پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 839 |
| تعداد مقالات | 8,106 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,425,958 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,321,438 |
بازپیکربندی هویت ایرانی در ایالت جبال پس از فتح اسلامی تا تثبیت قدرتهای محلی؛ (تحلیلی جامعهشناسی تاریخی از دین، قدرت و مقاومت فرهنگی) | ||
| نشریه پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام | ||
| مقاله 6، دوره 19، شماره 37، آبان 1404، صفحه 168-206 اصل مقاله (1.52 M) | ||
| نوع مقاله: علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jhr.2025.53244.3829 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن شیخ پیری1؛ داریوش نظری* 2؛ مجتبی گراوند2؛ سید علاء الدین شاهرخی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. | ||
| 3استاد، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با رویکرد جامعهشناسی تاریخی، فرایند بازپیکربندی هویت ایرانی در ایالت جبال را از زمان فتح اسلامی تا تثبیت قدرتهای محلی مورد بررسی قرار داده است. این پژوهش با عبور از روایتهای خطی تاریخنگارانه، تلاش کرده است تا پویاییهای دین، قدرت و فرهنگ را در بستر گذار از ساختارهای پیشااسلامی به نظم خلافت اسلامی تحلیل کند و نشان دهد این گذار چگونه به بازآرایی تدریجی عناصر هویتی ایرانی انجامیده است.روش تحقیق در این پژوهش، مبتنی بر تحلیل تاریخی انتقادی و مطالعه منابع متقدم تاریخی، جغرافیایی و ادبی است و دادهها با تمرکز بر مناسبات قدرت و نقش کنشگران اجتماعی بازخوانی شدهاند.یافتهها نشان میدهد که تحول دینی در جبال صرفاً جایگزینی آیینی نبود، بلکه عرصهای برای رقابت بر سر معنا و مشروعیت اجتماعی بوده است.نخبگان ایرانی با اتکا به میراث فرهنگی و تاریخی خود و در چارچوب نظم جدید سیاسی، به بازتعریف هویت ایرانی و کسب موقعیتی تازه در ساختار قدرت دست یافتند. تثبیت قدرت خاندانهای محلی، بهویژه آلبویه و آلزیار، نیز به شکلگیری موازنهای میان اقتدار خلافت و سنتهای ایرانی انجامید.نتایج پژوهش نشان میدهد که بازپیکربندی هویت ایرانی در جبال فرایندی تدریجی و چندبعدی بود که از تعامل دین، قدرت و منابع نمادین در بستر تاریخی شکل گرفت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایالت جبال؛ تحولات مذهبی؛ مقاومت فرهنگی؛ نخبگان ایرانی؛ هویت ایرانی؛ فتح اسلامی؛ قدرت های محلی | ||
| مراجع | ||
|
منابع فارسی و عربی:
آقازاده، جعفر و مومنی، محسن (1389)، ایران و آل بویه، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره 151،آذر 1389، صص 69-61.
ابناثیر، عزالدین علی (1371ش)، الکامل، ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، تهران: مؤسسه مطبوعاتی علمی.
ابنحوقل، محمد (1345)، صورهالارض، ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ابنطقطقی، محمد بن علی (۱۳۶۰)، تاریخ فخری،ترجمه محمد وحید گلپایگانی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
ابنعبری، غریغوریوس بن هارون (1377)، مختصر تاریخ الدول، عبدالمحمد آیتی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
ابنفقیه، احمد بن محمد (1349)، مختصر البلدان: بخش مربوط به ایران،ترجمه محمد رضا حکیمی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ابنمسکویه، احمد بن محمد (1376)، تجارب الأمم، ترجمه علی نقی منزوی، تهران: توس.
ابنندیم، محمد بن اسحاق (1346)، الفهرست، ترجمه محمد رضا تجدد، تهران: بانک بازرگانی ایران.
ابو الفرج اصفهانی، علی بن حسین (1415)، الأغانی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
ابو الفرج اصفهانی، علی بن حسین (1339)، فرزندان أبو طالب، ترجمه جواد فاظلی، تهران: علی اکبر علمی.
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد(1386)، آثار الباقیه،ترجمه اکبر دانا سرشت، تهران: امیرکبیر.
اشپولر، برتولد(1373) ، تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، جلد 1، ترجمه جواد فلاطوری، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
اصطخری، ابراهیم بن محمد (2004 م)، المسالک و الممالک، قاهره: الهیئة العامة لقصور الثقافة.
بابایی، رسول (1390)، امکانات سیاسی در نظریه جامعهشناختی پیر بوردیو: تولید نطریه سیاسی، فصلنامه سیاست، دوره ۴۱، شماره ۳.
