پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 28 |
| تعداد شماره‌ها | 871 |
| تعداد مقالات | 8,402 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,055,997 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 11,421,860 |
واگرایی دنیا از آخرت و ممانعت از فروکاست هم‌گرایی آنها در مثنوی مولوی | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 7، دوره 10، شماره 2، مهر 1405، صفحه 169-196 اصل مقاله (927.27 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.51287.1261 | ||
| نویسندگان | ||
| فرانک بهمنی1؛ علی اصغر غفوری* 2 | ||
| 1دانشیار، فلسفه و کلام، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| 2نویسنده مسئول، استادیار، گروه ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر، تحلیل واگرایی(Divergence) دنیا و آخرت و بررسی ممانعت از فروکاست هم‌گرایی(Convergence) این دو مفهوم در مثنوی مولوی است. این پژوهش ازلحاظ نوعْ بنیادی و به‌لحاظ هدف کاربردی است و با روش تحلیل مضمون صورت‌گرفته‌است. داده‌هاى تحقیق پس از نمونه‌گیری هدفمند، در سه مرحله کدگذاری و تحلیل‌شده، سپس شبکۀ مضامین استخراج گردیده‌است. مثنوی مولوی جامعة تحقیق و سایر منابع همسو با هدفْ منابع تکمیلی اند. حاصل تحقیق در پنج کلان‌مقولۀ «ماهیّت دنیا»، «ماهیّت ارزشی دنیا»، «ماهیّت ضدّارزشی دنیا» و «واگرایی دنیا از آخرت و هم‌گرایی با آن» دسته‌بندی شده‌است. شبکۀ مضامین چگونگی نگرش مولانا به دنیا و جلوه‌های آن در مقابل مفهوم آخرت روشن‌می‌سازد. یافته‌ها نشان‌می‌دهد که مولانا، ضمن ارج نهادن به دنیا به عنوان راهی برای رسیدن به کمال و عالم قدس، بر ضرورت تمایز بین این دو ساحت تأکیددارد و از فروکاستن ارزش‌های اخروی به امور دنیوی و واگرایی این دو ساحت پرهیزمی‌دهد. این پژوهش با بررسی ابیات مثنوی، نشان‌می‌دهد که چگونه خردورزی، مدارا، دوری از تعصب و تقلید کورکورانه، به عنوان نمودهای دنیوی، در تعامل با معنویت و ارزش‌های اخروی قرار می‌گیرند، اما هرگز نباید جایگزین آنها شوند. به این ترتیب، مولانا با ارائه تفسیری دوسویه از دنیا و آخرت، خوانندگان را به تعادل و تفکر در معنای زندگی دعوت می‌کند و روشن‌می‌سازد که رویکرد منفی به دنیا موجب واگرایی دنیا از آخرت و رویکرد رتبه‌ای به دنیا مانع فروکاست هم‌گرایی دنیا با آخرت می‌گردد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مثنوی مولوی؛ دنیا؛ آخرت؛ واگرایی دنیا از آخرت؛ هم‌گرایی دنیا با آخرت | ||
| مراجع | ||
|
* قرآن کریم.
نهج‌البلاغه (1380)، ترجمۀ محمّد دشتی، قم: نشر مشرقین.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (۱۳۸۲)، الأضحویة فى‌المعاد، تحقیق حسین عاصى، چاپ اوّل، تهران: شمس تبریزى.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (۱۳۲۶ق.)، تسع رسائل فى الحکمة و الطبیعیّات، چاپ دوّم، قاهره: دارالعرب،.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (۱۴۰۰ق.)، رسائل ابن‌سینا، قم: بیدار.
ابن‌عربى، محى‌الدّین (بى‌تا)، الفتوحات المکّیّه، بیروت: دار صادر.
ابن‌منظور، محمّدبن‌مکرّم (۱۴۱۴ق)، لسان‌العرب، تحقیق جمال‌الدّین میردامادی، بیروت: دارالفکر، دار صادر.
اخوان‌الصّفاء (۱۴۱۲ق.)، رسائل اخوان‌الصّفاء و خلان‌الوفاء، مجموعة من المؤلّفین(4 جلد)، بیروت: دارالإسلامیّه، چاپ اوّل. ج 1
امام‌خمینى، سیّد روح‌الله (۱۴00ق.)، موسوعة الإمام الخمینی«قدّس‌سرّه‌الشّریف»، تهران: مؤسّسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، ج 46.
امام‌خمینى، سیّد روح‌الله (۱۴۱۰ق.)، تعلیقات على شرح فصوص‌الحکم و مصباح‌الأنس، چاپ دوّم، قم: پاسدار اسلام.
امام‌خمینى، سیّد روح‌الله (۱۳۸۵)، تقریرات فلسفۀ امام‌خمینى، تقریر سیّد عبدالغنىِّ‌اردبیلى، چاپ دوّم، تهران: مؤسّسۀ تنظیم و نشر آثار امام‌خمینى.
