پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 28 |
| تعداد شماره‌ها | 871 |
| تعداد مقالات | 8,402 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,055,999 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,421,871 |
پیوندهای اسطوره‌ای و آیینی در شاهنامه و مهابهارتا | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 3، دوره 10، شماره 2، مهر 1405، صفحه 55-82 اصل مقاله (1.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.50633.1251 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی دانشور* 1؛ سمیه خلیلی2 | ||
| 1نویسنده مسئول، استادیار، گروه ادیان شرق، دانشکده ادیان، دانشگاه ادیان و مذاهب قم ،قم ، ایران | ||
| 2پژوهشگر، پژوهشگاه ادیان و مذاهب وابسته به دانشگاه ادیان و مذاهب قم ،قم ، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به بررسی تطبیقی پیوندهای اسطوره‌ای و آیینی در دو منظومه حماسی شاهنامه و مهابهارت می‌پردازد، با توجه به اشتراکات فرهنگی و تاریخی میان اقوام هند و ایرانی، هدف این مطالعه تحلیل عناصر مشترک در آیین‌ها و اسطوره‌های این دو اثر باستانی است. روش تحقیق به صورت تحلیلی‌ـ‌تطبیقی است و به بررسی مناسک آیینی همچون تطهیر با خون، آب و آتش، و آیین‌های قربانی می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که هر دو منظومه بازتاب‌دهنده نظام‌های اعتقادی مشترکی هستند که ریشه در باورهای کهن هند و ایرانی دارند. برای نمونه، آیین قربانی اسب که در داستان کیخسرو و پاندوان دیده می‌شود، بیانگر تلاش برای پاک‌سازی گناهان و کسب رستگاری است. همچنین، آزمون‌های پاکدامنی نظیر عبور سیاوش از آتش و تطهیر سیتا در مهابهارت، نشان‌دهنده باورهای مشترک درباره اثبات حقانیت از طریق آزمون‌های الهی است. تطابق آیین‌های خاکسپاری، از جمله دخمه‌گذاری در شاهنامه و سوزاندن اجساد در مهابهارت، بر اهمیت تطهیر و رستگاری در باورهای اسطوره‌ای هر دو فرهنگ تأکید دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که شاهنامه و مهابهارت نه تنها به عنوان منابع ادبی و تاریخی ارزشمند، بلکه به عنوان اسناد فرهنگی، نمایانگر پیوندهای عمیق میان دو ملت ایران و هند هستند. این پژوهش بر اهمیت مطالعات تطبیقی در درک بهتر اشتراکات فرهنگی میان تمدن‌های باستانی تأکید می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اسطوره؛ آیین؛ تطهیر؛ قربانی | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم.
امام اعظمی، علی، (1402)، رساله «تحلیل فضائل و رذائل اخلاقی در قرآن و کتاب مهابهارتا»، دفاع شده در جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، پایگاه ایرانداک.
ایرانشان بن ابی الخیر. (1370). بهمن نامه. تصحیح ر. عفیفی. تهران، ایران: علمی و فرهنگی.
باستید، روژه، (1391). دانش اساطیر. ترجمة جلال. ستاری. تهران، ایران: توس.
بهار، مهرداد،(1386)، جستاری در فرهنگ ایران. تهران، ایران: اسطوره.
پرتو، بابک (۱۳۹۳)، اسطوره و آیین، تهران: کتابدار
پورداوود، ابراهیم، (1377)، توضیحات یشت ها. در یشتها. تهران، ایران: اساطیر.
تریپاتهی، راما شنکر ( 1400)، تاریخ هند قدیم، ترجمه سیدابوالفضل علیزاده طباطبایی، تهران: آواهیا
خالقی مطلق، جلال. (1356). «یکی دخمه کردش ز سم ستور»، مجلة زبان و ادبیات فارسی، ،124 .462₋470.
خدادادیان، اردشیر، (1376)، آریایی‌ها و مادها (تاریخ عهد باستان)، تهران: تشتر.
دوبوکور، مونیک. (1391). رمز های زنده جان. ترجمة ج. ستاری. تهران، ایران: مرکز.
دومزیل، ژرژ.( (1383ب). سرنوشت شهریار، ترجمه شیرین مختاریان، مهدی باقی، تهران، ایران: قصه
دومزیل، ژرژ.( (1384). بررسی اسطورة کاووس در اساطیر ایرانی و هندی. ترجمه شیرین مختاریان، مهدی باقی تهران، ایران: قصه
دومزیل، ژرژ.(1383الف). سرنوشت جنگجو، ترجمه شیرین مختاریان،تهران، ایران: قصه.
