پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 31 |
| تعداد شمارهها | 834 |
| تعداد مقالات | 8,015 |
| تعداد مشاهده مقاله | 14,851,510 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,585,818 |
گذار از تصوّف به تشیّع در ایران از عهد مغول تا پایان دوره صفویه (با تکیه بر نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه) | ||
| مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی | ||
| مقاله 5، دوره 9، شماره 2، مهر 1404، صفحه 119-145 اصل مقاله (920.04 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22111/jrm.2025.50171.1240 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدصادق سماواتی1؛ هاتف سیاهکوهیان* 2 | ||
| 1دانشجوی دکترای تخصصی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، تاکستان ، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه ادیان و عرفان ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، تاکستان ،ایران. (نویسنده مسئول). | ||
| چکیده | ||
| گذار از تصوّف به تشیّع در ایران از عهد مغول تا پایان دوره صفویه (با تکیه بر نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه) چکیده: پژوهشگران در بررسی چرایی و چگونگی فرآیند استحاله تصوّف در تشیّع از عهد مغول تا پایان دوره صفویه به نقش عوامل مهمّی مانند نهاد قدرت، تساهل و تسامح دینی و بسیاری از عوامل و اجتماعی و سیاسی دیگر پرداختهاند. معالوصف تاکنون به نقش محوری علما و نخبگان دینی و تأثیر نهضت تألیف و ترجمه در این دگرگونی فرهنگی به طور مستقلّ پرداخته نشده است. در این پژوهش با تمرکز بر دوره مغول تا صفویه، به نقش محوری علما و نهضت تألیف و ترجمه در این دگرگونی پرداخته شده است. هدف از این پزوهش بررسی نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه در دگردیسی گفتمان تصوّف و فراگیر شدن گفتمان تشیّع در ایران در میان توده های مردم با لحاظ موقعیّتهای تاریخی از عهد مغول تا پایان دوره صفویّه است. یافته های پژوهش نشان داد که که علما با بهرهگیری از فرصتهای تاریخی موجود و با اتّکا بر ابزارهایی چون تبلیغ، تألیف و ترجمه متون، نقش بسزایی در ترویج تشیّع و نهادینهسازی آن به عنوان مذهب رسمی در ایران داشتهاند. این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی انجام گرفته است. واژههای کلیدی: تشیّع، تصوف، دوره مغول، دوره صفویه، نهضت تألیف و ترجمه | ||
| کلیدواژهها | ||
| تشیع؛ تصوف؛ دوره مغول؛ دوره صفویه؛ نهضت تألیف وترجمه | ||
| مراجع | ||
|
آشنا،حسام الدین،رضایی،سبحان.(1387).«فضای گفتمانی تدوین بحارالانوار در عصر صفوی»، شیعه شناسی،سال ششم، ش 24 ص ص.52-7.
آملی،سید حیدر.(1400).«جامع الاسرار و منبع الانوار»،مترجم جوزی،محمدرضا،چاپ سوم،تهران : هرمس.
ابن المطهرالحلی،الحسن بن یوسف«ب».(بی تا».نه الحق و کشف الصّدق ،خزانه دائره الهند ، بلندن،المخطوط.
ابن المطهّرالحلّی،الحسن بن یوسف،الملقّب بالعلّامه الحلّی«الف».(بی تا).کشف المراد فی شرح تجریدالاعتقاد،قم،مطبعه الحکمه.
احمدپناهی سمنانی،محمد.(بی تا).«شاه اسماعیل صفوی مرشد سرخ کلاهان»، تهران،ناشرنمونه.
احمدوند، ولی محمد. (1399).بررسی رابطه تسامح و قدرت سیاسی در اندیشه صوفیان عصر ایلخانان. رهیافتهای سیاسی و بین المللی, 11(4)،ص ص.226-201.
اشراقی،احسان.(1393).«وحدت مذهبی ایرانیان در دوره صفوی»،،فصلنامه علمی- پژوهشی شیعه شناسی،ش47،ص ص.282-259.
الهامی,داود.(1378).«موضع تشیّع در برابر تصوف در طول تاریخ»،تهران: مکتب اسلام.
بیانی, شیرین.(1389). مغولان و حکومت ایلخانی در ایران،چاپ هشتم. تهران:سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت) مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی.
