شناسایی عوامل زمینه‌ای موثر بر قلدری دانش‌آموزان در مدرسه: رویکرد تحلیل آمیخته

داداش زاده, مجید; اقبالی, علی; خداکریمی, شهلا

doi:10.22111/jeps.2024.48448.5701

تعداد نشریات	31
تعداد شماره‌ها	834
تعداد مقالات	8,015
تعداد مشاهده مقاله	14,851,801
تعداد دریافت فایل اصل مقاله	9,586,037

	شناسایی عوامل زمینه‌ای موثر بر قلدری دانش‌آموزان در مدرسه: رویکرد تحلیل آمیخته
مطالعات روانشناسی تربیتی
مقاله 3، دوره 21، شماره 54، شهریور 1403 اصل مقاله (1.27 M)
نوع مقاله: مقاله علمی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jeps.2024.48448.5701
نویسندگان
مجید داداش زاده^* ¹؛ علی اقبالی²؛ شهلا خداکریمی³
¹استادیار، گروه گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
²استادیار، گروه روان شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
³کارشناشی ارشد مشاوره خانواده، گروه مشاوره و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی عوامل محیطی موثر بر قلدری دانش‌آموزان در مدرسه، و با رویکرد تحلیل آمیخته از نوع اکتشافی (کیفی-کمی) انجام شد. بخش کیفی با رویکرد نظریه‌ی زمینه‌ایو با روش سیستماتیک، انجام شد. جامعه شامل کلیه‌ی معلمان پایه‌ی ششم و عوامل اجرایی مدارس ابتدایی در سال تحصیلی 1403-1402 بود و حجم نمونه تا حد اشباع نظرات، 12 نفر، تعیین و با روش هدفمند (معلمان و عوامل اجرایی دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری در رشته‌های مشاوره و روانشناسی، حداقل 15 سال سابقه خدمت)، انتخاب و داده‌های کیفی با کدگذاری سیستماتیک و نرم‌افزار MAXQDA2020 تحلیل شد. نتایج کیفی نشان داد 9 مقوله‌ی "نبود آموزش‌های مناسب، نبود جو حمایتی و ارتباطی، ساختار قدرت غیررسمی، عدم برخورد تخصصی با قلدری، پرورش شخصیت قلدر و قربانی، تخریب شخصیتی فرد قلدر، عوامل انسانی، ویژگی‌های فیزیکی مدرسه، و ساختار و سازمان مدرسه"، از عوامل محیطی موثر بر قلدری هستند. روش پژوهش در بخش کمی، توصیفی-همبستگی و جامعه شامل دانش‌آموزان پسر پایه ششم ابتدایی شهر خوی در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 1117 نفر بود. حجم نمونه با جدول کرجسی-مورگان، 373 نفر تعیین و با استفاده از روش خوشه‌ای یک‌مرحله‌ای، انتخاب شد. گردآوری داده‌ها با پرسشنامه‌ی قلدری ایلی‌نویز و پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته‌ی عوامل محیطی موثر بر قلدری در میان دانش‌آموزان، انجام شد. تحلیل داده‌های توصیفی و تحلیل مسیر با نرم‌افزارهای SPSS26 و AMOS26 نشان داد عوامل تعیین شده به صورت مستقیم و غیرمستقیم، قادر به پیش‌بینی قلدری در مدرسه و تبیین 9/70 درصد واریانس آن هستند. بر اساس نتایج می‌توان گفت این مطالعه با شناسایی و معرفی عوامل زمینه‌ای موجود در مدرسه که با قلدری در ارتباط هستند، به دانش موجود درباره‌ی قلدری در مدارس، غنای بیشتری بخشیده و با کنترل عوامل شناسایی شده در این پژوهش همانند ایجاد جو حمایتی و توجه به ویژگی‌های فیزیکی مدرسه، میزان قلدری در بین دانش‌آموزان را کاهش داد.
کلیدواژه‌ها
قلدری در مدرسه؛ عوامل محیطی؛ رویکرد مدل آمیخته