بلاذری، احمد بن یحیی (1337)، فتوح البلدان،ترجمه محمد توکل، تهران: نشر نقره.
بیهقی، محمد بن حسین (بیتا)، تاریخ بیهقی، جلد 5، تهران: دنیای کتاب.
پیرنیا، حسن (1380)، تاریخ ایران از آغاز تا انقراض ساسانیان، جلد ۱. تهران: خیام.
تاریخ سیستان (1366)، مصحح محمد تقی بهار، تهران: پدیده خاور.
تتوی، احمد بن نصرالله (1382) تاریخ ألفی (تاریخ هزار ساله اسلام)، جلد 2، مصحح غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
تفضلی احمد (1354)، مینوی خرد، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
جنکینز، ریچارد (1385)، پیر بوردیو، ترجمه حسن چاوشیان و لیلا جوافشانی، تهران: نشر نی.
چوکسی، جمشید گرشاسب (1381)، ستیز و سازش، ترجمه نادر میرسعیدی، تهران: انتشارات ققنوس.
چلونگر، محمدعلی؛ غضنفری، محمدنبی (۱۳۹۴): ماهیت دینی و ترکیب اجتماعی جنبش های ایرانی در قرون نخستین اسلامی، کارنامه تاریخ، شماره 3، بهار ۱۳۹۴، تهران: ۱۵-۴۴.
حمزه اصفهانی، حمزه بن حسن (بیتا)، تاریخ سنی ملوک الأرض و الأنبیاء علیهم الصلاة و السلام، بیروت: دار مکتبة الحیاة.
حقیقت، عبدالرفیع (1355)، اعتقاد و دلبستگی عمیق ایرانیان به آیین کهن ملی: نهضت ایرانیان در نقل و ترجمه کتب، مجله گوهر، شماره 41، مرداد 1355، صص 421-417.
دریایی، تورج (۱۳۸۳)، سقوط ساسانیان: فاتحان خارجی، مقاومت داخلی و تصویر پایان جهان، مترجمان م، اتحادیه و ف، امیرخانی. حسینآبادی، تهران: نشر تاریخ ایران.
دینوری، احمد بن داود (1371)، اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران: نشر نی.
رافعی قزوینی، عبدالکریم بن محمد (1408 ق)، التدوین فی أخبار قزوین، جلد 1، بیروت: دار الکتب العلمیة.
راوندی، مرتضی (1354) تاریخ اجتماعی ایران، جلد 2، تهران: امیرکبیر.
رویگر، محمد (1387)، بررسی نسب آل بویه، رشد آموزش تاریخ، دوره 9، شماره 4، تابستان 1387، صص 26-23.
روشن، محمد (1369)، خداینامهها و شاهنامه فردوسی، کلک، شماره 7، مهر 1369، صص 18-10.
ریتزر، جورج، و گودمن، داگلاس جی (1390)، نظریه جامعهشناسی مدرن، ترجمه خلیل میرزایی و عباس لطفیزاده، تهران: انتشارات جامعهشناسان.
زرین کوب، عبدالحسین (1378)، دو قرن سکوت، تهران: سخن.
سیدمن، استیون (1386)، کشاکش آراء در جامعهشناسی، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
شویره، کریستیان، و فونتن، اولیویه (1385)، واژگان بوردیو، ترجمه مرتضی کتبی، تهران: نشر نی.
صالحی، حسین؛ قره داغی، معصومه؛ عبادی، احد؛ رئیس سادات، حسین (۱۴۰3): دنیای اسلام و آداب و رسوم و جشن های ایرانی، پژوهشهای اخلاقی، شماره 4، تابستان ۱۴۰3، تهران: ۱۱۳-۱۲۶.
صدیقی، غلامحسین (1392)، جنبشهای دینی ایرانی در قرنهای دوم و سوم هجری، تهران: انتشارات پازنگ.
صفا، ذبیحالله (1369)، تاریخ ادبیات در ایران، جلد 1، چاپ دهم، تهران: فردوس.
طبری، محمد بن جریر (1375ش)، تاریخ طبری، چاپ پنجم، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: اساطیر.
طباطبایی، کمالالدین (۱۳۹۲)، «زوال اندیشه احیای حکومت ساسانی در دوره خلافت عباسی (از مازیار تا مرگ مرداویج)»، مسکویه، سال ۸، شماره ۲۶، صص، ۱۳۶–۱۵۱.
غزالی، محمد بن محمد، (1333)، کیمیای سعادت، جلد ۱، مصحح احمد آرام، تهران: چاپخانه مرکزی.