جعفریان،رسول.(1379).صفویّه در عرصه دین و فرهنگ و سیاست،ج3،قم:حوزه و دانشگاه-
جعفریان، رسول.(1388).سیاست وفرهنگ روزگار صفوی،ج1و2،چاپ اوّل،تهران: نشرعلم-
جعفریان، رسول.(1388).تاریخ تشیّع در ایران از آغاز تا طلوع دولت صفوی ،ج1و2، تهران،نشر علم
جعفریان،رسول، علمالهدی،محمد بن محسن .(1397). رساله در ردّ صوفیه، قم: نشر مورخ.
حاجیان پور، حمید. (1395).« طریقت ذهبیه در عصر صفوی»،دو فصلنامه علمی - پژوهشی تاریخ نامه بعد از اسلام ،ش13،سال هفتم. صص50-25.
چلو نگر،محمدعلی.(1383).سیاست مذهبی شاه طهماسب اول و گسترش تشیّع در ایران،صفویه در گستره تاریخ ایران زمین،تبریز،دانشگاه تبریز و ستوده.
حسینی زاده،محمد علی.(1379). علما و مشروعیت دولت صفوی،تهران:معارف اسلامی.
حضرتی،حسن.(1375).«کتابشناسی طریقت نقشبندیّه در قرن نهم»،ادبیات و زبانها:نامه پارسی، ش3، ص ص.316-307.
حقیقت،عبدالرّفیع.(1363).تاریخ جنبش سربداران و دیگر جنبش های ایرانیان در قرن هشتم هجری، تهران: علمی.
راجر سیوری.(1366).ایران عصر صفوی،ترجمه کامبیز عزیزی،تهران:سحر.
رازنهان،محمدحسن و دیگران.(1393).«اندیشه سیاسی قاضی نورا... شوشتری»(1019-956ق)، پژوهش نامه تاریخ اسلام،سال چهارم،ش15،ص ص.98-67.
روملو،حسن بیگ.(1357 ).احسن التّواریخ،تصحیح:عبدالحسین نوایی، تهران:انتشارات بابک.
رهدار،احمد. (1389).«تبیین تطوّرات سیاسی تصوّف و نسبت آن با تشیّع»، جستارهای سیاسی معاصر ،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال اوّل، ش1. ص ص.126-79.
زرّین کوب،عبدالحسین.(1384).روزگاران ایران ازاغاز تا سقوط سلطنت پهلوی،چاپ هفتم،تهران ،انتشارات سخن.
زرّین کوب،عبدالحسین.(1357).جستجو در تصوّف ایران،183 چاپ اول،تهران:انتشارات امیرکبیر.
سیاهکوهیان،هاتف.(1401).«قبض و بسط گفتمانی اندیشه رواداری دینی در تصوف اسلامی (تا سده هشتم)» ادبیات عرفانی،سال چهاردهم، ش 30، ص ص.160-129.
سجادی، محمدصادق.(1402).«تصوّف و عالمان شیعه در قرون نخستین(قرن اوّل تا قرن پنجم هجری)،مجله فقه وتاریخ تمدّن، دوره 10، ش1،ص ص76.-64.
شاهمرادی،سیدمسعود.(1401).«بینش و روش تاریخ نگاری قاضی نورا... شوشتری در کتاب مجالس المؤمنین»،نشریه علم و تمدن در اسلام،سال سوّم،ش12،ص ص.114-94.
شوشتری،سیدنورا....(1354).مجالس المؤمنین،ج1و2،تهران:اسلامیّه.
شیبی،کامل مصطفی.(1380).تشیّع و تصوّف تا آغاز سده دوازدهم هجری، ترجمه علیرضا زکاوتی قراگزلو،چاپ سوّم،تهران : امیر کبیر.
طالاری،محمدرضا و هاشمی.(1398).«نقش سیاسی قزلباشان در عهد شیخ جنید و شیخ حیدر صفوی»،مجلّه دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی،سال دوم،ش18.ص ص115.-108.
طهرانی،شیخ آقا بزرگ.(بی تا).الذریعه الی تصانیف الشیعه،ج21و24،قم:اسماعیلیان.