رضایی، مهدی، (1384). آفرینش و مرگ در اساطیر. تهران، ایران: اساطیر.
روتون، ک. ک، (1387). اسطوره، ترجمة ابوالقاسم اسماعیل پور. تهران، ایران: مرکز
رویانی، وحید؛ موسوی، صفیه، (1393)، «مقایسه ی تطبیقی فره ایزدی در شاهنامه و مهابهاراتا»، جستارهای نوین ادبی»زمستان 1393 - شماره 187.
سگال، رابرت. آلن، (1394)، اسطوره، ترجمه فریده فرنودفر، تهران، سینا.
شوالیه، ژان،گربران، آلن، (1387). فرهنگ نمادها. ترجمة سودابه. فضایلی. تهران، ایران: جیحون.
صدیقی، علیرضا، قبادی، حسینعلی، (1385)،«مقایسه ساختاری خویشاوند کشی و خویشاوند آزاری در شاهنامه و مهابهارتا». فصلنامة پژوهش های ادبی، شماره11، 145₋164
علمی، قربان؛ براتی پور، حمید رضا؛ لطیفی، عبد الحسین؛ جلالی شیجانی، جمشید، (1401)، «مفهوم نفس درمنظومه مهابهاراتا»، پژوهش های اعتقادی کلامی ،بهار 1401 - شماره 45.
فردوسی، ابوالقاسم، (1386). شاهنامه. تصحیح جلال خالقی مطلق. تهران، ایران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.
فریزر، جیمز جورج، (1388)، شاخه زرین: مطالعه‌ای در دین و جادو. ترجمة ک. فیروزمند. تهران، ایران: آگاه.
کریستنسن، آرتور، (1389)، نمونه های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانهای ایرانیان. ترجمة ژاله آموزگار، احمد، تفضلی. تهران، ایران: چشمه.
کوپر، جی. سی، (1392)، فرهنگ نمادهای آیینی. ترجمة رقیه بهزادی، تهران، ایران: علمی.
مخبر، عباس، (1396)، مبانی اسطوره شناسی، تهران، ایران: مرکز
مختاریان، بهار، (1377)، اسطوره ی فریدون و ضحاک. مجلة ایران شناسی، شماره2، ص360
مدرسی، فاطمه؛ صیاد چمنی، آرتمیز، (1404) «هستی‌شناسی انسان در شاهنامه و مهابهاراتا بر بنیاد نیکی و بدی اسطوره»، مطالعات شبه قاره، بهار و تابستان 1404 - شماره 48، 161 ـ 180
مشکور، محمدجواد، (1363)، ایران در عهد باستان (در تاریخ اقوام و پادشاهان پیش از اسلام)، تهران، اشرفی.
موسوی، صفیه؛ مدرّسی، فاطمه (1397)، «مقایسة دو شخصیّت عرفانی در شاهنامه و مهابهاراتا»، بهارستان سخن»زمستان 1397 - شماره 42 ، 163 ـ 180
مهابهارتا. (1358). ترجمة نقیب خان. تصحیح م. جلالی نائینی. تهران، ایران: طهوری.
هاشمیان، لیلا، (1389)، نگاهی به رویین تنان اسطوره ها و وجوه مشترک رویین تن شاهنامه با رویین تن مهابهارات. فردوسی ، شماره87 ،51 ـ 53
هرودوت. (1362). تاریخ هرودوت. ترجمة غ. وحیدمازندرانی. تهران، ایران: علمی و فرهنگی.
هینلز، جان، (1386)، چشم اندازهای اسطوره. ترجمة ج. ستاری، تهران، ایران: توس
هینلز، جان، (1387)، مقدس و نامقدس. ترجمة نصرالله زنگوئی، تهران، ایران: سروش.
هینلز، جان، (1388)، شمنیسم؛ فنون خلسة کهن. ترجمة م. مهاجری. تهران، ایران: ادیان
هینلز، جان، (1390)، اسطوره‌های هند و ایران، ترجمه: لیلا زهرا، تهران: نشر نی.
هینلز، جان،.(1390)، اسطورة بازگشت جاودانه. ترجمة ب. سرکاراتی. تهران، ایران: طهوری
الیاده، میرچا، (1396). اسطوره و آیین. ترجمه ابوالقاسم، اسماعیل پور، تهران، ایران: هیرمند.
یشتها، (1377)، ترجمة ابراهیم، پورداوود، تهران، ایران: اساطیر.
یعقوبی، رضا، (1380). خلاصه و گزارشی از کتاب چگونگی تدفین مردگان در عصر آهن در فالت مرکزی ایران. کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، ،42₋3 و 100 ـ104 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 311 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 39 |
||