مراجع
اسمری برده زرد، یوسف؛ دولتشاهی، بهروز و طاهری، احسان. (1398). بررسی شیوع قلدری و ارتباط آن با مهارت های اجتماعی-هیجانی، مهارت حل مسئله و افسردگی در دانش آموزان متوسطه اول. آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی)، 12(48)، 13-32. https://www.doi.org/10.30495/jinev.2020.672759 بازرگان، عباس. (1402). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته: رویکردهای متداول در علوم رفتاری. دیدار: تهران. حسینی، سیدعدنان. (1402). آگاهی از قلدری در مدارس: چالش‌ها و راهکارهای آموزش‌های ضد قلدری در مدارس استان کردستان. مطالعات روانشناختی نوجوان و جوان، 4(4)، 103-84. https://www.doi.org/10.61186/jayps.4.4.84 خورسند خطیبانی، سجاد؛ خسروجاوید، مهناز و ابوالقاسمی، عباس. (1399). پیش بینی قلدری براساس ویژگی های شخصیتی، راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و تحمل پریشانی در دانش آموزان. پژوهشهای نوین روانشناختی، 15(60)، 131-148. https://dorl.net/dor/20.1001.1.27173852.1399.15.60.11.5 شیخ الاسلامی، علی؛ سلیمانی، اسماعیل و محرم‌زاده، هنگامه. (1397). اثربخشی آموزش حل مسئلۀ اجتماعی بر سازگاری و خودکارآمدی دانش ‏آموزان زورگو. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 14(47), 49-73. https://doi.org/10.22054/jep.2018.17688.1615 مظاهری تهرانی، محمدعلی؛ شیری، اسماعیل و ولی پور، مصطفی. (1394). بررسی ماهیت و شیوع قلدری در مدارس راهنمایی روستاهای شهرستان زنجان. روان شناسی تربیتی، 11(36)، 17-38. Alvarez-García, D., García, T., & Núñez, J. C. (2015). Predictors of school bullying perpetration in adolescence: A systematic review. Aggression and Violent Behavior, 23, 126–136. https://doi.org/10.1016/j.avb.2015.05.007 Baria, K & Gomez, D. (2022). Influence of social support to student learning and development. International Journal of Research Studies in Education, 11(2), 69-97. http://dx.doi.org/10.5861/ijrse.2022.112 Bauman, S., & Del Rio,A. (2006). Preservice teachers’ responses to bullying scenarios: Comparing physical,verbal,andrelationalbullying. Journal of Educational Psychology, 98, 219–231. http://dx.doi.org/10.1037/0022-0663.98.1.219 Bibou-Nakou, I., Asimopoulos, C., Hatzipemou, T., Soumaki, E., & Tsiantis, J. (2013). Bullying in Greek secondary schools: prevalence and profile of bullying practices. International Journal of Mental Health Promotion, 16(1), 3–18. https://doi.org/10.1080/14623730.2013.857824 Biswas, T., Thomas, H.J., Scott, J.G., Munir, K., Baxter, J., Huda, M.M., Renzaho, A.M.N., Cross, D., Ahmed, H.U., Mahumud, R.A, Mamun, A.A. (2022). Variation in the prevalence of different forms of bullying victimisation among adolescents and their associations with family, peer and school connectedness: a population-based study in 40 lower and middle income to high-income countries (LMIC-HICs). Journal of Child & Adolescent Trauma, 15(4), 1029-1039. https://doi.org/10.1007%2Fs40653-022-00451-8 Booth, M. Z., & Gerard, J. M. (2014). Adolescents’ stage-environment fit in middle and high school: The relationship between students’ perceptions of their schools and themselves. Youth & Society, 46(6), 735–755. https://doi.org/10.1177%2F0044118X12451276 Burriss, K. G. & Snead, D. (2018). Teacher bullying: A reality or a mjyth?. Children and Teenagers, 1(1), 34-48. https://doi.org/10.22158/ct.v1n1p34 Chaux, E., Velásquez, A.M., Schultze-Krumbholz, A., Scheithauer, H. (2016). Effects of the cyberbullying prevention program media heroes (Medienhelden) on traditional bullying. Aggressive Behavior, 42 (2), 157–165. http://dx.doi.org/10.1002/ab.21637 Demol, K., Leflot, G., Verschueren, K., and Colpin, H. (2020). Revealing the transactional associations among teacher-child relationships, peer rejection and peer victimization in early adolescence. Journal of Youth and Adolescence. 