عبدی،حسین و زرقانی.(1396).« تحلیل گفتمانی رساله های ردیه بر تصوف در عصر صفوی»،ادبیات عرفانی،ش16، ص ص .144-119.
فقیهی،علی اصغر.(1378).تاریخ آل بویه،تهران،سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم اسلامی دانشگاهها(سمت)،شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
فیرحی،داود،فدائی مهربانی،مهدی.(1386).«پیوند عرفان وسیاست از منظر عزّالدّین نسفی،پژوهش علوم سیاسی،ش4،ص ص74-47.
قدرت اللهی و دیگران.( 1395).«گرایش های شیعی در تصوّف علاء الدّوله سمنانی»،فصلنامه علمی پژوهشی شیعه شناسی،. ش55.ص ص.186-159.
قفطی،ابوالحسن.(1174).تاریخ الحکماء قفطی،چاپ دوّم،مترجم:بی نا،تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
کریمی،علیرضا(1394)،«موضع شیعیان نسبت به مغولان»، دو فصلنامه علمی – پژوهشی تاریخ نامه ایران بعد از اسلام، سال ششم، ش11،ص ص.199 – 177.
کنتوری،اعجازحسین بن محمّد قلی.(1409ق).کشف الحجب و الاستار عن اسماء الکتب و الاسفار،چاپ دوّم ،قم،کتابخانه آیت ا... مرعشی نجفی.
محمدی شرف اباد،هومان و دیگران.(1398). «گفتمان فکری –سیاسی طریقت نقشبندیّه درعصر تیموریان»،مطالعات تاریخ اسلام،ش، 41،ص ص179-155.
محمدی شرف آباد،هومان و دیگران.(1398). «علل همگرایی در نهضت های شیعی- صوفی روزگار تیموریان»،فصلنامه علمی تاریخ ایران اسلامی،سال هفتم،2،ص ص.54-23.
مجلسی،محمّد باقر.(1214).رساله جواب المسائل الثّلاث،نسخه شماره7294،قم،کتابخانه آیت الله مرعشی
مرتضوی،منوچهر.(1341).دوره ایلخانان ایران،تبریز:چاپخانه شفق.
مسرور،حسین.(1370).ده نفرقزلباش، ج1 ،تهران: سازمان مطبوعاتی مرجان.
مسعودی فر،جلیل.(1389).«نقش اجتماعی خانقاه در قرن هشتم»،پژوهش های ادبی، ش28، تابستان،ص ص .146-123.
منتظری،آزاده.(1394).«بررسی فرصت های جریان تشیع از سقوط بغداد تا تأسیس دولت صفویه»،پژوهشنامه تاریخ،سال یازدهم،ش41،ص ص.144-129.
موسوی خوانساری.(1390ق).روضات الجنّات فی احوال العلماء والسّادات،ج7 ،تحقیق اسدالله اسماعیلیان،قم: انتشارات دهاقانی(اسماعیلیان).
موسی پور،ابراهیم.(1389).فرهنگ دینی در زبان و نشانه شناسی روزانه مردم ایران در دوره صفوی- قاجاری،تاریخ وتمدّن اسلامی،سال ششم،ش11،ص ص.165-131.
میرزایی،عبدا...،ریکی،نسیمه.(1401).کارکرد ایدئولوژیک نگاره های خاوران نامه مکتب شیرازبا تکیه برنظریّه ایدئولوژی لویی آلتوسر،دو فصلنامه علمی نگارینه هنر اسلامی،دوره نهم،ش23،ص ص.179-165.
میری،عبّاس.(1377).«رویکرد علما به فارسی نگاری در عصر صفویّه»،حوزه،ش15،ص ص.432-370.
واله اصفهانی،محمّدیوسف.(1372).خلدبرین(ایران در روزگار صفویّان)،تهران:مجموعه انتشارت ادبی و تاریخی
همایی،جلال الدّین.(1375).تاریخ ادبیات ایران،ج4، تهران:نشر هما.
یعقوب لو و دیگران.(1398). مطالعه ای بر نحوه کاربست هندسه جهت تقدّس بخشی در مساجد دوره ترکمانان و کاربرد رهیافت آن در مساجدمعاصر(پایان نامه کارشناسی ارشدمعماری اسلامی)،دانشگاه هنر اسلامی تبریز. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 551 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 168 |
||