امام‌خمینى، سیّد روح‌الله (۱۳۸8)، شرح چهل حدیث، چاپ چهارم، تهران: مؤسّسۀ تنظیم و نشر آثار امام‌خمینى.
امام‌خمینى، سیّد روح‌الله (۱۳۸7)، شرح حدیث جنود عقل و جهل، چاپ دوازدهم، تهران: مؤسّسۀ تنظیم و نشر آثار امام‌خمینى.
امام‌خمینى، سیّد روح‌الله (۱۳۸6)، شرح دعاء السّحر، چاپ چهارم، تهران: مؤسّسۀ تنظیم و نشر آثار امام‌خمینى.
امام‌خمینى، سیّد روح‌الله (۱۳۸9)، صحیفۀ امام، چاپ پنجم، تهران: مؤسّسۀ تنظیم و نشر آثار امام‌خمینى.
جامی، عبدالرّحمن‌بن‌احمد (1375)، نفحات الأنس من حضرات القدس، تهران: اطّلاعات.
جعفری تبریزی، محمّدتقی (1386)، ایده‌آل زندگی و زندگی ایده‌آل، تهران: مؤسّسۀ تدوین و نشر آثار علاّمه محمّدتقی جعفری.
راغب اصفهانى، حسین‌بن‌محمّد (۱۴۱۲ق.)، مفردات الفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان، چاپ اوّل، بیروت‌ـ دمشق: دارالقلم‌ـ دارالشّامیّه.
شعرانی، ابوالحسن (۱۳۸۹)، لغتنامۀ قرآن کریم: نگاهی نو به نثر طوبی، تحقیق سیّد محمّدرضا غیاثیِ‌کرمانی، چاپ اوّل، قم: بنیاد فرهنگی مهدی موعود.
«شیخِ‌اشراق» سهروردى، شهاب‌الدّین (۱۳۷۵)، مجموعه مصنّفات شیخِ‌اشراق، تصحیح هانرى کربن و دیگران، چاپ دوّم، تهران: مؤسّسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگى.
طباطبایی، محمّدحسین (1374)، تفسیر المیزان، ترجمۀ محمّدباقر موسوی، قم: جامعۀ مدرّسین حوزۀ علمیّۀ قم، دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، بوعلی فضل‌بن‌الحسن (1412ق.)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، لبنان، بیروت: دارالمعرفه.
فراهیدى، خلیل‌بن‌احمد (۱۴09ق.)، کتاب العین، تحقیق مهدى مخزومى و ابراهیم سامرّایى، چاپ دوّم، قم: هجرت.
فولکیه، پل (1396)، فلسفۀ عمومی یا مابعدالطّبیعه، بخش تمهیدی: مبحث انتقاد شناسایی، ترجمۀ یحیی مهدوی، تهران: دانشگاه تهران.
فیضکاشانی، ملاّ محسن (۱۴۱۷ق)، المحجّة‌البیضاء فى تهذیب‌الإحیاء، تصحیح علىّ‌اکبر غفّارى، چاپ چهارم، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
گرامی، غلام‌حسین (1384)، انسان در اسلام، تهران: نهاد نمایندگی مقام معظّم رهبری در دانشگاهها.
مجتهد شبستری، محمّد (۱۳۷۴)، «آخرت»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوّم، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۱.
مرتضوی، ضیاء (1400)، دانشنامۀ امام خمینی، تهران: مؤسّسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، ج 5.
مطهّر‌ی، مرتضی (1378)، مجموعه‌ی آثار(33 جلد)، قم: صدرا.
مکّى، ابوطالب محمّدبن‌على (۱۴۱۷ق)، قوت‌القلوب فى معاملة المحبوب، تصحیح باسل عیون‌السّود، چاپ اوّل، بیروت: دارالکتب العلمیّه.
ملاّصدرا، محمّدبن‌ابراهیم (۱۳۶۰)، أسرارُ الآیات، تصحیح محمّد خواجوى، تهران: انجمن حکمت و فلسفۀ ایران.
ملاّصدرا، محمّدبن‌ابراهیم (۱۳۵۴)، المبدأ و المعاد، تصحیح سیّد جلال‌الدّین آشتیانى، تهران: انجمن حکمت و فلسفۀ ایران.
نراقى، ملاّ احمد (1384)، معراج‌السّعاده، قم: اعلام‌التُّقی
نراقى، ملاّ مهدى (بى‌تا)، جامع‌السّعادات، تصحیح سیّد محمّد کلانتر، چاپ چهارم، بیروت: أعلمى.
میشل، توماس (1377)، کلام مسیحی، ترجمۀ حسین توفیقی، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب.
ویلسون، برایان (1381)، دین مسیح، ترجمۀ حسن افشار، تهران: نشر مرکز.
هجویری، علیّ‌بن‌عثمان (1388)، کشف‌المحجوب، به‌تصحیح محمود عابدی، چاپ چهارم، تهران: سروش. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 190 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 41 |
||