49(11), 2311–2326. https://link.springer.com/article/10.1007/s10964-020-01269-z Evans, C. B. R., Fraser, M. W., & Cotter, K. L. (2014). The effectiveness of school-based bullying prevention programs: A systematic review. Aggression and Violent Behavior, 19(5), 532–544. https://doi.org/10.1016/j.avb.2014.07.004 Fabris, M. A., Badenes-Ribera, L., & Longobardi, C. (2021). Bullying victimization and muscle dysmorphic disorder in Italian adolescents: The mediating role of attachment to peers. Children and Youth Services Review, 120, Article 105720. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105720 Gaffney, H., Ttofi, M. M., & Farrington, D. P. (2021). Effectiveness of school-based programs to reduce bullying perpetration and victimization: An updated systematic review and meta-analysis. Campbell Systematic Reviews, 17(2), 1-102. http://dx.doi.org/10.1002/cl2.1143 Gendron,B., Williams,K., & Guerra,N. (2011). Ananalysis of bullying among students within schools: Estimating the effects of individual normativebeliefs, self-esteem, andschool climate. Journal of School Violence, 10(2), 150–164. http://dx.doi.org/10.1080/15388220.2010.539166 Garaigordobil, M., & Martínez-Valderrey, V. (2018). Technological resources to prevent cyberbullying during adolescence: The Cyberprogram 2.0 program and the Cooperative Cybereduca 2.0 videogame. Frontiers in Psychology, 9, Article 745. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00745. Gladden, R. M., Vivolo – Kantor, A. M., Hamburger, M. E., & Lumpkin C. D. (2014). Bullying surveillance among youth : Uniform definitions for public health and recommended data elements, Version 1.0. Atlanta, GA: Department of Education. Hatzenbuehler, M.L., Schwab-Reese, L., Ranapurwala, S.I., Hertz, M.F., Ramirez, M.R. (2015). Associations Between Antibullying Policies and Bullying in 25 States. JAMA Pediatrics. 169(10), e152411. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2015.2411 Hayes, H., O’Toole, L., & Halpenny, A. N. (2017). Introducing Bronfenbrenner: A guide for practitioner and students in early years education. Routledge, Taylor & Francis Group. Jimenez, T.I., Moreno-Ruiz, D., Estevez, E., Callejas-Jeronimo, J.E., Lopez-Crespo G., Valdivia-Salas, S. (2021). Academic Competence, Teacher-Student Relationship, and Violence and Victimisation in Adolescents: The Classroom Climate as a Mediator. Int J Environ Res Public Health. 18(3),1163-1179. http://dx.doi.org/10.3390/ijerph18031163 Kennedy, R. S. (2020). A meta-analysis of the outcomes of bullying prevention programs on subtypes of traditional bullying victimization: Verbal, relational, and physical. Aggression and Violent Behavior, 55(3), Article 101485. http://dx.doi.org/10.1016/j.avb.2020.101485 Kim, S., Spadafora, N., Craig, W., Volk, A. A., & Zhang, L. (2021). Disciplinary structure and teacher support in Chinese and Canadian schools: Examining how authoritative disciplinary practices protect youth involved in bullying at school. School Mental Health, 13(3), 501–517. https://link.springer.com/article/10.1007/s12310-021-09431-z Koh, W.M.S. (2016). Management of work place bullying in hospital: A review of the use of cognitive rehearsal as an alternative management strategy. International Journal of Nursing Sciences. 3, 213–222. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijnss.2016.04.010 Låftman, S., Modin, B., & Ostberg, V. (2013). Cyberbullying and subjective health: A large-scale study of students in Stockholm, Sweden. Children and Youth Services Review. 35(1). 112–119. http://dx.doi.org/10.1016/j.childyouth.2012.10.020 Longaretti, L. (2020). Perceptions and experiences of belonging during the transition from primary to secondary school. Australian Journal of Teacher Education. 45(1). 31-46. https://doi.org/10.14221/ajte.2020v45n1.3 Oldenburg, B., Bosman, R., Veenstra, R. (2015). Are elementary school teachers prepared to tackle bullying? A pilot study. School Psychology International. 