ الانطاکی المعروف به صله تاریخ اوتیخا، حققه عمرعبدالسلام تدمری، لبنان، حروس برس.
ایمانپور، محمد تقی، یحیایی، علی و جهان، زهرا. (1395). بازیابی فرهنگ ایران باستان در دورةآلِ بویه: مشروعیت سیاسی حکومت. نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام،10 (19): 50-31.
باسورث، کلیفورد ادموند، (1371ش)، سلسله های اسلامی، ترجمه فریدون بدره ای، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
بدلیسی، شرف خان، (1364ش)، شرفنامه، مؤسسه مطبوعاتی علمی، تهران، چاپ دوم.
خضری، احمدرضا، (1384ش)، تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی و دانشگاهی(سمت)، چاپ پنجم.
خضری بک، محمد، (2005م)، محاضرات تاریخ الامم الاسلامیة، بیروت، دارالکتاب.
ذهبی، شمس الدین ابو عبدالله الترکمانی الذهبی، (1364ق)، کتاب دول الاسلام، حیدر آباد، دارالمعارف العثمانیه، الطبعه الثانیه.
ر. ن. فرای و دیگران، (1372ش)، تاریخ ایران، ترجمه حسن انوشه، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ دوم.
روذراوری، محمد بن حسین الملقب الظهیر الدین الروذراوری، (2003م/1424ق)، ذیل تجارب الامم،بیروت، دار الکتب العلمیه، الطبعه الاولی.
روستا، جمشید، (1392). تحلیلی بر چگونگی قدرت گیری خاندان محلی دانشمندیان (آل دانشمند) درآناتولی. نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، 7(13): 17-36.
زکی، محمد امین، (1936م)، خلاصه تاریخ الکرد و کردستان من اقدم العصور التاریخیه حتی الان، ترجمه محمد علی عونی، القاهره، مطبعه السعاده.
سامر، فیصل، (1388ش)، دولت حمدانیان، ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگزلو، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
شبانکارهای، محمد بن علی بن محمد، (1363ش)، مجمع الانساب، تصحیح میر هاشم محدث، تهران، انتشارات امیر کبیر، چاپ اول.
شکعه، مصطفی، (1959م)، سیف الدوله الحمدانی، القاهره، دارالقلم المکتبه التاریخیه.
طقوش، محمد سهیل، (1385ش)، دولت عباسیان، ترجمه حجت الله جودکی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
عباسپور، سیدعلی اکبر و تفضلی، عباس علی، (1391)، تبیین راهبردهای نظامی سلجوقیان در برابر کردهای بنی مروان (با تاکید بر الگوی تاریخی ابن خلدون)، فصلنامه فقه و تاریخ و تمدن، 88-66.
غزالی، نصیحه الملوک، (1937م)، تهران، چاپ همایی.
فرخی، یزدان و امین پور، آرش. (1397). شاه اسماعیل، اُمرای کُرد و از دست رفتن دیاربکر از ایران. نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام،12 (22): 132-109.
فوزی، فاروق عمر، (1998م)، الخلافه العباسیه (الجزء الثانی)، السقوط و الانهیار، فلسطین، دارالشرق النشر و التوزیع، چاپ اول.
متز، آدام، (1362ش)، تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری، ترجمه علیرضا ذکاوتی، قراگزلو، تهران، امیرکبیر، چاپ اول.
منسفیلد، پیتر، (1385ش)، تاریخ خاورمیانه، ترجمه عبدالعلی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ نخست.
منفرد، افسانه؛ باد کرد، دانشنامه جهان اسلام، (باقی نهاوندی)،190و191/1.
موصلی، منذر، (1995م/1416ق)، العرب و الاکراد، دارالعضون العربی، بیروت، الطبعه الثالثه. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 97 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 48 |
||