قمی، حسن بن محمد (1385)، تاریخ قم، ترجمه حسن بن علی قمی، محقق محمد رضا انصاری قمی، قم: کتابخانه بزرگ آیتالله مرعشی نجفی.
کریستنسن، آرتور امانویل (1368)، ایران در زمان ساسانیان،ترجمه غلامرضا رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب.
کیقباد، بهمن (1350)، قصه سنجان: داستان مهاجرت زرتشتیان ایران به هند، ویراستار هاشم رضی (یزدگردی ۹۶۹–۱۰۰۸ هـ.ش / ۱۶۰۰ م)، تهران: سازمان انتشارات فروهر.
مکی، محمدکاظم (1383ش)، تمدن اسلامی در عصر عباسی، ترجمه محمد سپهری، تهران: سمت.
مقدسی، محمد بن احمد (1361)، أحسن التقاسیم فی معرفة الأقالیم، ترجمه علی نقی منزوی، تهران: کومش.
محمدی ملایری، محمد (1379)، تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی، جلد 1، تهران: توس.
مسعودی، علی بن حسین (1374)، مروج الذهب، جلد 2، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
ممتحن، حسینعلی(1385)، نهضت شعوبیه: جنبش ملی ایرانیان در برابر خلافت اموی و عباسی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
موسوی حاجی، سیدرسول؛ عطایی، مرتضی؛ کولابادی، راحله (۱۳۹2): بازیابی هویت ایرانی در سدههای نخستین اسلامی با تکیه بر عناصر فرهنگی و هنری پیش از اسلام، پژوهشنامه خراسان بزرگ، شماره 14، بهار ۱۳۹2، تهران: ۷۹-۹۱.
موگویی، داریوش؛ صالحی، افشین؛ ابرهیمی، لیلا (۱۳۹۳): ساختار تمدن اسلام در عصر اول عباسی و نقش عناصر ایرانی در آن، تاریخ (دانشگاه آزاد اسلامی واحد محلات)، شماره 33، تابستان ۱۳۹۳، تهران: ۱۸-۵۴.
نظامالملک، حسن بن علی(1364)، سیرالملوک (سیاستنامه)، محقق هیوبرت دارک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
نظریان، جواد؛ رضوی، سیدابوالفضل؛ سپهری، محمد (۱۴۰۰): بررسی تحولات اجتماعی «جبال» در دوره ی آل بویه، تاریخ (دانشگاه آزاد اسلامی واحد محلات)، شماره 60، بهار ۱۴۰۰، تهران: ۲۸۸-۳۰۶.
نقیبزاده، احمد و مجید استوار (1391)، بوردیو و قدرت نمادین، فصلنامه سیاست (مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی)، دوره ۴۲، شماره ۲.
وکووانت، لوئیک جی. دی (1379)، پیر بوردیو، در متفکران بزرگ جامعهشناسی، نوشته راب استونز، ترجمه مهرداد میردامادی، تهران: مرکز.
یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله (1995 م)، معجم البلدان، جلد 2، بیروت: دار صادر.
یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله (1381)، معجم الأدباء، جلد 1، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: سروش.
یعقوبی، احمد بن اسحاق (1422 ق)، البلدان، بیروت: دار الکتب العلمیة.
یعقوبی، احمد بن اسحاق (1371)، ترجمه تاریخ یعقوبی، جلد 2، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
منابع لاتین:
Encyclopedia Iranica. (n.d.). Eschatology in Zoroastrianism. Retrieved from.
Miles, George G. The Numismatic History of Rayy. New York, 1938 ;A Portrait of the Buyid Prince Rukn al-Dawla. ANSMN, vol. XI (1964) PP. 283-93.
Bourdieu, P. (1977). ،Outline of a theory of practice، (R. Nice, Trans.). Cambridge University Press.
Bourdieu, P. (1984). ،Distinction: A social critique of the judgement of taste، (R. Nice, Trans.). Harvard University Press.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), ،Handbook of theory and research for the sociology of education، (pp. 241-258). Greenwood.
Bourdieu, P. (1991). ،Language and symbolic power، (G. Raymond & M. Adamson, Trans.). Harvard University Press.
Bourdieu, P. (1993). ،The field of cultural production: Essays on art and literature،. Columbia University Press.
Bourdieu, P. (1996). ،The rules of art: Genesis and structure of the literary field، (S. Emanuel, Trans.). Stanford University Press
Bourdieu, P. (1998). Practical reason: On the theory of action. Stanford University Press.
Bourdieu, P. (1989). Social space and symbolic power. Sociological Theory, 7(1), 14–25. https://doi.org/10.2307/202060 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 185 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 21 |
||