37(1), 64–72. http://dx.doi.org/10.1177/0143034315623324 Parris, L. N. (2013). The Development and Application of the Coping with Bullying Scale for Children. [Doctoral dissertation]. Georgia, USA: Georgia State University. https://doi.org/10.57709/4353988 Payne, A.A., Hutzell, K.L. (2017). Old wine, new bottle? Comparing interpersonal bullying and cyberbullying victimization. Youth and Society, 49 (8), 1149-1178. http://dx.doi.org/10.1177/0044118X15617401 Peng, Z., Brunstein, Klomek, A., Li, L., Su, X., Sillanmäki, L., Chudal, R., Sourander, A. (2019). Associations between Chinese adolescents subjected to traditional and cyber bullying and suicidal ideation, self-harm and suicide attempts. BMC Psychiatry, 19(1), 324. https://bmcpsychiatry.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12888-019-2319-9 Porter, J., McDermott, T., Daniels, H., & Ingram, J. (2021). Feeling Part of the School and Feeling Safe: Further Development of a Tool for Investigating School Belonging. Educational Studies, 1–17. http://dx.doi.org/10.1080/03055698.2021.1944063 Rahman, M.M., Rahman, M.M., Khan, M.M.A., Hasan, M., Choudhury, K.N. (2020). Bullying victimization and adverse health behaviors among school-going adolescents in South Asia: Findings from the global school-based student health survey. Depression and Anxiety, 37(10), 995–1006. https://doi.org/10.1002/da.23033 Richard, J.F., Schneider, B.H., & Mallet, P. (2011). Revisiting the whole school approach to bullying: Really looking at the whole school. School Psychology International, 33, 263–284. https://doi.org/10.1177/0143034311415906 Santinello, M., Vieno, A., & De Vogli, R. (2011). Bullying in Italian schools: The role of perceived teacher unfairness. European Journal of Psychology of Education, 26(2), 235–246. http://dx.doi.org/10.1007/s10212-010-0050-5 Smith, P. K., López-Castro, L., Robinson, S., & Görzig, A. (2019). Consistency of gender differences in bullying in cross-cultural surveys. Aggression and Violent Behavior, 45(1), 33–40. http://dx.doi.org/10.1016/j.avb.2018.04.006 Swearer, S. M., & Hymel, S. (2015). Understanding the Psychology of Bullying: Moving toward a Social-Ecological Diathesis-Stress Model. American Psychologist, 70(4), 344-353. https://doi.org/10.1037/a0038929 Tiliouine, H. (2015). School bullying victimisation and subjective well-being in Algeria. Child Indicators Research, 8(1), 133–150. http://dx.doi.org/10.1007/s12187-014-9286-y Ttofi, M. M., & Farrington, D. P. (2012). Risk and protective factors, longitudinal research, and bullying prevention. New Directions For Youth Development, 2012(133), 85-98. https://doi.org/10.1002/yd.20009 Wolke, D., & Lereya, S. T. (2015). Long-term effects of bullying. Archives of disease in childhood, 100(9), 879-885. https://doi.org/10.1136%2Farchdischild-2014-306667 Yadav, B.S., Kaur, H. A. (2020). Review on the problem of adolescent due to the excessive use of technology: Cyberbully. International Journal of Scientific & Technology Research. 9(3), 3537–3541. Yosep, I., Hikmat, R., Mardhiyah, A. (2023). School-Based Nursing Interventions for Preventing Bullying and Reducing Its Incidence on Students: A Scoping Review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(2), 1577. https://www.mdpi.com/1660-4601/20/2/1577# Zerillo, C., & Osterman, K. F. (2011). Teacher perceptions of teacher bullying. Improving Schools, 14(3), 239–257. https://doi.org/10.1177/1365480211419586
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,140 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 685

سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب

پیوندهای مفید

اخبار و اعلانات

آمار

شناسایی عوامل زمینه‌ای موثر بر قلدری دانش‌آموزان در مدرسه: رویکرد تحلیل آمیخته